Σχεδίαση χώρων αυτόνομης εργασίας, για παιδιά προσχολικής ηλικίας που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού, στο πλαίσιο του νηπιαγωγείου
Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη σχεδίαση χώρων αυτόνομης εργασίας στο πλαίσιο του νηπιαγωγείου. Η ανάγκη ύπαρξης αυτών των χώρων περιγράφεται στην εκπαιδευτική μέθοδο TEACCH, που εφαρμόζεται στα παιδιά με αυτισμό. Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, η αίθουσα ενός νηπιαγωγείου περιλαμβάνει του...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Other Authors: | |
| Language: | Greek |
| Published: |
2015
|
| Subjects: | |
| Online Access: | http://catalog.lib.aegean.gr/webopac/FullBB.csp?WebAction=ShowFullBB&EncodedRequest=4*93f*18*0As*29*9E*10*28*D7*17*22j*01*86&Profile=Default&OpacLanguage=gre&NumberToRetrieve=50&StartValue=1&WebPageNr=1&SearchTerm1=2014.1.63780&SearchT1=&Index1=Authorbib$&SearchMethod=Find_1&ItemNr= http://hdl.handle.net/11610/9151 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη σχεδίαση χώρων αυτόνομης εργασίας στο πλαίσιο του νηπιαγωγείου. Η ανάγκη ύπαρξης αυτών των χώρων περιγράφεται στην εκπαιδευτική μέθοδο TEACCH, που εφαρμόζεται στα παιδιά με αυτισμό. Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, η αίθουσα ενός νηπιαγωγείου περιλαμβάνει τους χώρους διδασκαλίας 1-1, και τους χώρους αυτόνομης εργασίας. Στους πρώτους, ο μαθητής διδάσκεται από το δάσκαλο μία συγκεκριμένη δραστηριότητα, την οποία καλείται να εκτελέσει στη συνέχεια επιτυχώς μόνος του στους χώρους αυτόνομης εργασίας. Αυτοί οι χώροι είναι σαν σταθμοί εργασίας, δηλαδή γραφείο με διαχωριστικά, που αποτρέπουν τον μαθητή να έχει οπτική επαφή με τους συμμαθητές του. Αυτό συμβαίνει γιατί ο αυτισμός συνεπάγεται διάσπαση προσοχής με αποτέλεσμα τα παιδιά να μην μπορούν να εκτελούν τις δραστηριότητές τους ενώ παράλληλα κοιτούν τους συμμαθητές τους, αλλά και ανάγκη αποφυγής πολυερεθισματικών περιβαλλόντων. Τέλος σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο, προτείνονται 3 διαφορετικά συστήματα εργασίας (αριστερά προς δεξιά, χρώματα και αριθμοί). Σύμφωνα με το σύστημα αριστερά προς δεξιά ο μαθητής έχει στα αριστερά του τα αντικείμενα που θα πάρει για να εκτελέσει τη δραστηριότητα, τα τοποθετεί στο κέντρο, και στη συνέχεια αφού ολοκληρώσει τη δραστηριότητα, τα τοποθετεί στα δεξιά του, που σημαίνει ότι τελείωσε. Τα χρώματα και οι αριθμοί είναι δύο εναλλακτικοί τρόποι που καθοδηγούν το παιδί στο ποια αντικείμενα πρέπει να πάρει κάθε φορά. Παρόλο που αυτό το σύστημα εργασίας περιγράφεται ως δεδομένο για έναν σχεδιαστή, αυτό που εξυπηρετεί ουσιαστικά, είναι να παρέχει μία ξεκάθαρη δομή και ρουτίνα που έχει ανάγκη ο μαθητής με αυτισμό ώστε να ολοκληρώσει αυτόνομα τις δραστηριότητές του, και αποτελεί μία από τις πιθανές σχεδιαστικές λύσεις που μπορούν να υλοποιηθούν ώστε να εξυπηρετούν αυτήν την ανάγκη. Έτσι ο μαθητής πρέπει να ξέρει ότι θα πάρει από κάπου τα αντικείμενα, και αυτό θα σημάνει την αρχή της δραστηριότητας, και αφού ολοκληρώσει θα τα τοποθετήσει κάπου που αυτό θα σημάνει και το τέλος της δραστηριότητας. Αυτή η ακολουθία κινήσεων πρέπει να είναι λογική και ξεκάθαρη στο παιδί (πχ. πίσω προς μπρος, αριστερά προς δεξιά, πάνω προς κάτω ). Σε πολλά παιδιά η τελική τοποθέτηση του αντικειμένου δεν επαρκεί για να σημάνει ότι η δραστηριότητα τελείωσε με αποτέλεσμα να επαναλαμβάνουν την ίδια δραστηριότητα πολλές φορές. Σε αυτήν την περίπτωση το αντικείμενο πρέπει να φεύγει τελείως από το οπτικό πεδίο του μαθητή. Μιλώντας για αυτιστικά παιδιά, μιλάμε για παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού, δηλαδή σε ένα εύρος που ξεκινάει από υψηλής λειτουργικότητας παιδιά, έως χαμηλής λειτουργικότητας. Το κάθε παιδί κατέχει τη δική του θέση μέσα σε αυτό το εύρος, με αποτέλεσμα να έχει το δικό του εξατομικευμένο προφίλ, που μπορεί να έρχεται και σε πλήρη αντίθεση με το προφίλ ενός συμμαθητή του. Ο βασικός κοινός παρονομαστής όλων των παιδιών είναι η ανάγκη τους για απομόνωση και η αποφυγή της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Τέλος, η σχεδίαση αυτών των χώρων θα πρέπει να εξυπηρετεί το γενικό σκοπό της διδασκαλίας, ο οποίος είναι, μέσα από αυτούς τους χώρους που αρχικά θα του προσφέρουν τις ιδιότητες που επιθυμεί το παιδί , να καταφέρει σταδιακά να αποδεσμευτεί από αυτές και να καταφέρει να μπορεί να δουλεύει χωρίς την ύπαρξη αυτών των χώρων. Αυτό είναι αναγκαίο γιατί η μάθηση οποιασδήποτε δεξιότητας σε αυτά τα παιδιά έχει γενικότερο στόχο την γενίκευση αυτής της δεξιότητας σε διαφορετικά πλαίσια εκτός του νηπιαγωγείου, και την εφαρμογή της σε μετέπειτα στάδια της ζωής του. Έτσι αν για παράδειγμα, το παιδί επιθυμεί οπτική απομόνωση από τους συμμαθητές του, δεν είναι σκόπιμο να βρεθεί μία σχεδιαστική λύση που απλά να του την παρέχει και να ικανοποιεί το παιδί. Είναι σκόπιμο να του την παρέχει αρχικά, και σταδιακά αυτή να αφαιρείται, με τέτοιο ρυθμό που να μην προκληθεί αναστάτωση στο μαθητή. Αυτός ο ρυθμός θα πρέπει να κρίνεται από την εκπαιδευτικό ανάλογα τις εξατομικευμένες ανάγκες του κάθε παιδιού. Η έρευνα της παρούσας διπλωματικής εργασίας περιλαμβάνει τόσο πρωτογενή όσο και δευτερογενή βιβλιογραφική έρευνα. Στα πλαίσια της πρωτογενούς έρευνας έγινε επιτόπια παρατήρηση σε τυπικό και σε ειδικό νηπιαγωγείο, στο Κέντρο Ημέρας με αυτιστικά παιδιά το «Κ.Ημ.Α.», και στο Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης παιδιών Προσχολικής και Σχολικής ηλικίας «το Πέτρινο», καθώς και άτυπες συζητήσεις με το προσωπικό σε αυτούς τους χώρους. Στα πλαίσια της βιβλιογραφικής έρευνας γίνεται ανάλυση σε δύο άξονες: στο πλαίσιο και το χρήστη. Όσον αφορά το πλαίσιο ερευνάται αρχικά γενικά, τι σημαίνει ο υλικός χώρος για την ανάπτυξη ενός παιδιού και στη συνέχεια εστιάζουμε ειδικά στο περιβάλλον του νηπιαγωγείου, τη δομή του χώρου και τη λογική αυτής της δομής, καθώς και τη σύνδεση της διδακτικής προσέγγισης με το χώρο. Όσον αφορά τον χρήστη, ερευνάται ο προβληματικός χώρος του αυτισμού, οι διδακτικές προσεγγίσεις σε αυτά τα παιδιά και η διαμόρφωση του χώρου και των επίπλων με βάση αυτές, καθώς και αναφορά σε βασικά εργονομικά στοιχεία που αφορούν το παιδί. |
|---|