Μελέτη μονάδων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων μικρής κλίμακας με έμφαση στους τεχνητούς υγροβιοτόπους - Γκίκα, Δήμητρα (2015)
Το παρών κείμενο αποτελεί Διπλωματική Εργασία που εκπονήθηκε στα πλαίσια του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών του Τμήματος Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης. Η παρούσα εργασία ασχολείται με συστήματα επεξεργασίας λυμάτων που είναι κατάλληλα για οικισμούς μικρής κλίμακας. Με τον όρο μικρής κλίμακας εννοούμε μονάδες που εξυπηρετούν 20-2000 άτομα και παροχές λυμάτων 10 - 400 m3/day. Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία που αφορά τα αποκεντρωμένα συστήματα επεξεργασίας αστικών αποβλήτων και την ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση τους αναπτύσσεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς εξαιτίας των προβλημάτων των συμβατικών μονάδων επεξεργασίας. Τα κυριότερα από τα προβλήματα των κλασσικών μονάδων είναι το μεγάλο κατασκευαστικό αλλά και λειτουργικό κόστος τους, η πολυπλοκότητα των εγκαταστάσεων, η ανάγκη μεγάλων εκτάσεων εφαρμογής αλλά και οι έντονες κοινωνικές αντιδράσεις κατά την χωροθέτηση των συστημάτων. Για την αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων η προσοχή των επιστημόνων έχει στραφεί στα αποκεντρωμένα μικρής κλίμακας συστήματα επεξεργασίας τα οποία έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα όπως το μειωμένο κόστος λειτουργίας και συντήρησης τους, ο υψηλός βαθμός απόδοσής τους που καθιστά την ποιότητα της εκροής τους ικανή για επαναχρησιμοποίηση, η δυνατότητα τους να αντεπεξέρχονται σε καταστάσεις υδραυλικής και οργανικής υπερφόρτωσης καθώς και η δυνατότητα επέκτασής τους απλά, γρήγορα και οικονομικά. Τα μικρής κλίμακας συστήματα λύνουν και δύο πολύ σημαντικά προβλήματα. Το πρώτο είναι η δυσκολία κατασκευής και λειτουργίας συμβατικών μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων γιατί έχουν μεγάλο οικονομικό κόστος. Το σημαντικότερο πρόβλημα όμως που λύνουν είναι η αυξανόμενη ζήτηση διαθέσιμων υδατικών πόρων καθώς γίνεται ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων εκροών τους τοπικά. Τέτοιου είδους συστήματα όμως έχουν και ορισμένα μειονεκτήματα όπως το ότι κάποια από αυτά λειτουργούν εποχιακά, δεν υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό για τη συντήρησή τους, δεν είναι πάντα εύκολη η διάθεση των καθαρισμένων λυμάτων και της περίσσειας λάσπης όπου αυτή υπάρχει, ενώ τα μέτρα ασφαλείας και υγιεινής σε ορισμένα από αυτά τα συστήματα είναι περιορισμένα. Στην Ελλάδα σε πολλές περιοχές δεν υπάρχουν συστήματα αποχέτευσης και δεν γίνεται επεξεργασία των υγρών αποβλήτων. Με βάση την οδηγία 1991/271/ΕΕC της ΕΕ υπάρχει ανάγκη για την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων ακόμα σε μικρούς οικισμούς. Έτσι έχουν γίνει κάποια βήματα κυρίως από μεμονωμένους φορείς υλοποίησης έργων, από κάποια θεσμικά περιφερειακά όργανα και από ιδιωτικές εταιρείες (κυρίως στην ανάπτυξη συστημάτων επεξεργασίας). Μικρά τοπικά συστήματα επεξεργασίας λυμάτων έχουν εφαρμοσθεί, κυρίως σε ξενοδοχειακές μονάδες, κατασκηνώσεις, συγκροτήματα εξοχικών κατοικιών κτλ. Στόχος της εργασίας είναι η συγκέντρωση των συστημάτων επεξεργασίας μικρής κλίμακας και αξιολόγησής τους με βάση ένα σύνολο κριτηρίων όπως το κόστος κατασκευής και λειτουργίας, οι απαιτήσεις γης και ενέργειας, ο βαθμός επεξεργασίας κ.τ.λ., που βοηθούν στην πληρέστερη αξιολόγηση κάθε συστήματος. Η συγκριτική αξιολόγηση των συστημάτων με βάση τα παραπάνω κριτήρια (πολυκριτηριακή ανάλυση) βοηθά στην επιλογή του βέλτιστου συστήματος για κάθε περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη και τα πλεονεκτήματα / μειονεκτήματα κάθε συστήματος. Επίσης γίνεται εκτενής αναφορά στα συστήματα τεχνητών υγροβιότοπων και μελετάται ένα τέτοιο σύστημα του Ν. Οικισμού του Δήμου Κορεστείων του Ν. Καστοριάς. Τέλος το συγκεκριμένο σύστημα με τη χρήση μιας πολυκριτηριακής ανάλυσης συγκρίνεται με δύο εναλλακτικά συστήματα επεξεργασίας υγρών αποβλήτων ώστε να διαπιστωθεί αν ήταν η ιδανικότερη επιλογή.