Μελέτη των τροπικών ρημάτων μπορεί και πρέπει της ελληνικής και μια πρώτη συγκριτική προσέγγιση με δεδομένα της τουρκικής - Δροσάκης, Δημήτριος (2015)
Η παρούσα εργασία πραγματεύεται τις σημασίες των τροπικών ρημάτων μπορεί και πρέπει της Ελληνικής και επιπλέον επιχειρεί να τις συγκρίνει με την έκφραση των σημασιών των τροπικών ρημάτων αυτών στην Τουρκική.Πιο συγκεκριμένα, απαντώνται τα εξής ερωτήματα: 1) Ποιες είναι οι σημασίες των τροπικών ρημάτων μπορεί και πρέπει σε μια ποικιλία κειμένων, όταν εμφανίζονται σε προτασιακά περιβάλλοντα όπου δεν υπάρχουν άλλοι προτασιακοί τελεστές;2) Ποιες είναι οι σημασίες των τροπικών ρημάτων μπορεί και πρέπει σε προτάσεις με άρνηση; 3) Ποιες είναι οι σημασίες των τροπικών ρημάτων μπορεί και πρέπει σε προτάσεις με το βοηθητικό ρήμα έχω στο γ’ ενικό πρόσωπο; 4) Έχουν οι τροπικές εκφράσεις της Τουρκικής τις ίδιες σημασίες με αυτές των ρημάτων μπορεί και πρέπει της Ελληνικής; Για να απαντήσουμε στα πρώτα τρία ερωτήματα, χρησιμοποιήσαμε παραδείγματα από το Σώμα Ελληνικών Κειμένων (ΣΕΚ). Υποστηρίζεται ότι οι έννοιες που εκφράζουν τα τροπικά ρήματα μπορεί και πρέπει εξαρτώνται άμεσα από το κειμενικό είδος το οποίο μελετάμε κάθε φορά. Ανάλογα με το κειμενικό είδος, είτε τα τροπικά ρήματα εμφανίζονται με διαφορετικές έννοιες, είτε η συχνότητα εμφάνισης των εννοιών αυτών διαφέρει. Ανεξάρτητα από τις επιμέρους σημασίες τους, τα τροπικά ρήματα μπορεί και πρέπει χρησιμοποιούνται από του συγγραφείς ως λογικοί τελεστές της πιθανότητας (possibility: «◊») και της αναγκαιότητας (necessity: «□»), αντίστοιχα, όταν βρίσκονται σε προτάσεις χωρίς άλλο προτασιακό τελεστή. Το μπορεί είναι τελεστής της λογικής πιθανότητας (ανεξάρτητα από το αν εκφράζει ικανότητα, άδεια ή πιθανότητα). Ανάλογα με το κειμενικό είδος όμως το μπορεί χρησιμοποιείται περισσότερο με τη μια ή την άλλη έννοια. Το πρέπει διατηρεί κυρίως την έννοια της λογικής αναγκαιότητας (□) αλλά δανείζεται και από το μπορεί την έννοια της πιθανότητας. Εκφράζει πάντα αναγκαιότητα, ενώ ανάλογα από το κειμενικό είδος εκφράζει και πιθανότητα. Πέρα από το κειμενικό είδος, οι σημασίες των τροπικών ρημάτων μπορεί και πρέπει ποικίλουν ανάλογα και με το προτασιακό περιβάλλον στο οποίο μελετώνται. Πιο συγκεκριμένα, σε αντίθεση με το μπορεί, το πρέπει επηρεάζεται σημαντικά από τα περιβάλλοντα με άρνηση. Ενώ οι σημασίες του μπορεί (και η συχνότητα εμφάνισής τους) παραμένουν οι ίδιες σε αυτά τα περιβάλλοντα, το πρέπει εκφράζει επιπλέον και άδεια. Επίσης οι σημασίες των μπορεί και πρέπει όταν συντάσσονται με το ρήμα έχει στα Ελληνικά είναι ακριβώς οι ίδιες με τις σημασίες των μπορεί και πρέπει όταν δεν συντάσσονται με αυτό. Η μόνη διαφοροποίηση που παρατηρείται είναι ότι το έχει επηρεάζει τη συχνότητα εμφάνισης των σημασιών του μπορεί. Στις περιπτώσεις όπου συντάσσεται με το ρήμα έχει, το μπορεί εμφανίζεται πιο συχνά με την έννοια της πιθανότητας (π.χ. ο Γιώργος μπορεί να έχει γυρίσει σπίτι), σε αντίθεση με τα περιβάλλοντα χωρίς το βοηθητικό έχει όπου εκφράζει πιο συχνά ικανότητα (π.χ. η Μαρία μπορεί να μιλήσει πέντε διαφορετικές γλώσσες). Η σύγκριση της έκφρασης της τροπικότητας στην Ελληνική και την Τουρκική απέφερε σημαντικά αποτελέσματα που μπορούν να αποτελέσουν έναυσμα για μελλοντική συγκριτική και συστηματική μελέτη της έκφρασης της τροπικότητας σε αυτές τις δυο γλώσσες. Πιο συγκεκριμένα, οι παραπάνω σημασίες των μπορεί και πρέπει δεν είναι διαθέσιμες σε όλες τις τροπικές εκφράσεις της Τουρκικής και εξαρτώνται από παράγοντες όπως το υποκείμενο της πρότασης, την έγκλιση, τη θέση του μορίου της άρνησης.