Ο μύθος της ψυχικής αρρώστειας: κοινωνικός έλεγχος και κοινωνική πειθάρχηση με την αναγωγή στο “παθολογικό" - Γανωτής, Κων/νος (2015)
Κοινωνικός έλεγχος και κοινωνική πειθάρχηση με την αναγωγή στο «παθολογικό».Η ανάδυση του Ορθού Λόγου, στη διαδικασία απομάγευσης και εκλογίκευσης της πραγματικότητας που ξεκίνησε την εποχή της Αναγέννησης, εκθρόνισε τη θρησκεία ως ολιστικό πρότυπο ερμηνείας του κόσμου και όρισε διάδοχο τη Θετική Επιστήμη. Ο «θάνατος του Θεού» και η εμπιστοσύνη στον «υπεράνθρωπο», η πίστη για την κατάκτηση της γνώσης, διαμόρφωσε μια μετουσίωση της ηθικής και μια «ηγεμονία» της επιστήμης με αποκορύφωμα την κανονιστικότητα της ιατρικής επιστήμης. Η ασθένεια από «ανεξήγητο υπερβατικό φαινόμενο» μετασχηματίστηκε σε ένα μετρήσιμο και απτό «αντικειμενικό δεδομένο». Η κυριαρχία του ιατρικού λόγου και των ιατρικών πρακτικών πάνω στην υγεία και η καθιέρωση του νοσοκομείου ως κανονιστικού θεσμικού μορφώματος συνεισέφερε στη δημιουργία και στην εγκαθίδρυση μιας νέας κοινωνικής σχέσης ανάμεσα στο σώμα και στους φορείς του, ανάμεσα στην παραδοσιακή κοινότητα και στη «μοντέρνα» κοινωνία.Η έννοια της ψυχικής ασθένειας, ως απόκλισης από μια φυσική και εγκόσμια τάξη πραγμάτων, ως λειτουργικής διαταραχής και ως ποσοτικοποιημένης και μετρήσιμης αντικειμενικότητας ήρθε στο προσκήνιο και κάπου εκεί γεννήθηκε η φυλακή, τα θεραπευτικά ιδρύματα, τα σχολεία, οργανώθηκε το Κράτος Πρόνοιας και η Ποινική Δικαιοσύνη και ο κοινωνικός έλεγχος εδραιώθηκε. Το επιστημονικό ορίστηκε απόλυτα, προβλήθηκε η λογική και βαφτίστηκε ως ηθική. Το λογικό έγινε ηθικό και το διαφορετικό λάμβανε τις ταμπέλες του τρελού, του ψυχοπαθή και του εγκληματία. Η φύση του κανονικού και του παθολογικού χρειάζεται να εξετασθεί ιστορικά μαζί με τη συνάρτηση του χαρακτηρισμού αυτού με τη δημιουργία της ταυτότητας του εγκληματία και του ψυχικά άρρωστου. Ο ίδιος άνθρωπος μπορούσε να λάβει διαφορετικές ετικέτες. Πόσο πραγματική είναι αυτή η ετικέτα; Πώς έφτασε σήμερα η λαϊκή κουλτούρα να θεωρείται ασθένεια; Πόσο η ιατρική κανονιστικότητα αυτή εσωτερικεύθηκε από τον κόσμο; Πως δημιουργήθηκε ο ηθικός πανικός για τους ψυχικά ασθενείς; Κάποτε ο εγκληματίας ήταν το παιδί του Διαβόλου, ο δαιμονισμένος, ο μάγος, σήμερα είναι ο τρελός. Αποκαλύπτεται ο τελευταίος μύθος, ο γίγαντας με τα γυάλινα πόδια, που δεν είναι άλλος από το φάντασμα του Ψυχοπαθούς εγκληματία, του «τρελού με το πριόνι», το «Δράκου του Σέϊχ Σου» κτλ.Ο εκάστοτε επιστημονικός «Λόγος» συμβάλλει στον κοινωνικό έλεγχο που ασκείται από το κράτος και στην κοινωνική πειθάρχηση που ενσταλάζεται σε εκείνες τις ομάδες ατόμων που χαρακτηρίζονται «διαφορετικοί» και συγκεκριμένα των «ψυχικά αρρώστων». Η επιστήμη και δη η ιατρική, κατέχει από τη γέννηση του εγκλεισμού ως σήμερα, ένα ξεχωριστό, ενεργητικό και διαμορφωτικό ρόλο στον τρόπο και στις μέθοδες του κολασμού. Οι σύχρονες κοινωνικές επιστήμες οφείλουν να κάνουν εμφανή τον ρόλο της ψυχιατρικής σε αυτό το επίπεδο, να τον ελέγξουν κοινωνικά και να συνδράμουν σε έναν εκ νέου προσδιορισμό των ορισμών του κανονικού και του παθολογικού, του νόμιμου και παράνομου, με απώτερο σκοπό στην βελτίωση της ζωής όλων αδιακρίτως στην παγκόσμια κοινωνία, χωρίς κατηγοριοποιήσεις ψευδοεπιστημονικού κύρους…