Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η τύχη των υπεράκτιων επιχειρήσεων: τα νέα θεσμικά δεδομένα (κοινοτικό κεκτημένο) και οι κοινωνικές επιπτώσεις - Ξενοφώντος, Θεοφάνης (2015)
Η παρούσα εργασία, η οποία λαμβάνει την μορφή διπλωματικής εργασίας, ασχολείται με τις υπεράκτιες εταιρείες και εστιάζεται στην φορολογική μεταρρύθμιση που πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο, στο πλαίσιο της ένταξης της χώρας στην Ε.Ε. Η δομή της παρούσας εργασίας προβλέπει δύο μέρη εκ των οποίων το καθένα χωρίζεται σε δύο κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους αναφέρεται στο γενικότερο πλαίσιο των υπεράκτιων επιχειρήσεων σε μια παγκόσμια οικονομία και την εμπλοκή τους στο πεδίο Αρχικά βήματα για την σύσταση τέτοιων επιχειρήσεων πραγματοποιούνται από τον εφοπλιστικό κόσμο και στη συνέχεια περνούν στους λοιπούς επιχειρηματικούς τομείς. Η επέκταση του φαινομένου και ειδικότερα μετά την παγκοσμιοποίηση της οικονομία; και την άνθηση της χρηματιστηριακής αγοράς έχει διαμορφώσει ένα άλλο πεδίο όπου ακόμα και ο μικροϊδιοκτήτης της μεσαίας τάξης αναζητεί την ένταξη του σ' αυτό το μυστηριώδες καθεστώς. Επίσης ενδεικτικά αναφέρονται οι λόγοι ανάπτυξης των υπεράκτιων επιχειρήσεων καθώς και μερικά από τα υπεράκτια μοντέλα επιχειρήσεων που κυριαρχούν στην παγκόσμια οικονομία όπως είναι οι εμπορικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις επενδύσεων, επιχειρήσεις παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, επιχειρήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και πνευματικής ιδιοκτησίας, ασφαλιστικές και ναυτιλιακές υπεράκτιες επιχειρήσεις. Το δεύτερο κεφάλαιο περιλαμβάνει την ευρωπαϊκή διάσταση του υπεράκτιου φαινομένου, το οποίο όμως δεν φαίνεται να βρίσκει πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) διότι όπως παρατηρείται η πολιτική της Ε.Ε. είναι αντίθετη με τον υπεράκτιο κόσμο. Έτσι στον ευρωπαϊκό χώρο ο υπεράκτιος τομέας δεν είναι καθόλου ανεπτυγμένος. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στην ευρωπαϊκή εταιρεία και το καταστατικό της καθώς και μια σχετική αναφορά στην ύπαρξη ενός είδους υπεράκτιων εταιρειών σε ευρωπαϊκό έδαφος η περίπτωση της Ιρλανδίας και το φορολογικό καθεστώς της. Έπειτα, περνάμε στο δεύτερο μέρος, όπου στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια αναφορά στην αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας της Κύπρου και τα γενικά χαρακτηριστικά της. Παράλληλα, το ίδιο κεφάλαιο περιλαμβάνει την ανάδειξη της Κύπρου ως Διεθνούς Υπεράκτιου Οικονομικού Κέντρου που μπορεί να προσελκύσει μια ευρεία γκάμα κεφαλαιουχικών επενδύσεων. Οποιαδήποτε χώρα που παρέχει πλεονεκτήματα σε θέματα παγκόσμιων φορολογικών προγραμμάτων, είτε ως χώρος συναλλαγών ή ως χώρος φύλαξης κεφαλαίων διεθνών εταιρειών μπορεί κατά κάποιο τρόπο να θεωρηθεί ως Διεθνές Υπεράκτιο Οικονομικό Κέντρο. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στις υπεράκτιες επιχειρήσεις και στην εμφάνιση τους στην κυπριακή οικονομία. Αναφέρονται τα είδη των υπεράκτιων επιχειρήσεων, τα οποία είναι εγγεγραμμένα στην Κύπρο, έχουν την έδρα τους και ελέγχονται από την Κύπρο απλώς πραγματοποιούν τις δραστηριότητες τους εκτός Κύπρου. Τέτοιες είναι οι δημόσιες επιχειρήσεις, οι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, τα trusts, οι επιχειρήσεις ασφαλιστικών υπηρεσιών, οι επιχειρήσεις οικονομικών υπηρεσιών, οι υπεράκτιες τραπεζικές μονάδες, τα υπεράκτια υποκαταστήματα και οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις. Εκτός από την εγγραφή και τον έλεγχο των υπεράκτιων εταιρειών, η Κύπρος έχει υπογράψει διμερείς φορολογικές συμβάσεις με σαράντα χώρες για αποφυγή διπλής φορολογίας εισοδήματος που κερδίζεται σε οποιονδήποτε από τα δύο συμβαλλόμενα κράτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις η έλλειψη εναρμόνισης των φορολογικών συστημάτων διαφορετικών χωρών μπορεί να δημιουργήσει καταστάσεις, που η ανάληψη επιχειρηματικών πρωτοβουλιών σε τρίτη χώρα, συνεπάγεται υψηλό φορολογικό κόστος. Τέλος, περιγράφονται οι κοινωνικές καθώς και οικονομικές επιπτώσεις που επιφέρει ο μετασχηματισμός των υπεράκτιων εταιριών στην κυπριακή οικονομία. Αρχικά τονίζεται η ανάγκη για φορολογική μεταρρύθμιση και επισημαίνονται οι στόχοι της. Στη συνέχεια, αναλύεται ο φορολογικός μετασχηματισμός. Ο Νέος Φορολογικός Νόμος, θέτει οριστικά τέλος στις αμφιβολίες ως προς τον τελικό κοινό φορολογικό συντελεστή εταιρικού φόρου εισοδήματος που θα ισχύει για όλες τις Κυπριακές εταιρείες και έχει καθοριστεί στο 10% των καθαρών κερδών (από 4.25% που ίσχυε για τις εταιρίες εκπατρισμένων μετόχων - « Εταιρείες Διεθνών Δραστηριοτήτων»). Έπειτα, παρατίθενται οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της νέας φορολογικής μεταρρύθμισης. Από δημοσιονομική σκοπιά, υιοθετείται η μηδενική βάση, δηλαδή τα έσοδα της Κυπριακής Δημοκρατίας από την εναρμόνιση του Φ.Π.Α. και άλλων έμμεσων φόρων, επιστρέφονται στο λαό είτε υπό την μορφή φορολογικών ελαφρύνσεων είτε υπό την μορφή κοινωνικών παροχών προς όφελος των μεσαίων και χαμηλών εισοδηματικών στρωμάτων. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα οφέλη για τον πολίτη, όσο και τα συνολικά οφέλη για την κυπριακή οικονομία, διανοίγονται νέοι ορίζοντες για την κυπριακή οικονομία και την ανάπτυξη της φέροντας την Κύπρο ακόμη πλησιέστερα στην Ε.Ε. Η τελική διαμόρφωση της φορολογικής μεταρρύθμισης εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των πολιτών δίνοντας τα εφόδια στην Κύπρο να πλεύσει στην Ευρώπη των είκοσι πέντε.