Η έννοια της ηγεμονίας στον Γκράμσι - Ψυλλάκη, Ελένη (2015)
Βασικό ρόλο στην έρευνα του κατέχει η έννοια της ηγεμονίας. Η Ηγεμονία λοιπόν, είναι ένας ιδιαίτερος τρόπος άσκησης εξουσίας που δεν έχει μόνο το χαρακτήρα της κυριαρχίας αλλά και της καθοδήγησης και της διεύθυνσης και της απόσπασης συναίνεσης. Με αυτό τον τρόπο αποτελεί ένα σημαντικό προχώρημα στη μελέτη του φαινομένου της εξουσίας και της κοινωνικής αναπαραγωγής. Δείχνει ότι η αναπαραγωγή της ταξικής κυριαρχίας είναι πολύ πιο σύνθετη από ένα απλουστευτικό σχήμα «ταξικής δικτατορίας». Εν ολίγοις, η έννοια της Ηγεμονίας χρησιμοποιήθηκε από τον Α. Γκράμσι για να συλλάβει ορισμένες από τις πολύπλοκες διαδικασίες που αναπτύσσονται μέσα στην κοινωνία. Αναφέρεται η Ηγεμονία σαν μια διεργασία ηθικής και πνευματικής καθοδήγησης και διοίκησης μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η απόσπαση της συναίνεσης των κυριαρχούμενων τάξεων στη διακυβέρνηση τους από τις εκάστοτε κυρίαρχες τάξεις. Με αυτό τον τρόπο ο Γκράμσι ανανεώνει και τη συζήτηση μέσα στο Μαρξισμό πάνω στο ερώτημα της επαναστατικής στρατηγικής καθώς δείχνει ότι το διακύβευμα είναι ακριβώς η άρθρωση της προλεταριακής ηγεμονίας μέσα από αυτό που ο Γκράμσι όρισε ως «πόλεμο θέσεων», δηλαδή την προσπάθεια των υποτελών τάξεων να μπορέσουν να συγκροτήσουν το δικό τους «ιστορικό μπλοκ» μέσα από την ανάλογη μορφή πολιτικής οργάνωσης, αυτό που ο Γκράμσι ονόμασε το κόμμα ως ο Σύγχρονος Ηγεμόνας.Συνολικά, η σκέψη του Γκράμσι αποτελεί σημείο αναφοράς στο οποίο πρέπει να επιστρέφουμε ακριβώς γιατί προσφέρει γόνιμα νήματα για τον κριτικό κοινωνικό και πολιτικό θεωρητικό στοχασμό. Με αυτή την έννοια το έργο του παραμένει επίκαιρο