Βιογεωχημική παλαιοωκεανογραφική μελέτη των τελευταίων 20.000 ετων στην περιοχη του Λιβυκού Πελάγους - Συμσάρης, Ευάγγελος (2015)
Η ανατολική Μεσόγειος θάλασσα αποτελεί ιδανικό φυσικό «εργαστήριο» για την παλαιοωκεανογραφική μελέτη των περιβαλλοντικών και κλιματικών αλλαγών που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του τέλους της τελευταίας παγετώδους περιόδου έως και την Ολοκαινική περίοδο (τα τελευταία 20.000 χρόνια). Στα πλαίσια αυτής της εργασίας έλαβε χώρα βιογεωχημική μελέτη πυρήνα θαλάσσιου ιζήματος, υψηλής δειγματοληπτικής ανάλυσης στην περιοχή του Λιβυκού Πελάγους. Πραγματοποιήθηκε ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός του ολικού οργανικού άνθρακα, των ολικών ανθρακικών και μεγάλου εύρους χερσαίων και θαλασσίων οργανικών βιοδεικτών, προκειμένου να καταγραφούν αλλαγές στις παλαιοωκεανογραφικές συνθήκες και τη παλαιοπαραγωγικότητα στη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ειδικότερα, η μελέτη των οργανικών βιοδεικτών σε μοριακό επίπεδο μας προσέφερε σημαντικές πληροφορίες που αφορούν τις πηγές της οργανικής ύλης (χερσαίες και θαλάσσιες) και τις διαγενετικές διεργασίες στις οποίες αυτή υπόκειται στη θαλάσσια στήλη και στο ίζημα. Τέλος, η συσχέτιση όλων των παραπάνω δεδομένων και ο προσδιορισμός των παλαιοθερμοκρασιών της επιφάνειας της θάλασσας κατά την διάρκεια της απόθεσης του σαπροπηλικού ορίζοντα S1 συνέβαλε στη διερεύνηση των παλαιοκλιματικών συνθηκών που επικρατούσαν στη βορειοανατολική Μεσόγειο τα τελευταία 20.000 χρόνια. Η μελέτη έδειξε ότι το τέλος της τελευταίας παγετώδους περιόδου και τη μετάβαση στη μεσοπαγετώδη περίοδο για τη βορειοανατολική Μεσόγειο χαρακτηρίστηκε, με μειωμένη προσφορά χερσαίου οργανικού υλικού από τα ποτάμια και την ατμόσφαιρα. Τα καλά οξυγονωμένα βαθιά νερά σε συνδυασμό με τη μικρή ταχύτητα ιζηματογένεσης της βαθιάς λεκάνης του Λιβυκού Πελάγους συνετέλεσαν στην αποικοδόμηση της οργανικής ύλης ενώ οι βιοδείκτες θαλάσσιας προέλευσης υποδεικνύουν πολύ χαμηλούς ρυθμούς αυτόχθονης παραγωγικότητας στην ανατολική Μεσόγειο. Ο συνδυασμός των αποτελεσμάτων έδειξε ότι η απόθεση του σαπροπηλικού ορίζοντα S1 σχετίζεται με αύξηση της παλαιοθερμοκρασίας (SST), της έντασης των Αφρικανικών μουσώνων και όλων των χερσαίων και θαλάσσιων βιοδεικτών κατά το κλιματικό βέλτιστο του Ολοκαίνου, την περίοδο 10 – 6 kyr B.P, περίπου. Η αύξηση της παραγωγικότητας και η καλύτερη διατήρηση του οργανικού υλικού κατά τη διάρκεια απόθεσης του S1 οφείλονται στην ισχυρότερη στρωματοποίηση της στήλης του νερού από αυξημένες ποτάμιες εισροές και βροχοπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή. Ειδικά οι βιοδείκτες λολιολίδη που προσδιορίστηκαν, υποδηλώνοντας έντονη δυσοξία στα βαθιά νερά και το επιφανειακό ίζημα του Λιβυκού Πελάγους. Τα δεδομένα από τις παλαιοθερμοκρασίες πιστοποιούν διακύμανση των κλιματικών συνθηκών στην νοτιοανατολική Μεσόγειο, όπως και τη διακοπή των συνθηκών απόθεσης του S1 που συνδέεται με πτώσης της παλαιοθερμοκρασίας κατά την περίοδο 8,2 έως 7,7 kyr BP, περίπου, και που σχετίζεται με το ψυχρό γεγονός του 8,2 kyr BP στο Βόρειο Ατλαντικό. Τέλος, στο μέσο του Ολοκαίνου (5,0 έως 4,2 kyr BP περίπου), χαρακτηρίζεται από πτώση όλων των χερσαίων και θαλασσίων βιοδεικτών. Ενώ μικρού εύρους διακύμανση των χερσαίων βιοδεικτών υποδεικνύει ελαφρώς ασταθείς συνθήκες στις χερσαίες απορροές και στην διατήρηση της οργανικής ύλης.