Μελέτη της δυναμικής του Βορείου Αιγαίου με συνδυασμένη χρήση δορυφορικών φωτογραφιών και δεδομένων πεδίου - Σωτηροπούλου, Πάτρα (2015)
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της Φύσης, η έρευνα του οποίου είναι ιδιαίτερα σημαντική και απαραίτητη για την ύπαρξη ζωής πάνω στη Γη, είναι το νερό. Τα τελευταία χρόνια η ωκεανογραφία, ο επιστημονικός κλάδος που έχει ως αντικείμενο του τη φυσική, χημική και βιολογική μελέτη των θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων και των οργανισμών που συναντώνται στο υδάτινο περιβάλλον, δέχεται την πολύτιμη βοήθεια ενός νέου επιστημονικού κλάδου, της δορυφορικής ωκεανογραφίας. Η δορυφορική ωκεανογραφία βασίζεται στη συλλογή δεδομένων από το θαλάσσιο περιβάλλον, καταγράφοντας την αλληλεπίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την επιφάνεια της θάλασσας, σε διάφορες περιοχές του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Κατά συνέπεια, είναι δυνατή η κατασκευή χαρτών από την ενοποίηση και το συνδυασμό στοιχείων από διαφορετικούς δορυφορικούς δέκτες ή από βάσεις δεδομένων με μη δορυφορικά στοιχεία (Mερτίκας, 1999). Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η κατασκευή χαρτών επιφανειακής θερμοκρασίας θάλασσας από δορυφορικά στοιχεία (sea surface temperature, SST), η ανίχνευση, επιβεβαίωση και ταυτοποίηση δυναμικών δομών στο Βόρειο Αιγαίο και η σύγκριση των αποτελεσμάτων αυτών με δεδομένα θερμοκρασίας, ταχύτητας ρευμάτων και ανέμων, που προέρχονται από πλωτό μετρητικό σταθμό (buoy), που έχει εγκατασταθεί νότια της Χερσονήσου του Άθω, στα πλαίσια του συστήματος POSEIDON, και μεταδίδει τις πληροφορίες του στο επιχειρησιακό κέντρο του ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών), για περιβαλλοντικές εφαρμογές. Επιπρόσθετα, μελετώνται και οι «ανοδικές» κινήσεις που εμφανίζονται στη θάλασσα υπό την επίδραση των Ετησίων την καλοκαιρινή περίοδο (αναβλύσεις) στις ακτές των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Η περιοχή μελέτης, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, είναι το Βόρειο Αιγαίο, το οποίο ορίζεται στα δυτικά από τις ανατολικές ακτές της ηπειρωτικής Ελλάδος, ανατολικά από τα παράλια της Μικράς Ασίας, βόρεια από τις ακτές της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και από νότια τη νοητή γραμμή που διέρχεται μεταξύ Χίου και Σκύρου. Εντάσσεται στο Αιγαίο πέλαγος και έχει χαρακτηριστεί από την επιστημονική κοινότητα ως μια πολύ ενδιαφέρουσα περιοχή μελέτης, λόγω των ιδιαιτεροτήτων στην κυκλοφορία των υδάτινων μαζών του και των υδρολογικών χαρακτηριστικών τους. Η γενική κυκλοφορία των υδάτων στο Αιγαίο Πέλαγος περιλαμβάνει μια κυκλωνική ροή σε επίπεδο λεκάνης, περιοδικούς γυροσκοπικούς σχηματισμούς σε επίπεδο υπολεκάνης και ένα πλήθος παροδικών στροβίλων. Πιο συγκεκριμένα, η κυκλοφορία των νερών στο Βόρειο Αιγαίο επηρεάζεται από την παρουσία των χαμηλής αλατότητας υδάτων της Μαύρης Θάλασσας, που εισβάλλουν στο Αιγαίο μέσω των στενών των Δαρδανελίων και καταλαμβάνουν τα επιφανειακά στρώματα (Γεωργόπουλος, 2002). Ο δορυφόρος που χρησιμοποιήθηκε για τη μελέτη της θαλάσσιας περιοχής του Βορείου Αιγαίου είναι ένας ηλιοσύγχρονος, πολικής τροχιάς, μετεωρολογικός δορυφόρος της σειράς ΝΟΑΑ (National Oceanic and Atmospheric Administration), που είναι εξοπλισμένος με το ραδιόμετρο AVHRR (Αdvanced Very High Resolution Radiometer). Ο αισθητήρας αυτός έχει μέγεθος εικονοστοιχείου (pixel size =1100 x 1100 m) και παρέχει κάλυψη της ίδιας περιοχής πάνω στη Γη δύο φορές την ημέρα για τα θερμικά κανάλια και μια φορά την ημέρα για τα κανάλια της περιοχής του ορατού. Οι εικόνες ΝΟΑΑ AVHRR μετά από κατάλληλη επεξεργασία και βαθμονόμηση δίνουν αξιόπιστες πληροφορίες για την επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας αλλά και για πληθώρα άλλων παραμέτρων. Οι δορυφορικές εικόνες που χρησιμοποιούνται στην παρούσα εργασία καλύπτουν το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο του 2000 μέχρι και τον Ιούνιο του 2001. Στο τελευταίο κεφαλαίο της πτυχιακής εργασίας παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της σύγκρισης των δορυφορικών δεδομένων με τις χρονοσειρές που προκύπτουν από τα δεδομένα πεδίου, από τα οποία τελικά προκύπτουν πληροφορίες για τα φαινόμενα και την κυκλοφορία των υδάτινων μαζών στο Βόρειο Αιγαίο.