Χρονική εξέλιξη των συγκεντρώσεων διαφόρων μορφών αζώτου στον Σαρωνικό κόλπο - Τσουρούτας, Γιώργος (2015)
Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της διαχρονικής εξέλιξης για την περίοδο Ιανουάριος 2007-Νοέμβριος 2010, των μηνιαίων αποθεμάτων του σωματιδιακού αζώτου (PN), του διαλυτού ανόργανου αζώτου (DIN) και του διαλυτού οργανικού αζώτου (DON) σε τρεις σταθμούς δειγματοληψίας στο Σαρωνικό Κόλπο που αντιπροσωπεύουν υποπεριβάλλοντα με διαφορετικά χαρακτηριστικά: S1 στον Κόλπο Ελευσίνας, S7 πλησίον Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων της Ψυττάλειας (ΚΕΛΨ) και S16 στα όρια Εσωτερικού και Εξωτερικού Σαρωνικού. Επιπλέον οι χρονοσειρές των μηνιαίων δεδομένων των τριών μορφών αζώτου από τους τρεις σταθμούς διαχωρίστηκαν σε ξηρή (Μάιος – Νοέμβριος) και υγρή (Δεκέμβριος – Απρίλιος) περίοδο για κάθε έτος προκειμένου να εντοπισθούν τυχόν ομοιότητες και διαφορές. Η γεωγραφική θέση του σταθμού S1 στον επιβαρυμένο από πληθώρα ανθρωπογενών δραστηριοτήτων κόλπο της Ελευσίνας φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των υψηλότερων συγκεντρώσεων DON, DIN και ΡΝ σε σχέση με τους σταθμούς S7 και S16. Οι συγκεντρώσεις των τριών μορφών αζώτου στον S7 που βρίσκεται νοτίως της Ψυττάλειας δεδομένης της προχωρημένης δευτεροβάθμιας επεξεργασίας με απομάκρυνση αζώτου που εφαρμόζει το ΚΕΛΨ η οποία συντελεί στη μείωση του οργανικού φορτίου και του ολικού αζώτου των λυμάτων, εμφανίζουν κατά περιόδους μικρές τιμές και σχετική σταθερότητα και σε άλλες περιόδους παρουσιάζουν περιστασιακά μετατόπιση σε υψηλότερα επίπεδα. Αυτές οι υψηλές συγκεντρώσεις, κατά περίπτωση, ενδέχεται να σχετίζονται με δυσλειτουργία του ΚΕΛΨ που οδηγεί στη διάθεση μερικά επεξεργασμένων λυμάτων στο θαλάσσιο αποδέκτη. Η επεξεργασία των δεδομένων έδειξε ότι στους σταθμούς S1 και S7 ο επιμερισμός του συνολικού αποθέματος αζώτου στις τρεις μορφές παρουσιάζει μεγάλη μεταβλητότητα στη διάρκεια των παρατηρήσεων και η ποσοστιαία συνεισφορά κάθε μιας από τις τρεις μορφές ποικίλει έντονα υποδηλώνοντας ότι εξωτερικές πηγές αζώτου, που μάλιστα δεν είναι σταθερές, παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των συγκεντρώσεων των επί μέρους μορφών. Η εικόνα των δύο αυτών σταθμών δείχνει ότι πρόκειται για ευμετάβλητα συστήματα που χρήζουν συστηματικής παρακολούθησης. Οι χαμηλές συγκεντρώσεις των τριών παραμέτρων και η συντριπτική επικράτηση του DON έναντι των άλλων μορφών αζώτου σε όλη τη διάρκεια των παρατηρήσεων στο σταθμό S16 υποδεικνύουν ότι έχει χαρακτηριστικά σταθμού της ανοικτής θάλασσας. Επίσης το γεγονός ότι δεν διαπιστώθηκε σε κανέναν από τους τρεις σταθμούς αξιοσημείωτη διαφοροποίηση μεταξύ υγρών και ξηρών περιόδων των συγκεντρώσεων των τριών μορφών αζώτου υποδηλώνει ενδεχομένως ότι είτε ο διαχωρισμός των περιόδων που επελέγη δεν είναι ο βέλτιστος, είτε ότι η χρησιμοποίηση της συμπυκνωμένης πληροφορίας που εξασφαλίζουν οι μέσες ολοκληρωμένες συγκεντρώσεις δεν βοηθά στην ανάδειξη τυχόν διαφοροποιήσεων.