Σπάνια και απειλούμενη χλωρίδα στην Ελλάδα: ζήτημα χαρακτηριστικών ή κακής τύχης; - Χαριτωνίδου, Μάρθα (2015)
Τα τελευταία χρόνια γίνονται ολοένα και περισσότερες προσπάθειες για την πλήρη καταγραφή των σπάνιων και απειλούμενων φυτών της κάθε χώρας. Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μεγάλο χλωριδικό πλούτο και πληθώρα ειδών και υποειδών. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας έγινε μελέτη των σπάνιων και απειλούμενων ειδών και υποειδών της Ελλάδας, όπως αυτά παρουσιάζονται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων της IUCN του 2009. Το σύνολό τους ανέρχεται στα 300 είδη και υποείδη. Αρχικά κατασκευάστηκε βάση δεδομένων των σπάνιων και απειλούμενων ειδών και υποειδών, συμπεριλαμβάνοντας πολλές πληροφορίες που δίνονται στο παραπάνω βιβλίο για αυτά. Εν συνεχεία ερευνήθηκαν τα γενικά χαρακτηριστικά, μορφολογικά και γεωγραφικά, των φυτών αυτών σε όλη την Ελλάδα και οι τάσεις που ακολουθούν οι μεγαλύτερες φυτικές οικογένειες. Ακόμη ερευνήθηκε η κατάσταση απειλής στο σύνολο της Ελλάδας, σε μικρότερες επιλεγμένες περιοχές – νησιά σε σχέση με το σύνολο του Ελλαδικού χώρου, αλλά και στα ίδια τα νησιά ως μεμονωμένες ενότητες. Τα σπάνια και απειλούμενα φυτά στην Ελλάδα ανήκουν σε 60 οικογένειες, από τις οποίες οι 12 περιλαμβάνουν το 72 % του συνολικού αριθμού των φυτών. Το 71% των ειδών που μελετήθηκαν είναι ενδημικά της Ελλάδας και σχεδόν ισοκατανέμονται σε νησιωτική και ηπειρωτική χώρα. Το μεγαλύτερο ποσοστό των σπάνιων και απειλούμενων φυτών είναι πολυετή (ημικρυπτόφυτα, χαμαίφυτα και γεώφυτα), το χρώμα ανθέων που επικρατεί είναι το πορφυρό – κόκκινο – ροδόχρουν, ενώ η ανθοφορία τους τοποθετείται στο τέλος της άνοιξης και στο καλοκαίρι, το τελευταίο υποδεικνύοντας την κατανομή τους σε μεγάλα υψόμετρα, αλλά και τον ενδεχόμενο κίνδυνο λόγω σύμπτωσης με την τουριστική περίοδο. Η πλειονότητα των φυτών απειλείται από δύο, τουλάχιστον, είδη κινδύνων. Στο σύνολο της Ελλάδας οι απειλές με τη μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης είναι η υπερβόσκηση, τα κατασκευαστικά έργα και οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι περισσότερο απειλούμενες οικογένειες είναι τα Liliaceae, τα Campanulaceae και τα Plumbaginaceae. Οι χλωριδικές περιοχές με τα περισσότερα είδη είναι η Κρήτη και η Πελοπόννησος. Ως προς τις σπάνιες και κινδυνεύουσες οικογένειες ειδών σε επίπεδο νησιών, η Κρήτη διαφέρει σημαντικά από το σύνολο του Ελλαδικού χώρου, ενώ δύο άλλα νησιά (Χίος και Λέσβος, ξεχωριστά) δεν διαφέρουν. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, και στα τρία νησιά η οικογένεια που φαίνεται να μην απειλείται σημαντικά είναι εκείνη των Liliaceae.