Διαχείριση υδατικών πόρων της νήσου Λέσβου με χρήση GIS - Ντινοπούλου, Βασιλική (2015)
Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, η αξιοποίηση των υδατικών πόρων βρίσκεται στο επίκεντρο τον συζητήσεων όχι μόνο μεταξύ των περιβαλλοντικών οργανώσεων αλλά και κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών, εθνικών και διεθνών φορέων. Ανάλογα με την οπτική και τα κριτήρια, το νερό αντιμετωπίζεται ως «φυσικός πόρος», ως «κοινωνικό αγαθό», ως «οικονομικό αγαθό», ως «περιβαλλοντικό στοιχείο». Σε κάθε περίπτωση αποτελεί κοινό τόπο ότι πρόκειται για βασικό και αναντικατάστατο στοιχείο, απαραίτητο για την επιβίωση της ανθρωπότητας, την ανάπτυξη αλλά και πρωταρχικής σημασίας για την διατήρηση της ισορροπίας της φύσης. Η ποσότητα και η ποιότητα του νερού επηρεάζουν το γενικό οικολογικό σύστημα του αέρα και του εδάφους . Οι φυσικές και χημικές του ιδιότητες στηρίζουν τους βιολογικούς κύκλους ενώ οι θερμικές του ιδιότητες κατά κανόνα ελέγχουν τις κλιματικές και γεωλογικές συνθήκες της εκάστοτε περιοχής (Κουσουρής, 1998). Ως φυσικός πόρος που συμμετέχει στην παραγωγική διαδικασία προσδιορίζει σε σημαντικό βαθμό τη δυνατότητα ή την αδυναμία επέκτασής της και επηρεάζει την αποδοτικότητά της. Από τα αρχαία χρόνια μέχρι και σήμερα το νερό αποτελεί βασικό παράγοντα (αν όχι προϋπόθεση) κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής άνθησης - προόδου των εκάστοτε κοινωνιών. Το κλίμα, η βλάστηση, η γεωμορφολογία, το υπέδαφος είναι μερικοί από τις παραμέτρους που καθορίζουν την ύπαρξη και την αποθήκευση υδάτινων όγκων σε μια περιοχή. Εκτός από τους φυσικούς παράγοντες όμως η ποιότητα του νερού και τα εκμεταλλεύσιμα αποθέματά του εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό και από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Η συνεχής υποβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος (συμπεριλαμβανομένου και του υδατικού) είναι αναμφισβήτητο γεγονός για την Ελλάδα αλλά και την πλειοψηφία των κρατών σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αλόγιστη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων και ο αναποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης των αποβλήτων έχει σαν αποτέλεσμα την ρύπανση των υδατικών πόρων. Οι αλλαγές στις χρήσεις γης, όπως η καταστροφή (μείωση) των δασικών εκτάσεων και η αύξηση της αστικοποίησης, εμποδίζουν την διήθηση και επομένως τον εμπλουτισμό των υπογείων υδάτων, ενώ η αυξημένη απορροή συχνά προκαλεί πλημμύρες. Η υπεράντληση λόγω αυξημένων αναγκών αλλά και κακής χρήσης έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση των υπόγειων νερών, την υφαλμύρινση των υδροφόρων οριζόντων και την καθίζηση του εδάφους (που πριν περιείχε υπόγειο νερό). Όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με την αύξηση του πληθυσμού της γης και την διαφαινόμενη κλιματική αλλαγή επιφέρουν καθημερινά δραματικές αλλαγές στην ποσότητα, την ποιότητα και την διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων. Το υδατικό πρόβλημα συνοπτικά ορίζεται από το γεγονός ότι ενώ αυξάνονται σταθερά οι ανάγκες σε υδατικούς πόρους, μειώνονται όλο και περισσότερο τα εκμεταλλεύσιμα αποθέματά τους. Ήδη το 1/3 του πληθυσμού της γης ζει σε χώρες όπου τα αποθέματα γλυκού νερού δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες. (Χρηστάρας Β., 2006) Περισσότεροι από 1,5 δισ. άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό, ενώ το μολυσμένο νερό ενοχοποιείται ως αιτία θανάτου για πάνω από 15 εκατομμύρια παιδιά κάτω από 5 ετών. Σύμφωνα με έκθεση του υπουργείου Άμυνας της Βρετανίας, ως το 2025 τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού θα υποφέρουν από έλλειψη νερού. (Εφημερίδα Οδηγητής, αριθμός φύλλου 954, σελ32) Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι υπό αυτές τις συνθήκες το υδατικό πρόβλημα διαρκώς θα διογκώνεται και θα πλήττει όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού. Καθίσταται επομένως επιτακτική η ανάγκη λήψης δραστικών μέτρων και ανάπτυξης συστημάτων ελέγχου και διαχείρισης που θα αποβλέπουν στην προστασία και αρίστη κατανομή των υδατικών πόρων.