Ο αφέντης Μπατίστας και τ’ άλλα: ένα διπλό βιβλίο - Αλαχούζου, Φουκαḯνα (2015)
Ο αφέντης Μπατίστας και τ’ άλλα αποτελεί το μοναδικό μυθιστόρημα του κύπριου λογοτέχνη Κ. Μόντη, στον οποίον έχει απονεμηθεί το Πρώτο Βραβείο της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Κύπρου, για το εν λόγω μυθιστόρημα. Όπως αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Στον “Αφέντη Μπατίστα” αναμειγνύονται αφ’ ενός παιδικές και νεανικές αναμνήσεις του συγγραφέα, με γενικότερες αναφορές και προεκτάσεις σε μια ενδιαφέρουσα για ολόκληρο τον Ελληνισμό ιστορική περίοδο στην Κύπρο, κι αφ’ ετέρου θρύλοι και παραδόσεις του νησιού, αφηγήσεις και λαϊκά θυμοσοφικά ανέκδοτα, κάτω από ένα σύγχρονο πρίσμα, πυρακτωμένο από τις φοβερές εμπειρίες της Τουρκικής εισβολής». Το μυθιστόρημα έχει χαρακτηριστεί από αρκετούς μελετητές ως «διπλό βιβλίο», λόγω της ύπαρξης δύο ιστοριών, οι οποίες μπορούν να σταθούν και μόνες τους ως αυτοτελή «διηγήματα». Αναλυτικότερα, ο αναγνώστης παρακολουθεί στο πρώτο μέρος την ιστορία του Μπατίστα, όπου παρατίθενται αναμνήσεις από το οικογενειακό περιβάλλον, ενώ στο δεύτερο μέρος, περιγράφεται η ιστορία ενός πιθανού προγόνου του συγγραφέα, του Τουρκομπατίστα. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα το οποίο μπορεί να χαρακτηριστεί ως αυτοβιογραφικό, αλλά και ως ιστορικό. Αυτοβιογραφικό διότι, όπως ήδη υπονόησα, στο πρώτο μέρος του μυθιστορήματος παρακολουθούμε τα παιδικά και νεανικά χρόνια του αφηγητή - συγγραφέα, καθώς και οικογενειακά συμβάντα που έχουν μείνει χαραγμένα στη θύμησή του. Ιστορικό, λόγω της αναφοράς σε διάφορες ιστορικές περιόδους στην Κύπρο, οι οποίες ταλάνισαν για πολλά χρόνια το νησί, όπως π.χ. τουρκοκρατία, αγγλοκρατία και τουρκική εισβολή. Στο μυθιστόρημα, βέβαια, εκτός από τα κυρίως γεγονότα της αφήγησης - συμπεριλαμβάνονται πλήθος από εγκιβωτισμένες αφηγήσεις, οι οποίες δίνουν στον αναγνώστη μία εικόνα της κυπριακής κοινωνίας, των εθίμων, των προκαταλήψεων και της εν γένει της κουλτούρας, μέσα από συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους.