Αμφισημίες και έμφυλες ανατροπές στη χειροτεχνία: οι τέχνες του νήματος-κέντημα-πλέξιμο και υφαντική-στη σύγχρονη Ελλάδα
Η διατριβή εστιάζει στις τέχνες / χειροτεχνίες του νήματος ως υλικές, σωματικοαισθητηριακές εμπειρίες που συγκροτούν έμφυλες υποκειμενικότητες και κοινωνικότητες. Στο πρώτο μέρος του κειμένου, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη μικροκλίμακα των σωματικοαισθητηριακών εμπειριών που ανακύπτουν στο πλαίσι...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Other Authors: | |
| Language: | el_GR |
| Published: |
2025
|
| Subjects: | |
| Online Access: | http://hdl.handle.net/11610/26988 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Η διατριβή εστιάζει στις τέχνες / χειροτεχνίες του νήματος ως υλικές, σωματικοαισθητηριακές εμπειρίες που συγκροτούν έμφυλες υποκειμενικότητες και κοινωνικότητες. Στο πρώτο μέρος του κειμένου, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη μικροκλίμακα των σωματικοαισθητηριακών εμπειριών που ανακύπτουν στο πλαίσιο κάποιων συγκεκριμένων χειροτεχνικών πρακτικών: πλέξιμο με βελόνες, μετρητό κέντημα, υφαντική σε οριζόντιο αργαλειό. Οι κινήσεις των χεριών, οι αφές των δαχτύλων, οι στάσεις των σωμάτων, τα βλέμματα κ.λπ., εξετάζονται ως κιναισθητικές εμπειρίες που διαφέρουν ανάλογα με τις υλικοτεχνικές παραμέτρους της κάθε τεχνικής. Διαπιστώνεται, για παράδειγμα, ότι το πλέξιμο συμβάλλει περισσότερο στη συσχέτιση και επικοινωνία των χειροτεχνισσών σε εξωοικιακούς χώρους, σε αντίθεση με την υφαντική σε οριζόντιο αργαλειό ή με το μετρητό κέντημα που δημιουργούν μια πιο απομονωτική εμπειρία.
Στο δεύτερο μέρος του κειμένου, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το μεμονωμένο υποκείμενο στις χειροτεχνικές συλλογικότητες, εξετάζοντας τις σχέσεις των χειροτεχνισσών τόσο σε φυσικούς χώρους (πχ. εμπορικά καταστήματα, σχολές, καφετέριες κ.λπ.) όσο και εικονικούς (πχ. ομάδες χειροτεχνισσών στο Facebook). Η συντροφική ενασχόληση με το εργόχειρο ερμηνεύεται ως μια πρακτική που μετασχηματίζει τον χρόνο από μη χρήσιμο σε χρήσιμο και από μη κοινωνικό σε κοινωνικό, «βγάζοντας» τις γυναίκες από τα συνήθη όρια τόσο του σπιτιού όσο και των κοινωνικών γνωριμιών. Το σύγχρονο εργόχειρο ως γυναικεία δράση στο δημόσιο χώρο αποτελεί για τις χειροτέχνισσες ένα πεδίο κοινωνικής αναγνώρισης και απόκτησης φήμης, καθώς και πολιτικής ενδυνάμωσης.
Στο τρίτο μέρος του κειμένου, η εθνογραφία ακολουθεί το νήμα, καθώς αυτό μετασχηματίζεται σε χειροποίητο τέχνημα: σε πλεκτό ρούχο και σε διακοσμητικό εργόχειρο οικιακού χώρου. Ως εκ τούτου, οι χειροτεχνίες του νήματος μελετώνται όχι στο πλαίσιο του «παράγω», αλλά του «καταναλώνω». Μελετώντας διάφορες καταναλωτικές πρακτικές (ένδυση, διακόσμηση σπιτιού, φροντίδα και συντήρηση, μεταβίβαση εργοχείρων κ.λπ) διαπιστώνεται μια κοινή στάση των χειροτεχνισσών απέναντι στην υλικότητα, που συνοψίζεται στην έννοια της φροντίδας. Η έννοια αυτή βιώνεται καθημερινά μέσα από το σώμα, και ιδιαίτερα μέσα από τα επιδέξια χέρια, τα οποία προσδίδοντας αξία στην ύλη συγκροτούν μια χειροπιαστή κοσμοθεωρία.
Η έρευνα αντλεί θεωρητικά ερείσματα από τις νεότερες ανθρωπολογικές προσεγγίσεις του υλικού πολιτισμού. Η μεθοδολογία βασίστηκε αφενός στην έννοια της πολυτοπικής εθνογραφίας και αφετέρου στην πραξεολογική θεώρηση, δηλαδή στη διευρυμένη κατανόηση των ανθρώπων ως σύνθετων υποκειμενικοτήτων που κινούνται στο χώρο και ενσωματώνουν στοιχεία του υλικού περιβάλλοντος. |
|---|