Μία χαρτογράφηση των ανεξάρτητων χώρων παραγωγής και παρουσίασης σύγχρονης τέχνης και της σχέσης τους με τις διαδικασίες αστικού μετασχηματισμού της Αθήνας - Παπαχρήστος, Δημήτριος (2024)
Κατά την τελευταία δεκαπενταετία παρατηρείται όλο και εντονότερη καλλιτεχνική δραστηριότητα στην πόλη των Αθηνών, με βασικούς πρωταγωνιστές τους Ανεξάρτητους χώρους παραγωγής και παρουσίασης σύγχρονης τέχνης. Την ίδια στιγμή έντονες αλλαγές παρατηρούνται σε αρκετές γειτονιές της πόλης με κυριότερο χαρακτηριστικό την μετατροπή τους σε μονοθεματικές περιοχές, γεμάτες παροχές για τις αυξημένες ροές επισκεπτών από όλο τον κόσμο. Η σχέση των δύο φαινομένων παρότι για άλλες μεγάλες πόλεις κυρίως της Βόρειας Ευρώπης και Αμερικής έχει εκτενώς αναλυθεί ήδη από την δεκαετία του 80, για τα Ελληνικά δεδομένα αποτελεί ακόμη κάτι νέο, με το αντίστοιχο ερευνητικό έργο να βρίσκεται σε αρκετά πρώιμο στάδιο. Η παρούσα εργασία μέσα από μικτές μεθόδους έρευνας, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τους ανεξάρτητους χώρους παραγωγής και παρουσίασης σύγχρονης τέχνης και της δράσης τους σε σχέση με το υπάρχον καλλιτεχνικό σύστημα αλλά και με τις διαδικασίες τουριστικοποίησης. Το θεωρητικό πλαίσιο στο οποίο βασίζεται η υπόθεση εργασίας αφορά την πολιτιστική δραστηριότητα ως εργαλείο αστικής ανάπτυξης και της συμβολής των ανεξάρτητων χώρων τέχνης στις διαδικασίες αστικού μετασχηματισμού. Μέσα από την θεωρητική ανάλυση πλήθους περιπτώσεων αλλά και την εμπειρική έρευνα στην Ελληνική Πρωτεύουσα αναδεικνύεται η πολυεπίπεδη σχέση ανάμεσα στους παράγοντες που διαμορφώνουν την σύγχρονη πόλη και του καλλιτεχνικού συστήματος. Ανάμεσα στην γενικότερη σκιαγράφηση της τρέχουσας κατάστασης, παρουσιάζονται μεμονωμένες καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες που εμπλέκονται συστηματικά στις διαδικασίες τουριστικοποίησης, αλλά και περιπτώσεις που συμβάλλουν θετικά στην διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της πόλης. Πιο συγκεκριμένα, οι χώροι που συμβάλλουν στον εξευγενισμό των γειτονιών, φιλοξενούν δράσεις που προσελκύουν εύπορες κοινωνικές ομάδες αγνοώντας συνήθως τις ανάγκες της τοπικής κοινότητας, ενώ οι χώροι που συμβάλλουν θετικά στην αστική αναβίωση, προωθούν συμπεριληπτικές δράσεις, εμπλέκοντας συχνά, ενεργά τους κατοίκους στην δημιουργική διαδικασία.