Πρότυπα ποικιλότητας σε υποόροφο ελαιώνων στη Λέσβο: η επίδραση της διαχείρισης, του εδάφους και της τοπογραφίας - Ζέπου, Ζωή (2024)
Η γνώση των προτύπων ποικιλότητας είναι θεμελιώδης για την κατανόηση των οικολογικών διαδικασιών και την αειφορική διαχείριση του. Οι γεωργικές καλλιέργειες επιβαρύνουν τα φυσικά οικοσυστήματα, ωστόσο, η προσφορά τους είναι σημαντική. Οι ελαιώνες καταλαμβάνουν ένα σημαντικό τμήμα του νησιού της Λέσβου. Στόχος της έρευνας είναι η ανάλυση των προτύπων ποικιλότητας, συγκεκριμένα ο πλούτος των ειδών και η βιομάζα, στον υποόροφο των ελαιώνων της Λέσβου και η επίδραση από την διαχείριση, την τοπογραφία και το έδαφος. Για την πραγματοποίηση της έρευνας, εγκαταστάθηκαν τυχαία 20 δειγματοληπτικές επιφάνειες 30x30m κατά μήκος του νησιού και πάρθηκαν δείγματα της υπέργειας βιομάζας του υποορόφου των ελαιώνων σε επιφάνεια 50x50cm, ώστε να υπολογιστεί ο πλούτος των ειδών και η βιομάζα. Κατά την ανάλυση διαχωρίστηκαν σε τρεις λειτουργικές ομάδες, ποώδη, αγρωστώδη και ψυχανθή. Δημιουργήθηκαν πολλαπλές γραμμικές παλινδρομήσεις ώστε να ελεγχθεί η μεταβλητότητα τους σε σχέση με την ένταση της διαχείρισης, την τοπογραφία και των εδαφικών παραμέτρων. Ο πλούτος των ειδών επηρεάζεται σημαντικά από το μητρικό πέτρωμα, ενώ, η συνολική βιομάζα και η σχετική συμμετοχή στη συνολική βιομάζα των ψυχανθών επηρεάζονται από την κλίση του εδάφους. Ο πλούτου των ειδών μεταβάλλεται από το υψόμετρο και την μέτρια και εντατική ένταση της διαχείρισης, ενώ η βιομάζα των ποών και των ψυχανθών μεταβάλλεται σύμφωνα με την εντατική διαχείριση και το δείκτη φυλλικής επιφάνειας (LAI) και η βιομάζα των ψυχανθών ακόμη και από την κλίση και τη συνολική βιομάζα των ελαιόδεντρων. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα πρότυπα ποικιλότητας μεταβάλλονται κυρίως με τα γεώ-τοπογραφικά χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής. Η γεωλογία καθορίζει τη βιοποικιλότητα και για αυτό η σχέση με τον πλούτο των ειδών είναι αναμενόμενη. Η έντονη κλίση μπορεί να οδηγήσει τα εδάφη σε διάβρωση, για αυτό και επηρεάζει σημαντικά την συνολική βιομάζα και τη σχετική συμμετοχή στη συνολική βιομάζα των ψυχανθών. Σε περιοχές με υψηλό υψόμετρο δεν ευδοκιμούν τα ελαιόδεντρα λόγω χαμηλών θερμοκρασιών, το οποίο αποδεικνύεται και στα αποτελέσματα. Η αύξηση του LAI, μεγαλύτερο ποσοστό της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας δεσμεύεται από την κομοστέγη των συστάδων, με αποτέλεσμα να ευνοούνται πιο σκιανθεκτικά είδη στον υποόροφο, όπως φαίνεται από τα αποτελέσματα είναι τα ποώδη. Ενώ, με εντατική ένταση στη διαχείριση να ευνοούνται τα πιο απαιτητικά σε ηλιακή ακτινοβολία, συγκεκριμένα τα ψυχανθή, λόγω της μικρότερης σε έκταση κομοστέγη. Η θετική σχέση εντατικής διαχείρισης ελαιώνων με τον πλούτο ειδών στον υποόροφο οφείλεται στη απουσία θαμνώνων, σε σύγκριση με τις καλλιέργειες μεσαίας και μικρής έντασης διαχείρισης που οι θάμνοι καταλαμβάνουν περισσότερη έκταση στον υποόροφο.