Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο μελέτης τον τρόπο με τον οποίο το σύγχρονο εικονοβιβλίο μεταδίδει μηνύματα σε σχέση με τη συναισθηματική κατάσταση της μοναξιάς και πώς η διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, μέσα από διδακτικές σχεδιασμένες με βάση το εικονοβιβλίο, μπορεί να καλλιεργ...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: Μήλιου, Δέσποινα
Other Authors: Οικονομάκου, Μαριάνθη
Language:el_GR
Published: 2024
Subjects:
Online Access:http://hdl.handle.net/11610/26002
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1828461388160303104
author Μήλιου, Δέσποινα
author2 Οικονομάκου, Μαριάνθη
author_facet Οικονομάκου, Μαριάνθη
Μήλιου, Δέσποινα
author_sort Μήλιου, Δέσποινα
collection DSpace
description Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο μελέτης τον τρόπο με τον οποίο το σύγχρονο εικονοβιβλίο μεταδίδει μηνύματα σε σχέση με τη συναισθηματική κατάσταση της μοναξιάς και πώς η διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, μέσα από διδακτικές σχεδιασμένες με βάση το εικονοβιβλίο, μπορεί να καλλιεργήσει τον οπτικό γραμματισμό στους/στις μαθητές/-τριες. Για τον λόγο αυτό, αναλύονται σημειωτικά δύο σύγχρονα εικονοβιβλία τόσο σε επίπεδο λεκτικού κειμένου όσο και σε επίπεδο εικονιστικού λόγου. Το δείγμα μελέτης διαμορφώθηκε με βάση το είδος σχεδιαστικής λογοτεχνίας που αντιπροσωπεύουν και τον διαφορετικό τρόπο που παρουσιάζουν τις εκφάνσεις της μοναξιάς. Η σημειωτική ανάλυσή τους πραγματοποιήθηκε με μοντέλα κριτικής ανάλυσης λόγου (Halliday, 1985 · Kress & Van Leeuwen, 2010). Η συγκριτική μελέτη τους ανέδειξε τους διαφορετικούς και ποικίλους τρόπους που μπορεί ένα λογοτεχνικό είδος να συμβάλλει στην ανάδειξη του ευαίσθητου θέματος της μοναξιάς και οι διαφορετικές σχέσεις που δύναται να αναπτυχθούν ανάμεσα στους δύο σημειωτικούς τρόπους, εικόνας και λέξεων, οι οποίες δρουν καθοριστικά στη δημιουργία μηνυμάτων. Τέλος, παρουσιάστηκε μία διδακτική πρόταση με κύριο εργαλείο το εικονοβιβλίο και σύμφωνα με τις αρχές των Πολυγραμματισμών (Kalantzis & Cope, 2013) και τη στοχοθεσία του Προγράμματος Σπουδών (2022). Διαπιστώθηκε ότι με κατάλληλα σχεδιασμένες δραστηριότητες, οι οποίες βασίζονται στην εμπλοκή διαφορετικών και ποικίλων μέσων και με πρακτικές που προωθούν την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, οι μαθητές.-τριες έχουν τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν τον οπτικό γραμματισμό μέσα σε μια κατά βάση πολυμεσική κοινωνία.
id oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-26002
institution Hellanicus
language el_GR
publishDate 2024
record_format dspace
spelling oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-260022024-02-15T21:15:41Z Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις Μήλιου, Δέσποινα Οικονομάκου, Μαριάνθη οπτικός γραμματισμός. πολυγραμματισμοί. διδακτικό σενάριο. εικονοβιβλίο εικονιστικές τεχνικές visual literacy polyliteracies teaching script picture book figurative techniques Visual literacy Picture books Picture books for children Picture books for children--Educational aspects Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο μελέτης τον τρόπο με τον οποίο το σύγχρονο εικονοβιβλίο μεταδίδει μηνύματα σε σχέση με τη συναισθηματική κατάσταση της μοναξιάς και πώς η διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, μέσα από διδακτικές σχεδιασμένες με βάση το εικονοβιβλίο, μπορεί να καλλιεργήσει τον οπτικό γραμματισμό στους/στις μαθητές/-τριες. Για τον λόγο αυτό, αναλύονται σημειωτικά δύο σύγχρονα εικονοβιβλία τόσο σε επίπεδο λεκτικού κειμένου όσο και σε επίπεδο εικονιστικού λόγου. Το δείγμα μελέτης διαμορφώθηκε με βάση το είδος σχεδιαστικής λογοτεχνίας που αντιπροσωπεύουν και τον διαφορετικό τρόπο που παρουσιάζουν τις εκφάνσεις της μοναξιάς. Η σημειωτική ανάλυσή τους πραγματοποιήθηκε με μοντέλα κριτικής ανάλυσης λόγου (Halliday, 1985 · Kress & Van Leeuwen, 2010). Η συγκριτική μελέτη τους ανέδειξε τους διαφορετικούς και ποικίλους τρόπους που μπορεί ένα λογοτεχνικό είδος να συμβάλλει στην ανάδειξη του ευαίσθητου θέματος της μοναξιάς και οι διαφορετικές σχέσεις που δύναται να αναπτυχθούν ανάμεσα στους δύο σημειωτικούς τρόπους, εικόνας και λέξεων, οι οποίες δρουν καθοριστικά στη δημιουργία μηνυμάτων. Τέλος, παρουσιάστηκε μία διδακτική πρόταση με κύριο εργαλείο το εικονοβιβλίο και σύμφωνα με τις αρχές των Πολυγραμματισμών (Kalantzis & Cope, 2013) και τη στοχοθεσία του Προγράμματος Σπουδών (2022). Διαπιστώθηκε ότι με κατάλληλα σχεδιασμένες δραστηριότητες, οι οποίες βασίζονται στην εμπλοκή διαφορετικών και ποικίλων μέσων και με πρακτικές που προωθούν την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, οι μαθητές.-τριες έχουν τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν τον οπτικό γραμματισμό μέσα σε μια κατά βάση πολυμεσική κοινωνία. Περίληψη 2 ABSTRACT 3 Περιεχόμενα 4 Πίνακας εικόνων 6 Ευχαριστίες 7 Εισαγωγή 8 Α΄ΜΕΡΟΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 11 1. Το σύγχρονο εικονοβιβλίο 11 1.1 Η φύση του εικονοβιβλίου 11 1.2 Ιστορική αναδρομή στην τέχνη της εικονογράφησης 14 2. Η πολυτροπικότητα στο εικονοβιβλίο 19 2.1 Σημειωτικοί τρόποι και η μεταξύ τους σχέση 19 2.2 Η συμβολή της εικόνας στην κατασκευή μηνύματος 24 3. Σύγχρονες γλωσσοδιδακτικές θεωρίες 29 3.1 Κριτικός γραμματισμός/ Πολυγραμματισμοί 29 3.2 Οπτικός γραμματισμός/ Η γραμματική της εικόνας 34 4. Το Π.Σ. του γλωσσικού μαθήματος στο Δημοτικό 36 4.1 Συμβατότητα γλωσσοδιδακτικών θεωριών με το Π.Σ. 36 4.2 Η αντιμετώπιση των λογοτεχνικών βιβλίων στο Π.Σ. 38 5. Το υλικό, η μεθοδολογία και οι στόχοι της έρευνας 40 5.1 Στόχοι και ερευνητικά ερωτήματα 40 5.2 Υλικό της έρευνας και κριτήρια επιλογής του 42 5.3 Μεθοδολογία ανάλυσης δεδομένων 44 Β΄ΜΕΡΟΣ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 46 6. Ανάλυση εικονοβιβλίων 46 6.1 Ανάλυση εικονοβιβλίου Ένα χαμόγελο και δύο όμορφες λέξεις 46 6.2 Ανάλυση εικονοβιβλίου Ζωάκι χάθηκε 70 6.3 Κοινά ερμηνευτικά σημεία των δύο βιβλίων 104 7. Διδακτική πρόταση με βάση τις αρχές της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών 108 7.1 Γενικά στοιχεία διδακτικού σεναρίου 108 7.2 Ανάπτυξη σεναρίου 111 7.2.1 Τοποθετημένη πρακτική 111 7.2.2 Ανοιχτή διδασκαλία 113 7.2.3 Κριτική πλαισίωση 117 7.2.4 Μετασχηματισμένη πρακτική 120 Συμπεράσματα 124 Βιβλιογραφία 133 Παράρτημα 148 2024-01-25T08:45:41Z 2024-01-25T08:45:41Z 2023-08-29 http://hdl.handle.net/11610/26002 el_GR Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 162 σ. application/pdf
spellingShingle οπτικός γραμματισμός.
πολυγραμματισμοί.
διδακτικό σενάριο.
εικονοβιβλίο
εικονιστικές τεχνικές
visual literacy
polyliteracies
teaching script
picture book
figurative techniques
Visual literacy
Picture books
Picture books for children
Picture books for children--Educational aspects
Μήλιου, Δέσποινα
Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
title Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
title_full Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
title_fullStr Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
title_full_unstemmed Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
title_short Το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού: κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
title_sort το σύγχρονο εικονοβιβλίο ως μέσο καλλιέργειας του οπτικού γραμματισμού κριτική ανάλυση και διδακτικές παρεμβάσεις
topic οπτικός γραμματισμός.
πολυγραμματισμοί.
διδακτικό σενάριο.
εικονοβιβλίο
εικονιστικές τεχνικές
visual literacy
polyliteracies
teaching script
picture book
figurative techniques
Visual literacy
Picture books
Picture books for children
Picture books for children--Educational aspects
url http://hdl.handle.net/11610/26002
work_keys_str_mv AT mēlioudespoina tosynchronoeikonobiblioōsmesokalliergeiastouoptikougrammatismoukritikēanalysēkaididaktikesparembaseis