Η παιδαγωγική των πολυγραμματισμών: στάσεις εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και διδακτικές προτάσεις - Τσιαλάνη, Ελένη (2023)
Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος του Πανεπιστημίου Αιγαίου «Ανάλυση και Διδασκαλία της γλώσσας ως πρώτης ή δεύτερης/ξένης γλώσσας». Σκοπός της είναι να διερευνήσει τις στάσεις των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης απέναντι στις σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας και μάθησης που βασίζονται στις αρχές των πολυγραμματισμών. Πιο συγκεκριμένα, ερευνούνται τα εξής: α) η ενημερότητά τους σχετικά με εννοιολογικές διακρίσεις του γραμματισμού, β) ο βαθμός αξιοποίησης των παραδοχών της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών στη διδασκαλία τους, γ) ζητήματα που αφορούν την ενασχόλησή τους με επιμορφώσεις που σχετίζονται με τον γραμματισμό, δ) η ενημερότητάς τους σε σχέση με το νέα πρόγραμμα σπουδών για το δημοτικό (ΠΣ,2021). Ειδικότερα, αρχικά γίνεται καταγραφή των αντιλήψεών τους σχετικά με έννοιες που αφορούν την παιδαγωγική των πολυγραμματισμών και τις διδακτικές πρακτικές που αξιοποιούν στη διδασκαλία τους. Επιπροσθέτως, τους ζητείται να απαντήσουν σχετικά με το αν έχουν παρακολουθήσει επιμορφωτικά σεμινάρια σχετικά με την παιδαγωγική των πολυγραμματισμών και αν θεωρούν πως η παρακολούθηση σχετικών σεμιναρίων είναι χρήσιμη για τη βελτίωση της διδασκαλία τους. Τέλος, ρωτήθηκαν για το αν έχουν μελετήσει τα νέα προγράμματα σπουδών και για το αν θεωρούν πως αυτά προωθούν τις παραδοχές της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών. Στην έρευνα πήραν μέρος 50 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι απάντησαν ένα ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο με ερωτήσεις κλειστού τύπου και 2 ερωτήσεις σύντομης απάντησης. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονταν να αποσαφηνίσουν έννοιες που σχετίζονται με τους πολυγραμματισμούς και δεν εφαρμόζουν σε ικανοποιητικό βαθμό τις παραδοχές της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών στη διδακτική πράξη. Ειδικότερα, σε κάποιες περιπτώσεις διαφαίνεται πως οι εκπαιδευτικοί ταυτίζουν την έννοια του γραμματισμού με τον αλφαβητισμό. Επίσης, είναι αρκετοί εκείνοι που δε γνωρίζουν άλλους τύπους γραμματισμού. Τέλος, παρατίθενται διδακτικές προτάσεις, οι οποίες βασίζονται στις αρχές της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών και απευθύνονται σε μαθητές/τριες Στ΄ τάξης Δημοτικού. Ο κύριος στόχος όλων αυτών των διδακτικών προτάσεων είναι η ανάπτυξη της κριτικής γλωσσικής επίγνωσης των μαθητών/τριών σε ιδεολογίες που προωθούνται υπόρρητα, έτσι ώστε να είναι σε θέση να επεξεργαστούν τα διάφορα είδη κειμένων και να λάβουν υπόψη τους την εκάστοτε επικοινωνιακή περίσταση, να αντιλαμβάνονται τους λόγους για τους οποίους πρέπει να γίνονται συγκεκριμένες γλωσσικές επιλογές και να μπορούν στη συνέχεια να παραγάγουν κατάλληλα προφορικό ή γραπτό λόγο. Επιπλέον, η πρόοδος των τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφόρησης έχει επηρεάσει τον τρόπο παρουσίασης ενός μηνύματος. Με άλλα λόγια, πλέον ένα μήνυμα μπορεί να εκφραστεί ποικιλοτρόπως, δηλαδή να χρησιμοποιηθούν εικόνες, ήχοι, σχεδιαγράμματα κ.α. (Kress, 2000). Συνεπώς, επειδή η επικοινωνία στον σύγχρονο κόσμο είναι πολυδιάστατη, η διδασκαλία δε θα πρέπει να εστιάζει αποκλειστικά στο γλωσσικό σημειωτικό κώδικα, αλλά να δίνεται και η πρέπουσα προσοχή στο να αναπτύξει στους/στις μαθητές/τριες την ικανότητα κριτικής ανάλυσης, αποκωδικοποίησης και παραγωγής πολυτροπικών κειμένων, τα οποία πλέον κυριαρχούν.