Εκτίμηση κινδύνου πυρκαγιάς σε αστικό - περιαστικό περιβάλλον για μεγάλη κλίμακα οικισμού - Κοκκαλίδου, Μάρθα (2023)
Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο αύξηση των συμβάντων δασικών πυρκαγιών ως απόρροια των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, ενώ αναμένεται περαιτέρω όξυνση του φαινομένου μέσα στα επόμενα έτη σε περιοχές ήδη επιρρεπής σε ανάφλεξη, όπως είναι τα Μεσογειακά οικοσυστήματα. Η έκθεση του ανθρώπου στον κίνδυνο οδήγησε στην θέσπιση πολιτικών μείωσης καταστροφών σε παγκόσμιο επίπεδο. Σημαντικό βήμα για την προστασία, πρωτίστως, της ανθρώπινης ζωής και τον περιορισμό των κοινωνικό-οικονομικών επιπτώσεων από ένα μελλοντικό γεγονός πυρκαγιάς αποτελεί η εκτίμηση του κινδύνου. Περιαστικές περιοχές, όπως ο οικισμός του Λαυρίου στην Ανατολική Αττική, είναι περισσότερο ευάλωτες σε δασικές πυρκαγιές, καθώς χαρακτηρίζονται από παραμέληση λόγω διαρκούς αστικοποίησης και ανάπτυξη ζωνών υψηλού κινδύνου με εισχώρηση αστικού ιστού σε δασικό (WUI), ενώ παράλληλα αποτελούν τουριστικούς και παραθεριστικούς προορισμούς με μεγάλη συσσώρευση πληθυσμού κατά την αντιπυρική περίοδο (Μάιο- Σεπτέμβριο). Η εκτίμηση της διακινδύνευσης στην παρούσα έρευνα πραγματοποιείται με μεγάλη λεπτομέρεια σε επίπεδο Οικοδομικού Τετραγώνου (ΟΤ) και την σύνδεση των χωρικών επίπεδων της επικινδυνότητας, τρωτότητας και έκθεσης της περιοχής μελέτης στον κίνδυνο πυρκαγιάς. Για την ανάγκη εκτίμησης των επιμέρους χωρικών επιπέδων έγινε χρήση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης και τεχνικών Μηχανικής Μάθησης για διεξαγωγή των πιθανότερων σημείων έναυσης και την χωροχρονική εξάπλωση της φωτιάς υπό διαφορετικά σενάρια των επικρατούντων ανέμων, όπως προέκυψαν από ανάλυση προϊόντων ERA-5. Η αξιολόγηση τρωτότητας και έκθεσης έγινε με χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφορίων (GIS), και συνεκτίμηση παραμέτρων όπως η ηλικία και πυκνότητα πληθυσμού, η ανθεκτικότητα των κτιρίων για το πρώτο επίπεδο, ενώ για το δεύτερο επιτεύχθηκε αποτίμηση των ζημιών με δεδομένα αξίας γης (€/m2). Παρατηρείται πως ο κίνδυνος πυρκαγιάς για το Λαύριο είναι έντονος στις ζώνες επαφής υποδομών με τον ΕΔΣ, ενώ η εξάπλωση στον αστικό ιστό είναι συγκριτικά δυσκολότερη. Η συνολική τρωτότητα είναι υψηλή στον πυκνό αστικό ιστό, εξαιτίας της μεγάλης συγκέντρωσης πληθυσμού τη θερινή περίοδο, ενώ η έκθεση είναι υψηλότερη στις κυρίως παράκτιες θέσεις. Απώτερος σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η ανάδειξη των συγκεκριμένων ΟΤ πολύ υψηλού και υψηλού κινδύνου (1η και 3η ώρα εξάπλωσης αντίστοιχα), που χρήζουν άμεση παρέμβαση και συντονισμό από τους αρμόδιους φορείς σε περίπτωση πυρκαγιάς για την προστασία του ανθρώπου. Επιπλέον, δύναται να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για την οργάνωση σχεδίων εκκένωσης και εφαρμογή επεμβατικών μέτρων πρόληψης περιμετρικά του οικισμού, ενώ συγχρόνως επιτυγχάνεται η διατήρηση της ιστορικής (μεταλλευτική δραστηριότητα, αρχαιολογικά μνημεία) και περιβαλλοντικής σημασία (προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, ΕΔΣ) της υπό μελέτη περιοχής.