Η συγκέντρωση στην ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά και η διερεύνηση εμποδίων εισόδου - Καραματίδου, Ντανιέλα (2023)
Η ελληνική ναυτιλία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τομείς της ελληνικής οικονομίας, με την Ελλάδα να κατατάσσεται ανάμεσα στις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις σε ολόκληρο τον πλανήτη. Μέσα από αυτήν εισρέει ξένο συνάλλαγμα και παράλληλα παρέχεται απασχόληση σε ένα μεγάλο αριθμό εργαζομένων. Ο ακτοπλοϊκός στόλος αν και αποτελεί ένα μικρό μέρος του συνόλου του ελληνόκτητου στόλου, είναι σημαντικός για τη χώρα μας και την οικονομία της. Η σημασία της ελληνικής ακτοπλοΐας φαίνεται και από το γεγονός ότι στην Ελλάδα υπάρχουν πάρα πολλοί λιμένες. Ταυτόχρονα, ο ελληνικός ακτοπλοϊκός στόλος συμβάλλει και στην άμυνα της χώρας, αφούn το Αιγαίο Πέλαγος αποτελείn το μεγαλύτερο μέρος των ελληνικών συνόρων με την Τουρκία. Ο κλάδος της ακτοπλοΐας σημειώνει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια, αναβαθμίζοντας διαρκώς τα πλοία και δρομολογώντας νέα σύγχρονα. Βελτιώνοντας επιπλέον την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών καθώς και τη συχνότητα των δρομολογίων. Επίσης αξιοσημείωτες είναι και οι συγχωνεύσεις και εξαγορές ναυτιλιακών εταιριών , οι οποίες στοχεύουν στην αύξηση του μεριδίου τους στις θαλάσσιες γραμμές. Η διάρθρωση του κλάδου τα τελευταία χρόνια έχει μεταβληθείn, αφού έχει συρρικνωθείn ο αριθμός των εταιριών οι οποίες δραστηριοποιούνται σε βασικές ελληνικές ακτοπλοϊκές γραμμές. Απόn την πλευρά της πλοιοκτησίας, οι εταιρίες διακρίνονται σε δυο βασικές κατηγορίες: Στις ολιγομετοχικές εταιρίες που η πλειοψηφία των μετοχών τους ανήκει σε εφοπλιστικές οικογένειες ή σε ακτοπλοϊκές εταιρίες πολυμετοχικής βάσης οπού και πάλι κυριαρχεί το στοιχείο της εντοπιότητας, με την πλειοψηφία των μετόχων να προέρχεται απόn πολύ συγκεκριμένα νησιά. Πρόκειται για μια αγορά ολιγοπωλιακή με πολύ υψηλά εμπόδια εισόδου και εξόδου των εταιριών. Οι επενδύσεις στις ακτοπλοϊκές εταιρείες την τελευταία εικοσαετία ξεπέρασαν τα €2,4 δις, παρείχαν δημόσιο έργο, αλλά παράλληλα το 95% της κίνησης αποτελούνταν από ελεύθερες δρομολογήσεις χωρίς καμία κρατικήn παρέμβαση. H Ελληνικήn Ακτοπλοΐα κατάφερε, παρά τις προκλήσεις των τελευταίων ετών, να ανταποκριθεί στις μεταβολές του εξωτερικού περιβάλλοντος. Μετά από μια δεκαετία πτώσης που προκάλεσε μεγάλες ζημίες και καθυστερήσεις πληρωμών, τα τελευταία δύο χρόνια εμφανίστηκαν ευνοϊκοί παράγοντες, όπως είναι η αυξημένη τουριστική κίνηση, οι αυξημένες μεταναστευτικές ροές και οι μειωμένες τιμές του πετρελαίου. Οι νέοι κανονισμοί από το Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization) που σχετίζονται με το θαλάσσιο έρμα και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αποτελούσαν τις βασικότερες προκλήσεις το 2019 για την ακτοπλοϊκή αγορά, n οποία κλήθηκε να προσελκύσει κεφάλαια προκειμένου να μπορέσει να ανταπεξέλθει. Έπειτα από έναν δύσκολο χειμώνα, με τις εταιρείες να κάνουν τα πάντα προκειμένου να εναρμονιστούν με τους νέους περιβαλλοντικούς κανονισμούς και να πασχίζουν να καλύψουν τα έξοδά τους με τα μειωμένα έσοδα σε σχέση με αυτά των μηνών του καλοκαιριού, ενέσκηψε και η πανδημία του κορονοϊούn τον Μάρτιο του 2020. Οι εταιρίες προσπαθήσαν να συμβάλλουν ενεργά στον περιορισμό της εξάπλωσης αυτού του ιού, θέτοντας σε εφαρμογή τις απαιτούμενες οδηγίες των αρχών. Για να μπορέσει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του δικτύου ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών, το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής(ΥΝΑΝΠ) παράτεινε τη περίοδο του χειμώνα και όσες εταιρίες επιθυμούσαν να αποδρομολογήσουν τα πλοία τους κατέθεταν σχετική αίτηση προς εξέταση στο ΥΝΑΝΠ. Σε περίπτωση που δεν εγκρίνονταν η αποδρομολόγηση, θα εντάσσονταν σε κάποιο πρόγραμμα στήριξης για να καλυφθούν τα λειτουργικά τους έξοδα. Ο οικονομικός αντίκτυπος στους ισολογισμούς των εταιριών της ακτοπλοΐας, απόn τη δραματική μείωση του μεταφορικού τους έργου ήταν πολύ μεγάλος. Το ΥΝΑΝΠ μαζί με τα Υπουργεία Οικονομικών και Ανάπτυξης εξασφάλισε χρηματοδότηση 15 εκατομμυρίων ευρώ, ώστε να διασφαλίσει τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση των νησιωτικών περιοχών. Επίσης νομοθετήθηκε η μείωση των λιμενικών τελών και πήραν παράταση οι υποχρεώσεις της χειμερινής περιόδου για τις γραμμές που είναι πιο ευέλικτες. Λόγω της ιδιαίτερης γεωγραφικής μορφολογίας της χώρας μας, ο κλάδος της ακτοπλοΐας υπήρξε ίσως ο μοναδικός ο οποίος υποχρεώθηκε να λειτουργείn πάρά την απουσία επιβατικής κίνησης και την εξαιρετικά μειωμένη εμπορευματική κίνηση.