Επεξεργασία σχολικών εγχειριδίων για τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στη διασπορά με τη μεθοδολογία σωμάτων κειμένων: αλφαβητάρι και αναγνωστικό του 1930 - Μπαρμποπούλου, Μαρία (2022)
Το αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η επεξεργασία, μελέτη και ανάλυση δύο σχολικών εγχειριδίων που χρησιμοποιήθηκαν τη δεκαετία του 1930 στις Η.Π.Α. για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη διασπορά. Όσον αφορά στο θεωρητικό πλαίσιο, παρουσιάζεται η διδασκαλία της γλώσσας στη διασπορά, ως αντικείμενο της διδασκαλίας δεύτερης/ξένης γλώσσας και τα σχετικά εγχειρίδια καθώς και η συνεισφορά των σωμάτων κειμένων για τη διδασκαλία της δεύτερης/ξένης γλώσσας, ειδικά με εφαρμογές στο γλωσσικό υλικό και τα γλωσσικά εγχειρίδια. Στόχος της εργασίας υπήρξε καταρχάς η ψηφιοποίηση των δύο γλωσσικών εγχειριδίων και η μετατροπή του ψηφιοποιημένου υλικού σε επεξεργάσιμη μορφή. Το ψηφιοποιημένο αυτό υλικό μπορεί να βρει πλήθος εφαρμογών, όπως στη διδασκαλία της γλώσσας, στη γλωσσολογία, στη διατήρηση της γλωσσικής κληρονομιάς, στην κοινωνιολογία, στην ανθρωπολογία, στην ιστορία κ.α. Δεύτερος στόχος της εργασίας ήταν η μελέτη του ψηφιοποιημένου υλικού. Τρίτος στόχος ήταν μια πρώτη αυτόματη επεξεργασία του γλωσσικού υλικού με τη μεθοδολογία των σωμάτων κειμένων για την εξόρυξη των συχνότερων λέξεων (και συγκεκριμένα ουσιαστικών) που χρησιμοποιείται σε αυτό και κατόπιν η εξαγωγή συμφραστικών πινάκων με κομβικές τις λέξεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη μελέτη μας και παράλληλα απαντώνται σε υψηλή συχνότητα στα εγχειρίδια. Τέταρτος στόχος, υπήρξε η διερεύνηση του ειδικού θέματος έρευνας ακολουθώντας τις έρευνες που βασίζονται στο σώμα κειμένων αλλά και οδηγούνται από αυτό (corpus-based & corpus-driven approach). Όσον αφορά στη μεθοδολογία έρευνας, περιγράφεται η εύρεση, συλλογή, ψηφιοποίηση, οργάνωση και επεξεργασία του υλικού ενώ στα αποτελέσματα παρουσιάζεται το ψηφιοποιημένο σε επεξεργάσιμη μορφή γλωσσικό υλικό και αποτελέσματα της επεξεργασίας του με εργαλεία σωμάτων κειμένων. Η συγκεκριμένη έρευνα εφαρμόστηκε στα εγχειρίδια «Κωνσταντοπούλου, Ε. (1935, 1939, 1953, 1968, 1975). Το Ελληνόπαιδο του Εξωτερικού: Αλφαβητάριον. (τεύχος πρώτον). New York: D.C. Dirvy, Inc., Publishers.» και «Κωνσταντοπούλου, Ε. (1935, 1939, 1953, 1968, 1975). Το Ελληνόπαιδο του Εξωτερικού: Αναγνωστικόν. Δια τα Ελληνικά Σχολεία της Διασποράς (τεύχος δεύτερον). NewYork: D.C. Dirvy, Inc., Publishers». Τέλος, προτείνονται περαιτέρω εφαρμογές του ψηφιοποιημένου γλωσσικού υλικού για μελλοντική έρευνα.