| description |
Το ερευνητικό κείμενο συνοδεύεται από οπτικοακουστικό υλικό. Το ντοκιμαντέρ "Μνήμες από κανέλα και ζάχαρη", διάρκειας 35:20 λεπτών, φιλοδοξεί να δώσει την αίσθηση ενός οδοιπορικού στις γειτονιές της Κοκκινιάς με όχημα το τρίκυκλο, που διακόπτεται από συναντήσεις – στάσεις, κατά τις οποίες ο θεατής μπαίνει σε σπίτια πελατών του Λάμπρου για να του αφηγηθούν ιστορίες από τη γειτονιά. Ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένη η δομή, η αποφυγή γρήγορων cut και η χρήση μεγάλων σε διάρκεια πλάνων με ολοκληρωμένες δράσεις, ειδικά ως προς αυτές που εκτυλίσσονται στο δρόμο, εντάσσονται στο πλαίσιο της προσπάθειας να ανακαλύπτει ο θεατής σταδιακά, με ένα βιωματικό τρόπο, το «πνεύμα» της γειτονιάς, άλλοτε σαν να είναι ο ίδιος μέσα στο τρίκυκλο και άλλοτε σαν να είναι παρών στις δράσεις που λαμβάνουν χώρα.
Στόχος της ερευνητικής διαδικασίας εξαρχής ήταν να παράξει γνώση αξιοποιώντας τα μεθοδολογικά εργαλεία της ανθρωπολογίας και ταυτόχρονα να μιλήσει μέσω της κινηματογραφικής γλώσσας, παράγοντας ένα καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Εγχείρημα δύσκολο – αποτελεί άλλωστε μέρος μίας συζήτησης που είναι ανοιχτή και απασχολεί το δημόσιο λόγο γύρω από τη σχέση τέχνης και ανθρωπολογίας.
|
| spelling |
oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-243762022-11-24T09:21:15Z Συλλογική ταυτότητα και κοινωνική ζωή στην Κοκκινιά: η δημιουργία του ντοκιμαντέρ «Μνήμες από κανέλα και ζάχαρη» Αλτίνου, Αμαλία Καρακάσης, Απόστολος Πολιτισμική Πληροφορική και Επικοινωνία συλλογική ταυτότητα Κοκκινιά πρόσφυγες κοινωνική ζωή αστικός χώρος γειτονιά συμμετοχική παρατήρηση κοινωνική ανθρωπολογία κινηματογράφος της παρατήρησης συλλογική μνήμη collective memory collective identity refugees social life urban space neighborhood observational cinema social anthropology participatory cinema Documentary films Collective memory Group identity Motion pictures in ethnology Refugees Το ερευνητικό κείμενο συνοδεύεται από οπτικοακουστικό υλικό. Το ντοκιμαντέρ "Μνήμες από κανέλα και ζάχαρη", διάρκειας 35:20 λεπτών, φιλοδοξεί να δώσει την αίσθηση ενός οδοιπορικού στις γειτονιές της Κοκκινιάς με όχημα το τρίκυκλο, που διακόπτεται από συναντήσεις – στάσεις, κατά τις οποίες ο θεατής μπαίνει σε σπίτια πελατών του Λάμπρου για να του αφηγηθούν ιστορίες από τη γειτονιά. Ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένη η δομή, η αποφυγή γρήγορων cut και η χρήση μεγάλων σε διάρκεια πλάνων με ολοκληρωμένες δράσεις, ειδικά ως προς αυτές που εκτυλίσσονται στο δρόμο, εντάσσονται στο πλαίσιο της προσπάθειας να ανακαλύπτει ο θεατής σταδιακά, με ένα βιωματικό τρόπο, το «πνεύμα» της γειτονιάς, άλλοτε σαν να είναι ο ίδιος μέσα στο τρίκυκλο και άλλοτε σαν να είναι παρών στις δράσεις που λαμβάνουν χώρα. Στόχος της ερευνητικής διαδικασίας εξαρχής ήταν να παράξει γνώση αξιοποιώντας τα μεθοδολογικά εργαλεία της ανθρωπολογίας και ταυτόχρονα να μιλήσει μέσω της κινηματογραφικής γλώσσας, παράγοντας ένα καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Εγχείρημα δύσκολο – αποτελεί άλλωστε μέρος μίας συζήτησης που είναι ανοιχτή και απασχολεί το δημόσιο λόγο γύρω από τη σχέση τέχνης και ανθρωπολογίας. Αναμνήσεις από κανέλα και ζάχαρη. Η γειτονιά, η βιοπάλη, η αλληλεγγύη αλλά και οι τσακωμοί, το κουτσομπολιό, τα στερεότυπα, ο κοινωνικός έλεγχος. Μέσω της περιδιάβασης στις γειτονιές της Κοκκινιάς – με όχημα τον Λάμπρο, τον πλανόδιο πωλητή μπουγάτσας, με το τρίκυκλο – αποκαλύπτονται στοιχεία του χαρακτήρα της συνοικίας, ίχνη ενός ζωηρού παρελθόντος που φτάνουν στο παρόν, όχι μόνο ως νοσταλγική ανάμνηση, αλλά και ως συνθήκη που διαμορφώνει το παρόν. Το υλικό και άυλο «υλικό» της περιοχής, τα κτίρια από διαφορετικές ιστορικές περιόδους και οι συναντήσεις και οι συνομιλίες με κατοίκους της περιοχής, ζωντανεύουν την παλιά γειτονιά και ταυτόχρονα, αναδεικνύουν τον ενεργό ρόλο της κοινωνικής μνήμης, της ταυτότητας και του χώρου στη διαμόρφωση του παρόντος. Αποκαλύπτουν εν τέλει, την «πόλη μέσα στην πόλη». Η Κοκκινιά – σημερινή Νίκαια – που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1920 ως προσφυγικός συνοικισμός που δημιουργήθηκε στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά για να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες των Μικρασιατών προσφύγων, μαζί με το τμήμα του Πειραιά που συνορεύει με τη Νίκαια και που οι κάτοικοί του το αποκαλούν μέχρι σήμερα Παλιά Κοκκινιά, αποτελεί στις μέρες μας μια αστική συνοικία του Πειραιά, η οποία ωστόσο εξακολουθεί να διατηρεί – ως ένα βαθμό και σε κάποια σημεία – ένα ιδιαίτερο στοιχείο, εκείνο της γειτονιάς. Για τα περισσότερα αστικά κέντρα το πέρασμα του χρόνου έχει λειτουργήσει ως οδοστρωτήρας, με την έλευση των πολυκατοικιών, των εμπορικών κέντρων και δρόμων και την επικράτηση μιας ομοιομορφίας από τσιμέντο που ισοπέδωσε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των γειτονιών με ένα διπλό τρόπο. Όχι μόνο ως προς το εξωτερικό/υλικό περιβάλλον και την αρχιτεκτονική της πόλης, αλλά ταυτόχρονα και ως προς τις σχέσεις των ανθρώπων στις οποίες κυριάρχησε η αποξένωση και η αδιαφορία για τον συνάνθρωπο, τον «άλλο». Το στοιχείο της γειτονιάς που παραμένει ενεργό στην Κοκκινιά και την Παλιά Κοκκινιά συνδέεται άμεσα – όπως υποστηρίζει η παρούσα εργασία – με την αίσθηση της ιδιαίτερης, ξεχωριστής ταυτότητας, αυτής του πρόσφυγα, του Μικρασιάτη, που διαμορφώθηκε στα χρόνια της εγκατάστασης και οι κάτοικοι της περιοχής διατηρούν από γενιά σε γενιά μέχρι σήμερα. Η παρούσα ερευνητική εργασία, ξεκινώντας από τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε και παγιώθηκε αυτή η αίσθηση της ιδιαίτερης ταυτότητας στον προσφυγικό συνοικισμό τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης, διερευνά το βαθμό και τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες η ταυτότητα αυτή επιβιώνει με ένα τρόπο μέχρι σήμερα, 98 χρόνια μετά, ως πολιτισμικό στοιχείο που φαίνεται να φέρουν ως κληρονομιά, συνειδητά ή ασυνείδητα, οι απόγονοι των Μικρασιατών προσφύγων που κατοικούν στην περιοχή. Εξετάζεται ο ρόλος της μνήμης στη διαμόρφωση της κοινωνικής ζωής και των κοινωνικών σχέσεων στη γειτονιά, καθώς και η σύνδεση της ατομικής και συλλογικής μνήμης με τον βιωμένο χώρο και η επίδραση των πολιτισμικών αξιών στη χρήση του τελευταίου. Ο χώρος δεν προσλαμβάνεται ως κάτι στατικό και αναλλοίωτο στο χρόνο, ως παθητικός παράγοντας που διαμορφώνεται από το κοινωνικό πλαίσιο αλλά ως παράγοντας ενεργός, που διαμορφώνει και διαμορφώνεται από τη δράση των υποκειμένων σε μια διαλεκτική αλληλεπίδραση. Υπό αυτό το πρίσμα, διερευνώνται οι παράγοντες που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα της περιοχής και οδηγούν ειδικότερα στην επιβίωση της έννοιας της γειτονιάς. Διερευνάται επίσης, η σύνδεση της επιβίωσης του επαγγέλματος του πλανόδιου πωλητή μπουγάτσας στην Κοκκινιά ως πολιτισμικού στοιχείου, με τη συλλογική προσφυγική ταυτότητα που φέρει ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων. Η όλη προσέγγιση του θέματος βασίστηκε στην θεωρητική συζήτηση που αντιλαμβάνεται την πόλη ως μια ενότητα που διαμορφώνεται στο χρόνο, είναι διαρκώς σε εξέλιξη, μεταβάλλεται και τελικά μετατρέπεται σε ένα παλίμψηστο από στρώσεις ιστορίας οι οποίες συνυπάρχουν και διαμορφώνουν το παρόν και την ταυτότητα της κοινωνίας που συνδέεται με την πόλη. Η πόλη θυμάται το παρελθόν, το οποίο ανακατασκευάζει καθώς αυτό νοηματοδοτεί το παρόν. 2022-10-06T08:08:23Z 2022-10-06T08:08:23Z 2020-09 http://hdl.handle.net/11610/24376 el_GR http://hdl.handle.net/11610/21453 Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 59 σ. application/pdf Μυτιλήνη
|