Τα συντακτικά χαρακτηριστικά των ιδιωτισμών της ελληνικής και η διδακτική αξιοποίησή τους στη δεύτερη/ξένη γλώσσα - Καρανάσιου, Δήμητρα (2022)
Σκοπός της παρούσας εργασίας αποτελεί η περιγραφή και μελέτη των συντακτικών χαρακτηριστικών ευρύτερων πολυλεξικών συνδυασμών που παρουσιάζουν ιδιάζουσα μορφολογική, συντακτική και σημασιολογική συμπεριφορά, προκειμένου να αναδειχθούν σημαντικά δομικά τους γνωρίσματα. Μέρος αυτών αποτελούν οι ιδιωτισμοί οι οποίοι συνιστούν καθολικό φαινόμενο των φυσικών γλωσσών, ενώ εμπειρικές μελέτες ανέδειξαν τη διαδεδομένη χρήση τους τόσο στην προφορική όσο και στη γραπτή επικοινωνία. Η αποτελεσματικότητα χειρισμού αυτών των συνδυασμών αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της γλωσσικής και επικοινωνιακής ικανότητας των μαθητών/τριών μιας δεύτερης ξένης γλώσσας με σημαντικούς παράγοντες δυσκολίας κατά την εκμάθησή τους. Εντούτοις, η τρέχουσα βιβλιογραφία αναφορικά με τη διδακτική τους αξιοποίηση εστιάζει στη διαχείριση των σημασιολογικών τους χαρακτηριστικών καθιστώντας τη μελέτη της συντακτικής τους ιδιοσυγκρασίας ένα σύγχρονο ζητούμενο. Προς αυτή την κατεύθυνση, εξετάστηκαν τα μορφοσυντακτικά χαρακτηριστικά του συνόλου των ιδιωτισμών ενός εκ των πιο παραγωγικών ρημάτων της ελληνικής, του ρήματος κάνω, οι οποίοι στη συνέχεια ταξινομήθηκαν σε πέντε κατηγορίες. Η μελέτη τους ανέδειξε ότι η συντακτική ακαμψία τους δεν έγκειται στην εσωτερική τους σύνταξη, καθώς η ευρύτερη συντακτική τους συμπεριφορά είναι ομαλή, αλλά σε συγκεκριμένους συντακτικούς περιορισμούς. Ως εκ τούτου, αναζητήθηκε μια μεθοδολογία διαχωρισμού τους βάσει του εύρους και του είδους των επιτρεπτών συντακτικών παραλλαγών, με στόχο τη δημιουργία μιας επαρκούς τυπολογίας που θα παρέχει παράλληλα ένα θεωρητικό και πρακτικό υπόβαθρο για τη διδασκαλία τους σε αλλόγλωσσους/ες μαθητές/τριες. Συνεπώς, προτείνεται μια δεύτερη κατηγοριοποίηση που αποσκοπεί στη διερεύνηση της συντακτικής τους παγίωσης, διακρίνοντας τους ιδιωτισμούς σε Παγιωμένους, Ημι-παγιωμένους και Συντακτικά Ευέλικτους. Η μελέτη τους ανέδειξε την ποικιλότητα που παρουσιάζει η ιδιωτισμική γλώσσα στον λόγο των φυσικών ομιλητών/τριών, καθιστώντας αναγκαία τη διδασκαλία της ιδιάζουσας συμπεριφοράς τους. Η εξοικείωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών με το φαινόμενο της παγίωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί σταδιακά ήδη από τα πρώτα επίπεδα ελληνομάθειας με την επιλογή κατάλληλου υλικού, ενώ συνθετότερες δομές μπορούν να συμπεριληφθούν στη διδασκαλία προχωρημένων επιπέδων. Βάσει της βιβλιογραφίας που αφορά τη διδασκαλία του λεξιλογίου αλλά και της γραμματικής, προτείνονται δραστηριότητες διαβαθμισμένης δυσκολίας για κάθε ομάδα συνδυασμών ανάλογα με το επίπεδο γλωσσομάθειας των σπουδαστών/τριών.