Το σύστημα του CO2 - ανθρακικών και η οξίνιση του ωκεανού στη Μεσόγειο: μία συστηματική ανασκόπηση - Σολωμακάκη, Γεωργία-Ιωάννα (2022)
Η οξίνιση των ωκεανών αποτελεί σύγχρονο περιβαλλοντικό πρόβλημα που οφείλεται στην υπέρμετρη συσσώρευση ανθρωπογενούς διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα και προκαλεί αξιοσημείωτες μεταβολές στη χημεία του θαλασσινού νερού που στη συνέχεια μπορούν να επηρεάσουν ένα ευρύ φάσμα θαλάσσιων οργανισμών και ωκεάνιων βιογεωχημικών διεργασιών. Η Μεσόγειος θεωρείται ένας μικρής κλίμακας ωκεανός που παρουσιάζει μεγάλη ευαισθησία σε εξωτερικές επιδράσεις όπως είναι η αύξηση του ατμοσφαιρικού CO2 και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον παγκόσμιο κύκλο άνθρακα. Η παρούσα εργασία διεκπεραιώθηκε με σκοπό να διαπιστωθεί, με βάση βιβλιογραφικά δεδομένα, σε ποιο βαθμό έχει μελετηθεί το σύστημα του CO2-ανθρακικών και οι επιπτώσεις της οξίνισης του ωκεανού στην περιοχή της Μεσογείου. Τα αποτελέσματα αυτής της συστηματικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης ήταν ενθαρρυντικά καθώς έδειξαν ραγδαία αύξηση των σχετικών δημοσιεύσεων την τελευταία δεκαετία. Διαπιστώθηκε ότι στη Δυτική Μεσόγειο η Λιγουρο-Προβηγκιανή λεκάνη είναι η περισσότερο μελετημένη περιοχή ενώ στην Ανατολική λεκάνη, η Αδριατική. Αντίθετα το Αιγαίο Πέλαγος δεν έχει μελετηθεί επαρκώς ενώ ορισμένες περιοχές με μεγάλο ωκεανογραφικό ενδιαφέρον όπως η ΒΔ Λεβαντίνη φάνηκε ότι δεν έχουν ακόμη μελετηθεί. Μεγάλος αριθμός εργαστηριακών πειραμάτων με ποικίλες πειραματικές συνθήκες έχει πραγματοποιηθεί και έχουν εξεταστεί οι επιπτώσεις της οξίνισης σε αρκετούς οργανισμούς του βένθους και της στήλης του νερού της Μεσογείου. Παρόλα αυτά περισσότερα είδη με οικονομική σημασία για τις κοινωνίες της Μεσογείου θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο πειραματικών προσπαθειών. Πολυάριθμες μελέτες υλοποιήθηκαν σε φυσικά οξινισμένα περιβάλλοντα, κατά κύριο λόγο στα πεδία υποθαλάσσιων αναβλύσεων CO2 της Ischia (Κόλπος της Νάπολη) και των Αιολίδων Νήσων (Ν. Τυρρηνικό Πέλαγος), και προέκυψαν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις της οξίνισης στην επιβίωση και στις ανταγωνιστικές και τροφικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των οργανισμών. Η συντριπτική πλειονότητα των παραμέτρων και διεργασιών που μελετήθηκαν σε δύο μεγάλης κλίμακας πειράματα μεσοκόσμων (Bay of Calvi και Bay of Villefranche) έδειξαν ότι η οξίνιση έχει αμελητέα επίδραση στη δομή και λειτουργία της πλαγκτονικής κοινότητας, όμως είναι πιθανό ένας διαφορετικός σχεδιασμός των πειραμάτων, ίσως επέτρεπε να αναδειχθούν οι πιθανές επιπτώσεις. Επιπλέον, η συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε εντόπισε ορισμένα κενά στη γνώση και αδυναμίες και προτείνει ερευνητικές δράσεις που μελλοντικά θα συμβάλουν στην πληρέστερη αποτύπωση της δυναμικής του συστήματος CO2-ανθρακικών στη Μεσόγειο και την ακριβέστερη πρόβλεψη του τρόπου με τον οποίο οι οργανισμοί και τα οικοσυστήματα της Μεσογείου θα ανταποκριθούν στις μελλοντικές αλλαγές.