Μελέτη αστικής εξάπλωσης στην Ελλάδα με λογιστική παλινδρόμηση - Ζορμπάς, Κωνσταντίνος (2022)
Η αστική ανάπτυξη και η αστικοποίηση αποτελούν τα ποιο σημαντικά ζητήματα που οφείλονται στην επίδραση του ανθρώπου πάνω στην επιφάνεια της γης. Οι αλλαγές κάλυψης-χρήσης γης είναι εμφανείς, καθώς η συνεχή ανάπτυξη των διαστάσεων των πόλεων ασκεί πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον. Σε αρκετές περιπτώσεις η αστική ανάπτυξη εμφανίζεται ανεξέλεγκτη και τείνει να γίνεται εξάπλωση. Αρχίζει έτσι να καταλαμβάνει δασικές και αγροτικές περιοχές ενώ αδύναμες βιώσιμες πολιτικές αδυνατούν να την περιορίσουν. Στην Ελλάδα, από τον 20ο αιώνα κι έπειτα, η αστική ανάπτυξη επηρεάστηκε από αρκετούς παράγοντες όπως το προσφυγικό κύμα του 1922, τη μεταπολεμική μετανάστευση, την εκβιομηχάνιση και την τουριστική ανάπτυξη. Αν και τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρατηρηθεί δημογραφική αύξηση σε μικρότερες πόλεις, τα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα (μητροπολιτική περιοχή Αθήνας και Θεσαλλονίκη) φαίνεται ότι ασκούν επιρροή στον ελληνικό αστικό χώρο. Εντούτοις, από το 21ο αιώνα, με τη διόγκωση των πόλεων εμφανίζεται εξάπλωση της δόμησης στον εξωαστικό χώρο. Για τις ανάγκες τις εργασίας αναγνωρίσθηκαν και μελετήθηκαν οι χωροχρονικές διαδικασίες της αστικής ανάπτυξης και οι κινητήριοι παράγοντες. Αρχικά συλλέχθηκαν δύο ομάδες δεδομένων. Η πρώτη ομάδα περιλάμβανε τα χωρικά δεδομένα της αστικής επιφάνειας της Ελλάδας καλύπτοντας τα έτη 1990, 2000 και 2014, από τα οποία δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη μεταβλητή. Η δεύτερη ομάδα αποτέλεσε το σύνολο των ανεξάρτητων μεταβλητών-παραγόντων αστικής ανάπτυξης και συλλέχθηκε σύμφωνα τα παραπάνω έτη. Στα δεδομένα έγινε επεξεργασία με τεχνικές Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών (Σ.Γ.Π.) με στόχο την παραγωγή ενός συνόλου χαρτών-μεταβλητών, των οποίων οι τιμές χρησιμοποιήθηκαν στη στατιστική ανάλυση μέσω λογιστικής παλινδρόμησης (Λ.Π.). Για την εξαρτημένη μεταβλητή δημιουργήθηκαν σημεία μη αστικής ανάπτυξης ή τιμής 0, με στρωματοποιημένη τυχαία επιλογή, ώστε να υπάρχει ο ίδιος αριθμός σημείων αστικής/μη αστικής ανάπτυξης. Οι τιμές των ανεξάρτητων μεταβλητών εξάχθηκαν σε υπολογιστικά φύλλα με βάση την εξαρτημένη μεταβλητή, που δηλώνει ύπαρξη αστικής ανάπτυξης ή όχι, για τις χρονικές περιόδους 1990 – 2000 και 2000 – 2014. Ύστερα οι τιμές διαχωρίστηκαν, για τις ανάγκες του μοντέλου λογιστικής παλινδρόμησης, σε ομάδες εκπαίδευσης και επαλήθευσης για την πρώτη χρονική περίοδο, έτσι ώστε 70% των εγγραφών να περιλαμβάνεται στη διαδικασία της εκπαίδευσης και 30% στη διαδικασία της επαλήθευσης. Τα αποτελέσματα του μοντέλου χρησιμοποιήθηκαν για την επαλήθευση της πρώτης και της δεύτερης χρονικής περιόδου και η γενική ακρίβεια κάθε περιόδου ήταν ως εξής: την περίοδο 1990 – 2000 η ακρίβεια της εκπαίδευσης του μοντέλου ήταν 86.3% και της επαλήθευσης 86.4%, ενώ η ακρίβεια της επαλήθευσης της περιόδου 2000 – 2014 ήταν 82%. Η ύπαρξη γειτονικών αστικών κελιών σε παράθυρο 3x3 το υψόμετρο, η κλίση, η πυκνότητα πληθυσμού και η απόσταση από αστική επιφάνεια βρέθηκε ότι επηρεάζουν περισσότερο την αστική ανάπτυξη μεταξύ των δέκα μεταβλητών στο μοντέλο, αν και όλες ήταν στατιστικά σημαντικές σε επίπεδο α = 0.005. Δεδομένου της καλής ακρίβειας του μοντέλου, θεωρήθηκε ότι τα στατιστικά αποτελέσματα της λογιστικής παλινδρόμησης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία της χωρικής επιφάνειας πρόβλεψης αστικής ανάπτυξης για το έτος 2028. Σύμφωνα με τα παραπάνω, συμπεραίνεται ότι η ενσωμάτωση χωρικών δεδομένων, μεθόδων Σ.Γ.Π. καθώς και λογιστικής παλινδρόμησης, παρέχει αξιόλογες πληροφορίες που αφορούν τα χωρικά πρότυπα μιας περιοχής, τη χωρική μεταβολή της επιφάνειας της, τη σχέση της ανάπτυξης με τους παράγοντες που την επηρεάζουν και την τάση για μελλοντική χωρική ανάπτυξη. Άρα λοιπόν οι συγκεκριμένες πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ερευνητές ειδικούς στη χωροταξία και τη λήψη αποφάσεων, δεδομένου της ακρίβειας που διαθέτουν για το αστικό περιβάλλον.