Σύγχρονες τάσεις στην καλλιέργεια και αξιοποίηση της αγροβιοποικιλότητας: το παράδειγμα του είδους Cannabis Sativa - Λέτσιος, Μάριος (2022)
Η κάνναβη φαίνεται πως έχει απασχολήσει εκτενώς την επιστημονική κοινότητα, καθώς και τους πολιτικούς φορείς και αναφέρεται εκτενώς στην βιβλιογραφία ιδίως για τις χρήσεις της. Η κάνναβη σημειώνει μακρά ιστορία, η οποία ξεκινάει με την ανακάλυψη κομματιών υφάσματος κάνναβης σε τάφους που χρονολογούνται από το 8000 π.Χ. και την αποτύπωση κορδονιών σε αρχαία κεραμικά θραύσματα που περιέχουν υπολείμματα κάνναβης. Σημαντικός ιστορικός σταθμός είναι πως η κάνναβη καλλιεργήθηκε επίσης πριν από 4500 χρόνια στην Κίνα για παραγωγή ινών, σπόρων και ελαίου για πολλαπλές εφαρμογές. Παράλληλα, το C. sativa έχει επίσης αναγνωριστεί ως ιερό φυτό από πολλές θρησκείες κατά τη διάρκεια των αιώνων και συγχρόνως είναι ιδιαίτερα αναγνωρισμένο από τα παλαιά χρόνια για τις πολυάριθμες φαρμακευτικές της ιδιότητες. Η ιατρική χρήση του C. sativa χρονολογείται πριν από περίπου 5000 χρόνια. Η κάνναβη στην βοτανολογική προσέγγιση χαρακτηρίζεται ως δίοικο φυτό και απαντάται με λεπτά φυλλώδη, είναι ένα δικοτυλήδονο φυτό από την τάξη του Rosales, από την οικογένεια των Cannabaceae, το γένος Cannabis, όπως η μαριχουάνα. Η κάνναβη προέρχεται από την Ασία και θεωρείται μία από τις παλαιότερες εξημερωμένες καλλιέργειες που είναι γνωστές στον άνθρωπο, ενώ θεωρείται ευρέως ως γηγενές φυτό στην εύκρατη, δυτική και κεντρική Ασία. Iστορικά, η Κεντρική Ασία και η Νοτιοανατολική Ασία έχουν προταθεί ως πιθανές περιοχές για τη φυσική προέλευση ή και την πρωτογενή εξημέρωση του C. sativa, και πιθανότατα πιστεύεται ότι διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην εξέλιξή του. Ωστόσο, δεν έχει εντοπιστεί ακριβής περιοχή όπου το είδος εμφανίστηκε πριν ξεκινήσει τη σύνδεσή του με τον άνθρωπο. Αναφορικά με τη χημική σύσταση και την διατροφική δήλωση, το C. sativa περιέχει περισσότερες από 750 φυσικές ενώσεις διαφορετικών χημικών τάξεων, ενώ ένας τυπικός σπόρος κάνναβης, περιέχει πάνω από 30% ελαιούχες ενώσεις, περίπου 25% πρωτεΐνες, καθώς επίσης περιέχει σημαντικές ποσότητες διαιτητικών ινών, βιταμινών και μετάλλων. Ωστόσο, προσδιορίζονται και αντιδιατροφικοί παράγοντες όπως οι σαπωνίνες, το φυτικό οξύ και τα αλκαλοειδή. Σχετικά με τις καλλιεργητικές πρακτικές, τα γεωργικά οφέλη που παρέχει η κάνναβη όπως το ότι παρουσιάζει αντοχή σε παράσιτα και ασθένειες την καθιστούν μια κατάλληλη καλλιέργεια τόσο για τη συμβατική όσο και για βιολογική γεωργία. Πριν από δέκα χρόνια οι ντόπιοι αγρότες καλλιεργούσαν κάνναβη με τις παραδοσιακές αγρονομικές πρακτικές τους και τη φύτευση μικρής κλίμακας για κάθε αγρότη ή παραγωγό. Ως αποτέλεσμα, η απόδοση και η ποιότητα της κάνναβης ήταν πολύ διαφορετικές σε ολόκληρη τη χώρα. Με την ανάπτυξη της γεωργικής εκβιομηχάνισης και της μεγάλης κλίμακας παραγωγής κάνναβης, οι μελλοντικές τεχνικές και στρατηγικές καλλιέργειας θα πρέπει να είναι πιο τυποποιημένες και να βασίζονται σε βιοτεχνολογικές μεθόδους. Όσον αφορά το νομοθετικό πλαίσιο, σήμερα, η καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης έχει επανεισαχθεί στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη. Στην ΕΕ, η επανεισαγωγή της καλλιέργειας κάνναβης πραγματοποιήθηκε το 2013 με τον κανονισμό της ΕΕ αριθ. 1307/2013 που επέτρεψε την ανάπτυξη φυτών C. sativa L. για βιομηχανικούς σκοπούς μόνο για τα φυτά με χαμηλά επίπεδα THC. Ακόμη, η κάνναβη φαίνεται πως συνδέεται στενά με την βιωσιμότητα του ανθρώπου. Η σύνδεση της βιωσιμότητας με την καλλιέργεια της κάνναβης οφείλεται ιδίως στις χρήσεις της όπως είναι χαρακτηριστικά οι ίνες για την κλωστοϋφαντουργία. Σήμερα, η βιβλιογραφία υποδηλώνει ότι η ιατρική χρήση κάνναβης μπορεί να έχει θεραπευτικό ρόλο για πλήθος ασθενειών. Χαρακτηριστικά συμβάλλει στην ανακούφιση από χρόνιους πόνους, στην διέγερση της όρεξης, στην ανακούφιση του αισθήματος ναυτίας και εμετού, σε σύνδρομα όπως σκλήρυνση κατά πλάκα καθώς και σε διάφορους τύπους καρκίνου. Ωστόσο, να σημειωθεί πως έχουν παρουσιαστεί και πλήθος ανεπιθύμητων ενεργειών. Ακόμη, η κάνναβη βρίσκει εφαρμογή στην κοσμετολογία, τη βιομηχανία τροφίμων και ζωοτροφών, στην κλωστοϋφαντουργία και τη παραγωγή ενέργειας. Καθώς η βιομηχανία κάνναβης αναπτύσσεται, η τεχνολογία θα πρέπει να συμβαδίζει με τις απαιτήσεις των καταναλωτών. Μία από τις πιο καινοτόμες ιδέες της χρήσης κάνναβης είναι οι υπερκατασκευαστές από κάνναβη. Εν κατακλείδι, οι εφαρμογές κάνναβης σε μια πράσινη οικονομία έχουν ένα πολύ λαμπρό μέλλον.