Διαδρομές, σύνορα και ανθρώπινα δικαιώματα: το παράδειγμα του κέντρου κράτησης στην Μόρια Μυτιλήνης και η βιοπολιτική των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων
H παρούσα εργασία αποτελεί μια μελέτη εστιασμένη στη διαχείριση του προσφυγικού και των πρακτικών που προκύπτουν από αυτή. Ειδικότερα, η μελέτη εστιάζει στον τρόπο διαχείρισης των μη κυβερνητικών οργανώσεων στο Κέντρο κράτησης Μόρια. Η μελέτη εντάσσεται στο πλαίσιο ανθρωπολογικών και κοινωνιολογικών...
Αποθηκεύτηκε σε:
| Περίληψη: | H παρούσα εργασία αποτελεί μια μελέτη εστιασμένη στη διαχείριση του προσφυγικού και των πρακτικών που προκύπτουν από αυτή. Ειδικότερα, η μελέτη εστιάζει στον τρόπο διαχείρισης των μη κυβερνητικών οργανώσεων στο Κέντρο κράτησης Μόρια. Η μελέτη εντάσσεται στο πλαίσιο ανθρωπολογικών και κοινωνιολογικών ερευνών που έχουν εστιάσει σε αντίστοιχες δομές και έχουν διερευνήσει τις σχέσεις ανάμεσα στους κρατούμενους και το προσωπικό, τους κρατούμενους και την περιβάλλουσα κοινωνία, τους κρατούμενους και τους φορείς υποστήριξης, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των κρατούμενων (Goffman 1961, Pandolfi 2003, Ροζάκου 2012, Τρουμπέτα 2012). Επίσης η εργασία χρησιμοποιεί, ως θεωρητικό πλαίσιο, τα έργα του Foucault (2012) για την βιοπολιτική και του Agamben για την έννοια της «κατάστασης εξαίρεσης» (2007).
Η μελέτη ερευνά τις πρακτικές δύο συγκεκριμένων ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο Κέντρο κράτησης της Λέσβου Μόρια, τόσο τις σχέσεις μεταξύ των εργαζομένων όσο και μεταξύ εργαζομένων και κρατούντων. Οι πρακτικές τις έμμισθης εργασίας αναδεικνύουν μια κάθετη σχέση εντός της οργάνωσης αλλά και μεταξύ εργαζομένων και προσφύγων. Η βασική υπόθεση της εργασίας είναι να αναδείξει τις πρακτικές διαχείρισης των ΜΚΟ, στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής επέμβασης, προσεγγίζοντας αυτές από την φουκωική σκοπιά της βιοεξουσίας και να διερευνηθεί αν πρόκειται για μια νέα μορφή κυριαρχίας. Διερευνάται το ζήτημα του σώματος και πώς αυτό γίνεται αντικείμενο εξουσίας αλλά και τις τεχνικές, που χαρακτηρίζουν τις νεωτερικές και μετανεωτερικές κοινωνίες, οι οποίες αφορούν την χειραγώγηση, την επιτήρηση και τον έλεγχο των σωμάτων, δηλαδή τους πειθαρχικούς μηχανισμούς οι οποίοι μετασχηματίζουν το ανθρώπινο το σώμα και το «κανονικοποιούν». Επίσης διερευνάται αν το Κέντρο κράτησης Μόρια συγκλίνει προς αυτό που ονομάζει ο Goffman ολοπαγές ίδρυμα όπου οι αποφάσεις προαποφασίζονται και υλοποιούνται από το προσωπικό χωρίς την παρέμβαση των κρατουμένων, οι οποίοι γίνονται συνήθως αντιληπτοί ως παθητικοί αποδέκτες της βοήθειας.
Η έρευνα βασίστηκε στη μέθοδο των ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Στo σύνολό τους οι πληροφορητές ήταν απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ανήκαν στα εργατικά στρώματα. Στην πλειοψηφία τους τα υποκείμενα της έρευνας είχαν επίγνωση ότι η αφήγηση της δικής τους ιστορίας αποτελεί μια μορφή ιδιοκτησίας που είναι ταξικά και έμφυλα προσδιορισμένη και είχαν αποκλείσει τον εαυτό τους από την δημόσια αφήγηση της ιστορίας .
Τα ευρήματα που αναδύθηκαν από την έρευνα με βάση τα ερωτήματα που είχαν τεθεί είναι τα εξής: σχετικά με το ζήτημα αν το Κέντρο κράτησης Μόρια αποτελεί ένα ολοπαγές ίδρυμα, έδειξε ότι ενέχει αρκετά χαρακτηριστικά ενός ολοπαγούς ιδρύματος. Στους κρατούμενους δεν δίνεται το δικαίωμα συμμετοχής για λήψη αποφάσεων και τα υποκείμενα παρουσιάζονται ως παθητικοί αποδέκτες. Σχετικά με τις πρακτικές διαχείρισης των ΜΚΟ διαπιστώνεται ότι είναι εξουσιαστικές πρακτικές οι οποίες διαπερνούν τα σώματα και τις δράσεις των υποκειμένων όχι με όρους άρνησης και επιβολής αλλά διαπλάθοντας την υπόστασή τους. Όπως δηλαδή το ορίζει ο Foucault ότι η εξουσία έχει κατεύθυνση « από κάτω προς τα πάνω». Το διφορούμενο καθεστώς των ΜΚΟ εντός της νεοφιλελεύθερης κυβερνητικότητας, αφενός ως ενεργών υποκειμένων, φορέων δικαιωμάτων, και αφετέρου ως επαγγελματοποιημένων οργανισμών, διαχειριστικά και επιχειρηματικά με σαφείς προγραμματικούς στόχους μέσα σε ένα πλαίσιο δράσης, τις καθιστά την ίδια στιγμή αντικείμενα και υποκείμενα της διακυβέρνησης. Επίσης ένα άλλο εύρημα είναι ότι το Κέντρο κράτησης προσφύγων Μόρια συγκροτεί με υλικό τρόπο το ενδεχόμενο της παρανομίας και ενισχύει τη συνθήκη δομικής εργασιακής ανασφάλειας που είναι προϋπόθεση για την ένταξη με υποδεέστερους όρους στην καπιταλιστική παραγωγική διαδικασία. Με αυτή την έννοια, στο κέντρο κράτησης αναδύεται μια ιδιότυπη «παραγωγικότητα» των πρακτικών εξουσιασμού, πέραν του απλού ορισμού του ως χώρος όπου κυριαρχεί η εξαίρεση.
Ωστόσο σημαντικό εύρημα αποτελεί και το στοιχείο της αντίστασης του υποκειμένου ως προς τις εξουσιαστικές πρακτικές των ΜΚΟ. Μέσα σε ένα πλαίσιο όπου τα υποκείμενα οφείλουν να είναι παθητικοί αποδέκτες βοήθειας, η ατομική και η συλλογική έκφραση βρίσκει έδαφος να αναπτυχθεί και να χρησιμοποιήσει εκείνες τις στρατηγικές που θα λειτουργήσουν προς το βέλτιστο συμφέρον της. Ο χώρος του Κέντρου κράτησης εκτός από τον εγκλεισμό παράγει και μια ιδιαίτερη μορφή αντιστάσεων που αναπτύσσονται μέσα και γύρω από αυτό. |
|---|