Θρησκεία και Νεοελληνικός Διαφωτισμός - Λαού, Ιωάννα (2022)
Σκοπός αυτής της εργασίας είναι η παρουσίαση συγκεντρωμένων στοιχείων που αφορούν την Εκκλησία, την Ορθόδοξη Θρησκεία, τις διαφωτιστικές ιδέες, τις απόψεις των κύριων εκπροσώπων των ιδεών αυτών καθώς και τις αντιδράσεις της Εκκλησίας σε αυτές. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για να πραγματοποιηθεί αυτή η εργασία ήταν συγκεκριμένη. Αρχικά, έγινε μια αναζήτηση, όσο μας επέτρεπαν οι καταστάσεις της παγκόσμιας πανδημίας, ώστε να βρεθούν τα κατάλληλα βιβλία. Έπειτα, έγινε ανάγνωση των βιβλίων και συγκεντρώθηκαν οι πιο χρήσιμες κατά την άποψή μου πληροφορίες. Αφού έγινε μια δεύτερη ανάγνωση κάθε στοιχείου που είχα βρει, άρχισα να τα τοποθετώ σε μια σειρά και κάπως έτσι ξεκίνησε η συγγραφή της εργασίας. Οτιδήποτε έχει γραφτεί είναι τα στοιχεία που κατά προσωπική άποψη είχαν συνάφεια με το θέμα. Φυσικά, υπάρχουν πάρα πολλά ακόμα στοιχεία, καθώς ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός είναι ένα μεγάλο θέμα, το οποίο δεν μπορώ να καλύψω σε λίγες μόνο σελίδες. Ωστόσο, έγινε μια τεράστια προσπάθεια να γραφτεί κάτι επιστημονικά ορθό. Αρχικά, υπάρχει η Εισαγωγή που δίνει τα βασικά στοιχεία για τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και περνάμε έπειτα στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό και τις ιδιαίτερες συνθήκες που αναπτύχθηκε αυτός, καθώς και τις διαφορές που παρουσίασε σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό. Στη συνέχεια, γίνεται μια σύντομη αναφορά στη φιλοσοφία, έναν κλάδο που δέχτηκε μεγάλες αλλαγές εκείνους τους αιώνες. Και στο τελευταίο κομμάτι της Εισαγωγής δίνονται στοιχεία για τη θρησκεία, καθώς και εκείνη βίωσε μεγάλες αλλαγές και κρίσεις εκείνους τους αιώνες. Περνώντας στο κυρίως θέμα θα γίνει μια περιγραφή των βασικών εκπροσώπων του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, όπως είναι ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Δημήτριος Καταρτζής κ.ά. Θα αναλυθεί με λίγα λόγια το βιογραφικό τους καθώς και οι βασικές τους θέσεις σε θέματα της θρησκείας. Ύστερα θα γίνει ανάλυση των φιλοσοφικών ιδεών που αναπτύχθηκαν εκείνη την εποχή. Αναλυτικότερα, θα αναφερθούμε πρώτα στην έννοια της φιλοσοφίας που προσπάθησαν να επαναπροσδιορίσουν οι διαφωτιστές, στις βασικές τους θέσεις για αυτήν και τη θεολογία. Ακολουθεί η έννοιας της Μεταφυσικής με την παραπάνω ακολουθία, θίγεται το θέμα του Υλισμού, της Θείας Αποκάλυψης, του ηλιοκεντρικού συστήματος και το πρόβλημα του σκεπτικισμού. Εν συνεχεία, θα αναπτυχθεί το θέμα του Εγκυκλοπαιδισμού και της στροφής προς τον αρχαίο κόσμο που παρουσιάστηκε έντονα εκείνα τα χρόνια. Ακολουθεί μια σύντομη αναφορά στο θέμα του Ευγένιου Βούλγαρη, ο οποίος τίθεται κατά του λατινισμού και υπέρ της Ανεξιθρησκείας και περνάμε στην κριτική των διαφωτιστών προς την Εκκλησία, καθώς και στις αντιδράσεις της τελευταίας προς τους πρώτους. Η μελέτη προχωρά εξετάζοντας το θέμα του Βολταίρου στον ελληνικό χώρο. Ένα επιπλέον ζήτημα που αναπτύσσεται είναι κάποιες κριτικές που άσκησαν κάποιοι φιλόσοφοι για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός παρουσίασε τέσσερις πιο ριζοσπαστικές ιδέες, τις οποίες και θα παρουσιάσουμε με έναν σύντομο τρόπο. Τέλος, αναφέρονται κάποια γενικά συμπεράσματα από όλη την έρευνα.