| _version_ |
1828460750859927552
|
| author |
Μιχαηλίδου, Ελένη
|
| author2 |
Παναγιωτάκη, Μαρίνα
|
| author_facet |
Παναγιωτάκη, Μαρίνα
Μιχαηλίδου, Ελένη
|
| author_sort |
Μιχαηλίδου, Ελένη
|
| collection |
DSpace
|
| description |
Στην παρούσα εργασία γίνεται προσπάθεια προσέγγισης του υλικού που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην τεχνολογική επανάσταση που συντελέστηκε την Εποχή του Χαλκού, τον κασσίτερο. Το εν λόγω μέταλλο, αναμείχθηκε με το χαλκό, ώστε να παραχθεί ο κασσιτερούχος χαλκός ή μπρούτζος - ένα μέταλλο ισχυρό για την κατασκευή όπλων και εργαλείων. Βελτίωσε στο μέγιστο τις μηχανικές ιδιότητες του χαλκού και έφερε μια πραγματική τεχνολογική επανάσταση σε όλο τον αρχαίο κόσμο της Εποχής του Χαλκού. Στον Αιγαιακό κόσμο δημιουργήθηκε για πρώτη φορά κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (ΠΕΧ) και παγιώθηκε την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ).
O όρος κασσίτερος, αναζητήθηκε σε σύγχρονες με την εποχή γραπτές πηγές (πινακίδες της Γραμμικής Γραφής Β, πινακίδες με σφηνοειδή γραφή), αλλά και στα αρχαιολογικά κατάλοιπα και τις χρονοκάψουλες, τα ναυάγια δηλαδή της ΥΕΧ. Δεδομένου ότι ο κασσίτερος δεν εντοπίζεται στον Αιγαιακό χώρο, αναζητούνται οι πηγές και οι εμπορικοί δρόμοι που τον έφεραν στις μυκηναϊκές κοινωνίες.
Τέλος, επιλέγονται τέχνεργα της ΥΕΧ και γίνεται προσπάθεια να καταδειχθούν, αν υπάρχουν, συνταγές τυποποίησης ανά είδος, βασιζόμενοι στις αρχαιομετρικές αναλύσεις των Μάνγκου – Ioannou 1997-1999 και Τσέλιου 2013 αναφορικά με τα χαλκά ευρήματα σε Αιγαίο, Κρήτη και Ηπειρωτική Ελλάδα. Στόχος είναι να καταδειχθεί η κατάκτηση της τεχνογνωσίας από τους χαλκείς της εποχής.
|
| id |
oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-22703
|
| institution |
Hellanicus
|
| language |
el_GR
|
| publishDate |
2021
|
| record_format |
dspace
|
| spelling |
oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-227032021-12-16T13:47:00Z Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι Tin in the Late Bronze Age (LBA) Aegean: ancient sources, use, trade routes Μιχαηλίδου, Ελένη Παναγιωτάκη, Μαρίνα κασσίτερος Ύστερη Εποχή του Χαλκού κράματα tin Late Bronze Age alloys Mediterranean Region--Antiquities Metallurgy--Mediterranean Region Tin Στην παρούσα εργασία γίνεται προσπάθεια προσέγγισης του υλικού που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην τεχνολογική επανάσταση που συντελέστηκε την Εποχή του Χαλκού, τον κασσίτερο. Το εν λόγω μέταλλο, αναμείχθηκε με το χαλκό, ώστε να παραχθεί ο κασσιτερούχος χαλκός ή μπρούτζος - ένα μέταλλο ισχυρό για την κατασκευή όπλων και εργαλείων. Βελτίωσε στο μέγιστο τις μηχανικές ιδιότητες του χαλκού και έφερε μια πραγματική τεχνολογική επανάσταση σε όλο τον αρχαίο κόσμο της Εποχής του Χαλκού. Στον Αιγαιακό κόσμο δημιουργήθηκε για πρώτη φορά κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (ΠΕΧ) και παγιώθηκε την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ). O όρος κασσίτερος, αναζητήθηκε σε σύγχρονες με την εποχή γραπτές πηγές (πινακίδες της Γραμμικής Γραφής Β, πινακίδες με σφηνοειδή γραφή), αλλά και στα αρχαιολογικά κατάλοιπα και τις χρονοκάψουλες, τα ναυάγια δηλαδή της ΥΕΧ. Δεδομένου ότι ο κασσίτερος δεν εντοπίζεται στον Αιγαιακό χώρο, αναζητούνται οι πηγές και οι εμπορικοί δρόμοι που τον έφεραν στις μυκηναϊκές κοινωνίες. Τέλος, επιλέγονται τέχνεργα της ΥΕΧ και γίνεται προσπάθεια να καταδειχθούν, αν υπάρχουν, συνταγές τυποποίησης ανά είδος, βασιζόμενοι στις αρχαιομετρικές αναλύσεις των Μάνγκου – Ioannou 1997-1999 και Τσέλιου 2013 αναφορικά με τα χαλκά ευρήματα σε Αιγαίο, Κρήτη και Ηπειρωτική Ελλάδα. Στόχος είναι να καταδειχθεί η κατάκτηση της τεχνογνωσίας από τους χαλκείς της εποχής. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 ABSTRACT 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Η ιστορία της έρευνας…………………………………………………………..3-4 2. Εμφάνιση και επικράτηση του κασσίτερου στον Αιγαιακό χώρο…….………..5-8 Α. Ο ΚΑΣΣΙΤΕΡΟΣ Α1. Γενικά χαρακτηριστικά………………………………………………………..….9 Α2. Μεταλλικός κασσίτερος………………………………………………………9-10 Α3. Αλυσίδα παραγωγής μετάλλων - Göltepe -Αρχαία μεταλλεία κασσίτερου Kestel Α.3.1. Εξόρυξη………………………………………………………………...10-11 Α.3.2. Εμπλουτισμός……………...…………………………………………...11-12 Α.3.3. Εκαμμίνευση……………………………………………………...……12-14 Α.3.4. Δημιουργία Κρατερώματος………………………………………….. 14-15 Β.ΚΡΑΜΑΤΑ ΧΑΛΚΟΥ-ΚΡΑΤΕΡΩΜΑ………………………………….……..16 Β.1. Αναλυτικές μέθοδοι …………………………………………………………17-20 Β.1.2. Προβλήματα και περιορισμοί των αναλύσεων……………………....…20-21 Β.2. Η εξέλιξη του κρατερώματος την Εποχή του Χαλκού ………………….….22-24 Β.2.1. Η εξέλιξη των κραμάτων μέσα από αναλύσεις: Αιγαίο, Κρήτη, Ηπειρωτική Ελλάδα.………………………………………………………………………..25-26 Γ. ΠΗΓΕΣ ΚΑΣΣΙΤΕΡΟΥ Γ1. Πηγές κασσίτερου την Εποχή του Χαλκού ……………………………………..27 Γ1.1. Ευρώπη (Ηνωμένο Βασίλειο, Ιβηρική Χερσόνησος, Γαλλία, Ιταλία, Κεντρική Ευρώπη, Βαλκάνια)………………………………………………...28-30 Γ1.2. Ασία (Ανατολία, Ιράν, Αφγανιστάν, Ουζμπεκιστάν, Τατζικιστάν, Καζακστάν)........................................................................................................31-36 Δ. ΑΡΧΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΗΓΕΣ (Γραμμική Γραφή Β, Πινακίδες σφηνοειδούς γραφής) Δ.1. Χαλκός και μπρούτζος στην μυκηναϊκή γραφή (Γραμμική Γραφή Β)………………………………………………………………………………….37-39 Δ.2. Η μαρτυρία των πινακίδων σφηνοειδούς γραφής για τη διακίνηση κασσίτερου (Kaneš, Ebla, Mari)……………………………………………………………….40-47 Δ.3. Τα μέταλλα στην αλληλογραφία της Αμάρνα ………………………..…….48-49 Ε. ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΣΣΙΤΕΡΟΥ………………………………………………………50 Ε1. Τυποποίηση συνταγών ……………...……………………………………….51-52 Ε1.1. ΟΠΛΑ: ξυροί (blades), εγχειρίδια (daggers), αιχμές βελών (spearheads), ξίφη (swords)………………………………………………..………………………53-58 Ε1.2. ΜΑΧΑΙΡΙΑ: μονόστομα και αμφίστομα…………………………..……58-59 Ε1.3. ΕΡΓΑΛΕΙΑ: πελέκεις (axes), σμίλες (chisels), οπείς-τρυπάνια (drills), διπλές αξίνες-μαχαιροπελέκεις ( adzes), σφύρες (hammers), πριόνια (saws), δρεπάνι (sickle)…………………………………………………………………..……..59-63 Ε1.4. ΑΓΓΕΙΑ: λέβητες (cauldrons), υδρίες (hydriae)………………………..64-66 Ε1.5. ΚΑΤΟΠΤΡΑ…………………………………………………………….66-67 Ε.2 Μεταλλογραφία: Εικόνα μικροδομής σε μπρούτζους κασσίτερου……….……..68 Ε.2.1. Μικροδομή μπρούτζων κατά τη χύτευση………………………………68-70 Ε.2.2. Μικροδομή μπρούτζων στην εν ψυχρώ σφυρηλασία…………………..70-72 Ε2.3. Το φαινόμενο της περιτύλιξης στη μικροδομή των μπρούτζων με υψηλά επίπεδα κασσίτερου…………………………..………………………………..72-73 Ε.2.4.Αρχαίες τεχνικές όπως προκύπτουν από μεταλλογραφικές παρατηρήσεις………………………………………………………………….73-78 Ε.3. Επικασσιτέρωση ……………………………………………………………78-79 Ε.3.1. Η επικασσιτέρωση και η ιστορία της στο προϊστορικό Αιγαίο ……….79-80 Ε3.2. Αρχαιομετρικές και πειραματικές μελέτες ……………………………..80-81 ΣΤ. ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΣΤ.1. Τα ναυάγια ………………………………………………………………...82-85 ΣΤ.2. Εμπορικές επαφές κατά την Ύστερη Εποχή Χαλκού στην Αν.Μεσόγειο…86-89 ΣΤ.3. Εμπορικοί δρόμοι (Ευρώπη, Ασία)………………………………………...89-92 Ζ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Ζ1. Εμπόριο………………..……………………………………………………………………………93-96 Ζ2. Κράματα και τέχνεργα………………………………………………………………………97-104 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ………….…………………..………105-137 Κατάλογος εικόνων ………………………………………………………..…..138-139 Κατάλογος πινάκων……………………………………………………..……..140-141 Κατάλογος Χαρτών………………………………………………………….……….142 Εικόνες………………………………………………………………………....143-148 Πίνακες………………………………………………………………………...149-167 Χάρτες…………………………………………………………………………………………... 2021-12-08T13:49:00Z 2021-12-08T13:49:00Z 2021-07-27 http://hdl.handle.net/11610/22703 el_GR CC0 1.0 Παγκόσμια http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/ 179 σ. application/pdf Ρόδος
|
| spellingShingle |
κασσίτερος
Ύστερη Εποχή του Χαλκού
κράματα
tin
Late Bronze Age
alloys
Mediterranean Region--Antiquities
Metallurgy--Mediterranean Region
Tin
Μιχαηλίδου, Ελένη
Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι
|
| title |
Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι
|
| title_full |
Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι
|
| title_fullStr |
Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι
|
| title_full_unstemmed |
Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι
|
| title_short |
Ο κασσίτερος στο Αιγαίο την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (ΥΕΧ): πηγές, χρήσεις, εμπορικοί δρόμοι
|
| title_sort |
ο κασσίτερος στο αιγαίο την ύστερη εποχή του χαλκού υεχ πηγές χρήσεις εμπορικοί δρόμοι
|
| topic |
κασσίτερος
Ύστερη Εποχή του Χαλκού
κράματα
tin
Late Bronze Age
alloys
Mediterranean Region--Antiquities
Metallurgy--Mediterranean Region
Tin
|
| url |
http://hdl.handle.net/11610/22703
|
| work_keys_str_mv |
AT michaēlidouelenē okassiterosstoaigaiotēnysterēepochētouchalkouyechpēgeschrēseisemporikoidromoi
AT michaēlidouelenē tininthelatebronzeagelbaaegeanancientsourcesusetraderoutes
|