Μια φορά κι έναν καιρό… έγινα ήρωας κι εγώ!: διερεύνηση της λειτουργίας του παραμυθιού στη θεραπευτική πρακτική με παιδιά - Μούρτζιου, Αγγελική (2021)
Τα παραμύθια αναμφίβολα αποτελούν ένα μεγάλο τμήμα στην ανάπτυξη των παιδιών, τόσο χρονικά, μιας και η ανάγνωση τους από τους ενήλικες μπορεί να ξεκινήσει ακόμα από όταν το παιδί είναι στη βρεφική ηλικία και ενδέχεται να μη σταματήσει έως την ενήλικη ζωή, αλλά και ποιοτικά, μιας και ο κόσμος των παραμυθιών δεν αρχίζει και τελειώνει με την ανάγνωση ή τη διήγησή τους. Εντύπωση προκαλεί, ωστόσο, το γεγονός πως το παραμύθι εντάσσεται στην παιδική λογοτεχνία μόλις δύο αιώνες τώρα. Παλαιότερα, επρόκειτο για ιστορίες, του προφορικού, κυρίως λόγου, που δημιουργούνταν αλλά και απευθύνονταν σε ενηλίκους. Αυτή η ανάγκη για προσαρμογή των παραμυθιών, από τον προφορικό στο γραπτό λόγο, από το ενήλικο σε ένα πιο νεαρό ακροατήριο, από παλαιότερες σε πιο σύγχρονες εποχές, αν μη τι άλλο, αναδεικνύει την ευελιξία και την καθολικότητα αυτού του λογοτεχνικού είδους. Κεντρική θέση στο παραμύθι, ανεξάρτητα από ο,τιδήποτε άλλο, κατείχε και συνεχίζει να κατέχει η ηθική, η οποία μέσα από την πλοκή φανερώνεται στον αναγνώστη-ακροατή με τη μορφή ακραίων ηθικών διπόλων και διλημμάτων, τα οποία διαχειρίζονται και αντιμετωπίζουν οι χαρακτήρες, προκαλώντας την ταύτιση του κοινού. Ο κόσμος της φαντασίας και του παραμυθιού συνδέεται στενά και σε πολλά σημεία με το χώρο της ψυχολογίας. Πολλοί θεωρητικοί, όπως ο Freud και ο Jung έχουν αναπτύξει ψυχολογικές θεωρίες με τις οποίες δύναται να προσεγγιστεί και να ερμηνευτεί η λογοτεχνική παραγωγή παραμυθιών. Άλλοι επιστήμονες, όπως ο Piaget εμφανίζουν το παραμύθι ως συνοδοιπόρο στην εξελικτική πορεία των παιδιών. Συμβολισμοί κάθε είδους, προβολή και ταύτιση, συνειδητό και ασυνείδητο, φαντασία, συγκρούσεις, αρχέτυπα, είναι μόνο κάποιες από τις οδούς επικοινωνίας μεταξύ ατόμου και παραμυθιού. Σε αυτές τις οδούς επιχειρεί να βαδίσει η ψυχολογία, προκειμένου να προσεγγίσει το νεαρό άτομο ψυχοθεραπευτικά, να εργαστεί μαζί του σε ένα ασφαλές κι ευχάριστο πλαίσιο και να συνεισφέρει εν τέλει στην ανάπτυξη υγιών ανθρώπων και ολοκληρωμένων υπάρξεων. Σε αυτό το πεδίο προσπαθεί να ρίξει φως η έρευνα που διεξάγεται ως μέρος αυτής της εργασίας. Επιστήμονες από τους χώρους της ψυχικής υγείας που εργάζονται με παιδιά απαντούν και μοιράζονται τις εμπειρίες τους από τη χρήση του παραμυθιού κατά τη θεραπευτική πρακτική. Οι ειδικοί που συμμετέχουν, αναλύουν τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν το παραμύθι στη θεραπεία με παιδιά, τις λειτουργίες που αυτό επιτελεί αλλά και τους στόχους που βοηθά να επιτευχθούν. Μοιράζονται τα βιώματά τους κατά την εργασία τους με παιδιά και παραμύθια και απαριθμούν τα δυνατά και αδύναμα σημεία της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας με παιδιά, όταν σε αυτή εντάσσεται το παραμύθι. Όλες οι απόψεις που κατατίθενται στην έρευνα προσεγγίζονται με ποιοτικά εργαλεία, και συγκεκριμένα θεματική ανάλυση, προκειμένου να εξαχθούν γνήσια και βοηθητικά συμπεράσματα. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται πως τα παραμυθιακά αναγνώσματα και αφηγήματα διαδραματίζουν πολύ ξεχωριστό ρόλο στη ζωή του ατόμου, ήδη από τα πρώτα χρόνια της ζωής του, όχι μόνο στο υγιές και φυσιολογικό πλαίσιο της εξελικτικής του διαδρομής, αλλά και στους ψυχοθεραπευτικούς χώρους όπου οι επιστήμονες χρειάζονται έναν αξιόπιστο σύμμαχο για να προσφέρουν ανακούφιση, παραμυθία, στην ευαίσθητη παιδική ψυχή.