Τοπική δράση και αειφορική διαχείριση στο σπήλαιο Κούμελο Αρχαγγέλου: μελέτη σε φορείς και πολίτες - Διονυσίου, Αναστασία (2021)
Η ορθή διαχείριση μιας περιοχής που δεν είναι προστατευόμενη είναι ένας αρκετά δύσκολος στόχος, καθώς τίθενται πολλαπλά ζητήματα σε διαφορετικούς τομείς. Η διατήρηση, η προστασία και η ανάδειξη ενός σπηλαίου, συνδυαστικά με τις επιδράσεις των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών διαδικασιών στη σημερινή εποχή, αποτελεί πρόκληση. Τα σπήλαια, λόγω της μοναδικότητάς τους, μπορούν να συνεισφέρουν στην τουριστική ανάπτυξη όλο το χρόνο, στην τοπική οικονομία και ταυτόχρονα να προσφέρουν ευκαιρίες για περιπατητικές διαδρομές τόσο για τους ντόπιους όσο και για τους μαθητές και, γενικότερα, για τους επισκέπτες που ενδιαφέρονται για μια εναλλακτική μορφή τουρισμού. Σε αυτήν τη δραστηριότητα, ο άνθρωπος θα έρχεται περισσότερο σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον, κάτι που επιδρά θετικά και στην ψυχολογία. Συνεπώς, με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται ψυχαγωγία, εκπαίδευση και επιστημονική έρευνα. Το σύνολο αυτών των δεδομένων καλύπτει το σπήλαιο Κούμελο της περιοχής Αρχαγγέλου. Το μέγεθος του σπηλαίου, παρόλο που περιορίζεται στα 1400 τετραγωνικά μέτρα, έχει πλούσιο στολισμό, καθώς παρουσιάζει συστάδες από σταλακτίτες, σταλαγμίτες, τοίχους στολισμένους από λιθωματικά παραπετάσματα, κολώνες που διαχωρίζουν τους τοίχους και ίχνη ανθρώπινης παρέμβασης. Από τις ανασκαφές, έχουν έρθει στην επιφάνεια αγγεία κεραμικής φάσης με διαφορετικά σχήματα και χαρακτηριστικά με ποικίλα σχέδια, όπως κλειστά πιθοειδή με λαβές ή ανοιχτό στόμιο, μερικά μονόχρωμα και ελάχιστα μαύρα στιλβωτά. Επίσης, έχουν βρεθεί μυλόλιθοι και τριπτήρες, που χρονολογούνται περίπου στο 2000 π.Χ. Τα σημαντικά αυτά στοιχεία εγείρουν το ενδιαφέρον για την αξιοποίηση και την αειφόρο διαχείριση αυτού του χώρου ως μνημείου φυσικής κληρονομιάς. Στην προώθηση όμως των διαδικασιών ανάδειξης αυτού του χώρου, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η τοπική αυτοδιοίκηση και η ενεργός εμπλοκή της τοπικής κοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο, σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση των απόψεων των πολιτών και των εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης για την αειφορία, την εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη για το σπήλαιο του Κούμελου στον Αρχάγγελο. Η έρευνα είναι εμπειρική ποσοτική, με ερευνητικό εργαλείο το ερωτηματολόγιο και συμμετοχή 115 ατόμων, εκ των οποίων οι 37 είναι εκπρόσωποι των τοπικών φορέων και οι 78 της τοπικής κοινωνίας. Από τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων, προκύπτει ότι η πλειονότητα των ερωτώμενων έχουν επαρκή γνώση των περιβαλλοντικών ζητημάτων, υποστηρίζοντας ότι οι επιπτώσεις αυτών των προβλημάτων επηρεάζουν, κυρίως, τους ευάλωτους πληθυσμούς των φτωχότερων χωρών του κόσμου και, γενικότερα, το σύνολο των ανθρώπων. Υποστηρίζουν ότι τα μνημεία φυσικής κληρονομιάς είναι σημαντικά επειδή αποτελούν πηγή έμπνευσης, αποτελούν κληροδότημα του παρελθόντος που περνά από γενιά σε γενιά και κυρίως προσφέρονται για εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Δηλώνουν ότι τα σπήλαια και οι αρχαιολογικοί χώροι χρειάζονται προστασία και πιστεύουν ότι το σπήλαιο Κούμελο, μέσα από ήπιες μορφές τουρισμού, θα μπορούσε να αποτελέσει πόλο έλξης με πολλαπλά οφέλη για την ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας.