Ψυχική ασθένεια και επικινδυνότητα: κοινωνικές πρακτικές και ερμηνευτικά σχήματα ειδικών ψυχικής υγείας και κοινωνικού ελέγχου
Η έννοια της ψυχικής ασθένειας αναφέρεται στην έννοια της ψυχής και της σημασίας στην λειτουργική καθημερινότητα του ανθρώπου και γίνεται αντιληπτή μέσα από διάφορες πρακτικές του ανθρωπομορφισμού, του τοτεμισμού και του ανιμισμού. Αυτές ήταν ορισμένες τακτικές που αναδείκνυαν την διαχρονική επιθυμί...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Other Authors: | |
| Language: | el_GR |
| Published: |
2021
|
| Subjects: | |
| Online Access: | http://hdl.handle.net/11610/21558 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Η έννοια της ψυχικής ασθένειας αναφέρεται στην έννοια της ψυχής και της σημασίας στην λειτουργική καθημερινότητα του ανθρώπου και γίνεται αντιληπτή μέσα από διάφορες πρακτικές του ανθρωπομορφισμού, του τοτεμισμού και του ανιμισμού. Αυτές ήταν ορισμένες τακτικές που αναδείκνυαν την διαχρονική επιθυμία του ανθρώπου, να ερμηνεύσει την συμπεριφορά και την ανθρώπινη σκέψη (Hergenhahn &Henley, 2013, Μουζάκη κ.α., 2019).
Αν και η «τρέλα» ήταν ένα κοινωνικό φαινόμενο ευρέως γνωστό, η έννοια της ψυχικής ασθένειας θεωρείται ένας σχετικά πρόσφατος όρος με ηλικία περίπου 200 ετών. Η ετυμολογική έννοια του όρου ψυχή προέρχεται από το ρήμα «ψύχω», δηλαδή πνέω, φυσώ, που σήμαινε «ανάσα, πνοή» σύμφωνα με την αρχαία ελληνική γλώσσα. Ωστόσο, αναφορά γίνεται και στη γλώσσα της Καινής Διαθήκης, όπου η ψυχή αναφέρεται στον άνθρωπο «ως ξεχωριστή προσωπικότητα, ολόκληρο το «είναι» του ανθρώπου» .
Η ψυχική ασθένεια υποστηρίζεται, ότι εναπόκειται στην ψυχική σφαίρα, της οποίας η εκδήλωση είναι στο σώμα. Θα μπορούσε να πει κανείς, ότι η ψυχική ασθένεια είναι: «ίσως η πηγή για όλες τις άλλες ασθένειες». Οι ψυχικά ασθενείς ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, που κατεξοχήν υφίστανται στιγματισμό και αυτό είναι ένα φαινόμενο, που ανά τους αιώνες έχει εδραιωθεί και τείνει να διαιωνίζεται. Σημαντικό σημείο αποτελεί το διττό μοντέλο της «επιστροφής» των ψυχικά ασθενών στην κοινότητα, δηλαδή της ενσωμάτωσής τους στην κοινωνία μέσω της ιατρικής περίθαλψης και νοσηλείας, που έγκειται στο Κράτος Πρόνοιας, ενώ παράλληλα αναπαράγονται πρακτικές, που αντιστοιχούν σε «εγκλεισμούς» των ασθενών μέσω της ακούσιας νοσηλείας.
Η κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται την ψυχική ασθένεια ως μία έννοια, η οποία εμπεριέχει τον φόβο και τον «κίνδυνο». Η άγνοια της κοινής αντίληψης έχει ως αποτέλεσμα, να δημιουργεί στιγματικά πρότυπα και προκαταλήψεις έναντι στον ψυχικά ασθενή. Η έννοια της επικινδυνότητας ανέκαθεν συσχετιζόταν με την κοινωνική απειλή και ως εκ τούτου η εκάστοτε πολιτεία κατέβαλλε προσπάθειες για την πρόβλεψη και την αντιμετώπισή της. Στο σύγχρονο κόσμο οι ειδικοί της Ψυχικής Υγείας έχουν αναλάβει τον πρωταρχικό ρόλο για την εκτίμησή της, ενώ οι ειδικοί Κοινωνικού ελέγχου αμφισβητούν τόσο την εκτίμηση και την πρόβλεψη της επικινδυνότητας όσο και τη διάγνωση της ψυχικής ασθένειας.
Η παρούσα έρευνα/μελέτη αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης της σχέσης μεταξύ ψυχικής ασθένειας και επικινδυνότητας. Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της ποιοτικής έρευνας και η χρήση της ημιδομημένης συνέντευξης, με κύριο στόχο τη διερεύνηση των εμπειριών των ειδικών της Ψυχικής Υγείας και του Κοινωνικού Ελέγχου. Τα ευρήματα της έρευνας ανέδειξαν ότι, η ψυχική ασθένεια συνδέεται με την επικινδυνότητα σε περιπτώσεις, που απουσιάζει από το άτομο η συνείδηση, η οποία αναστέλλει τη λειτουργία εκδήλωσης μιας βίαιης πράξης.
Ένα βίαιο οικογενειακό περιβάλλον λειτουργεί ως μηχανισμός μάθησης της βίας και, στη συνέχεια, το εμπλεκόμενο άτομο κληρονομεί αυτά τα βίαια ένστικτα. Υπό κατάλληλες συνθήκες, αυτά εκδηλώνονται αργότερα με πιο «άγρια αισθήματα». Έτσι, λοιπόν, και σε έναν ψυχικά ασθενή, όπου διατηρείται η ποιότητα του χαρακτήρα του παρά την ασθένεια του, παρατηρείται το ίδιο φαινόμενο.
Σημαντικό στοιχείο στη σχέση αυτή αποτελεί και το εμπλεκόμενο νομικό πλαίσιο, καθώς όλο και περισσότεροι ειδικοί κοινωνικού ελέγχου χρησιμοποιούν τις νομοθετικές διατάξεις περί ψυχικής ασθένειας, για να πετύχουν τη μείωση μιας ποινής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, η ψυχική ασθένεια να συνοδεύεται από το κοινωνικό στίγμα της επικινδυνότητας και να αποτυπώνεται ανεξίτηλα στην ταυτότητα του πάσχοντος. |
|---|