Αφηγηματικές τεχνικές στο έργο του Βασίλη Παπαθεοδώρου - Σάντη, Ιωάννα Μαρία (2020)
Με την παρούσα εργασία επιχειρείται παράθεση των κυριότερων οριοθετημένων απόψεων περί Αφηγηματολογίας με ιδιαίτερη έμφαση στην προσφορά του Gerard Genette. Επίσης, παρουσιάζονται απλουστευμένες και όσο το δυνατόν πιο εύληπτες έννοιες της Αφηγηματολογίας και επιχειρείται εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη διαφορετική τεχνοτροπία που χρησιμοποιούν οι συγγραφείς της Παιδικής Λογοτεχνίας. Για τον λόγο αυτό η εργασία επικεντρώνεται ιδιαιτέρως στη μελέτη των αφηγηματικών τεχνικών της ελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας, αφού η συστηματική προσέγγιση του συγκεκριμένου τομέα, τουλάχιστον στη χώρα μας την Ελλάδα, υστερεί συγκρινόμενη με την αντίστοιχη των ενηλίκων. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις ερευνητικές εργασίες της Nikolajeva, αφού στο συνολικό της έργο εντοπίστηκε μια συστηματική και ολόκληρη γι’ αυτό προσπάθεια να προσαρμόσει τις θεωρίες ερμηνείας της Λογοτεχνίας που απευθύνεται σε ενήλικες στην Παιδική και Νεανική Λογοτεχνία. Με κριτήριο ότι ο τελικός αποδέκτης της ωφέλιμης προσπάθειας είναι οι μαθητές, η παρούσα εργασία επιθυμεί να αποτελέσει για τους εκπαιδευτικούς έναν οδηγό των εργαλείων της Αφηγηματολογίας και να τους συνδράμει στην προσπάθειά τους να διδάξουν στους μαθητές τους τρόπους διάκρισης του διαλόγου από τον μονόλογο, του αφηγητή από τον συγγραφέα, του χρόνου της ιστορίας από τον χρόνο της αφήγησης, της οπτικής γωνίας, και της εκφοράς του αφηγηματικού λόγου. Ασφαλώς, στην περίπτωση που επιτευχθούν οι αξιώσεις της εργασίας, οι μαθητές θα αποκτήσουν την ικανότητα πραγματικής και εις βάθος κατανόησης του κειμένου, γεγονός που θα υποδηλώνει ανάπτυξη της γενικότερης αντιληπτικής και κριτικής τους ικανότητας. Το δείγμα της μελέτης μας αποτυπώθηκε σε τέσσερα βιβλία του Βασίλη Παπαθεοδώρου (Το μήνυμα, Χνότα στο τζάμι, Στη διαπασών, Ήταν το ίνδαλμά μου). Το μήνυμα απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού, το Ήταν το ίνδαλμά μου σε παιδιά που μεταβαίνουν από την παιδική ηλικία στην εφηβική και τα άλλα δύο σε εφήβους. Πρώτα απ’ όλα επισημάνθηκαν οι αφηγηματικές τεχνικές που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας και στη συνέχεια εξήχθησαν συμπεράσματα για την τεχνοτροπία του όπως και για τον λόγο τον οποίο χρησιμοποίησε τις συγκεκριμένες τεχνικές. Επιλέχθηκαν έργα του Παπαθεοδώρου για τον λόγο ότι ο εν λόγω συγγραφέας χρησιμοποιεί ιδιαίτερο ύφος κάτι που τον κάνει ευρέως αποδεκτό από μαθητές του Δημοτικού και εφήβους. Έτσι, η εργασία διαρθρώνεται σε δύο μέρη όπου πιο συγκεκριμένα τρία κεφάλαια αποτελούν το πρώτο - θεωρητικό μέρος και έξι κεφάλαια το δεύτερο – ερευνητικό μέρος. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος γίνεται αναφορά του θεωρητικού πλαισίου της Αφηγηματολογίας και σχετική ανασκόπηση αναφορικά με τη γέννηση και τους σημαντικότερους σταθμούς ανάπτυξής της. Ακολουθεί παρουσίαση της αφηγηματολογικής θεωρίας του Gerard Genette ειδομένη συνδυαστικά με την τυπολογία που έχει προτείνει η Maria Nikolajeva για την προσέγγιση των κειμένων της Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας. Στα τέσσερα πρώτα κεφάλαια του δεύτερου μέρους διερευνάται το αφηγηματικό περιεχόμενο στα τέσσερα βιβλία του Παπαθεοδώρου, τα οποία αποτελούν και το δείγμα της εργασίας, όπου αναδεικνύονται τα χαρακτηριστικά της ιδιαίτερης αφηγηματικής τεχνοτροπίας του. Στο πέμπτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους αποκαλύπτονται οι χαρακτήρες στα έργα του Παπαθεοδώρου και στο έκτο κεφάλαιο εξετάζεται το περικείμενο και η λειτουργία του στη μυθοπλασία των ιστοριών. Η εργασία ολοκληρώνεται με εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικών με τη σκοπιμότητα της χρήσης των συγκεκριμένων τεχνικών από τον Βασίλη Παπαθεοδώρου.