| spelling |
oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-207872020-05-13T10:37:44Z Η αναζήτηση της ταυτότητας των εφήβων μέσω των συγκρούσεων στα βιβλία του Βασίλη Παπαθεοδώρου The search for the identity of adolescents through the conflicts in the books of Vassilis Papatheodorou Νικολάου, Μάνθα Αναγνωστοπούλου, Διαμάντη Παιδικό Βιβλίο και Παιδαγωγικό Υλικό έφηβοι συγκρούσεις Παπαθεοδώρου Βασίλης adolescents conflicts Papatheodorou Vasilis Young adult literature (URL: http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85149268) Violence in children (URL: http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85143521) Greek literature, Modern--20th century (URL: http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85057180) Πανεπιστήμιο Αιγαίου,Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών,Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού. Στην εργασία αυτή επιχειρείται να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο το εφηβικό μυθιστόρημα σχετίζεται με τη διαδικασία ενηλικίωσης των εφήβων. Το θέμα αυτό καλεί για μια διττή ανάπτυξη, αφενός του τρόπου με τον οποίο το εφηβικό μυθιστόρημα σχετίζεται με τον έφηβο αναγνώστη και μπορεί να αποτελέσει έναν δυναμικό καθρέφτη του εφήβου, και αφετέρου του τρόπου με τον οποίο απεικονίζεται η διαδικασία της ενηλικίωσης μέσα από το εφηβικό μυθιστόρημα. Στην εργασία αυτή αναλύονται οι τρόποι με τους οποίους το εφηβικό μυθιστόρημα μπορεί να δράσει στο μετασχηματισμό των εφήβων. Η επιλογή από το συγγραφέα του ήρωα εφήβου, ο οποίος περιγράφεται με όλα τα χαρακτηριστικά, με τα οποία μπορεί να ταυτιστεί ο σύγχρονος έφηβος αναγνώστης, είναι κρίσιμα στοιχεία για την κατασκευή ενός δυναμικού καθρέφτη του εφήβου μέσα από το εφηβικό μυθιστόρημα. Στοιχεία όπως η ένδυση, η ιδιωματική γλώσσα, υφολογικά χαρακτηριστικά των διαλόγων των εφήβων μεταξύ τους και με τους γονείς τους, θέματα που απασχολούν τον σύγχρονο έφηβο όπως είναι η σχέση με την οικογένεια, η αντίδραση απέναντι στους κοινωνικούς θεσμούς, ο έρωτας, η φιλία, η διάδραση εξουσίας, η επιβολή και η υποταγή, το διαδίκτυο, η υποκρισία της κοινωνίας, είναι τα στοιχεία με τα οποία ο συγγραφέας της σύγχρονης εφηβικής μυθιστοριογραφίας χτίζει τη γέφυρα με τον σύγχρονο έφηβο αναγνώστη. Πάνω σε αυτή τη γέφυρα πατά ο έφηβος αναγνώστης και δημιουργεί σχέση ενσυναίσθησης (empathy)με τον έφηβο ήρωα του μυθιστορήματος. Η εξέλιξη της αφήγησης καλεί διαρκώς τον έφηβο αναγνώστη σε μια διαλεκτική κριτική σχέση με την εξέλιξη τού έφηβου ήρωα. Ερωτήματα όπως “τι θα έκανα εγώ στη θέση του” είναι τα ερωτήματα που διαμορφώνουν την κριτική διαλεκτική σχέση μεταξύ εφήβου αναγνώστη και εφήβου ήρωα. Η παρούσα εργασία εστιάζεται στο ρόλο των συγκρούσεων σε αυτή την διαδικασία. Παρουσιάζονται θεωρίες γύρω από τη φύση και τη λειτουργία των συγκρούσεων στον έφηβο. Συχνά η φύση των συγκρούσεων παρουσιάζεται ως διαπραγμάτευση εξουσιών. Κοινή παραδοχή όλων των θεωριών είναι ότι ο έφηβος πλάθεται ή διαμορφώνει ταυτότητα και το «εγώ» ή καθίσταται υποκείμενο μέσα από τις συγκρούσεις. Μη κοινή παραδοχή αυτών των θεωριών αφορά το εάν οι συγκρούσεις οδηγούν τον έφηβο να βρει έναν εαυτό ή το «εγώ» ή εάν τον οδηγούν να υποταχθεί στα κοινωνικά πρότυπα. Η δίνη των συγκρούσεων στις οποίες βρίσκεται ο έφηβος περιλαμβάνει συγκρούσεις με την κοινωνία, με την οικογένεια, με τον άλλο και με τον εαυτό. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας εξετάζεται αναλυτικά πέντε μυθιστορήματα του Βασίλη Παπαθεοδώρου ως προς τις συγκρούσεις του εφήβου με την κοινωνία και με τον εαυτό του και ως προς τη σχέση του συγγραφέα με τον αναγνώστη. Τα μυθιστορήματα είναι του Παπαθεοδώρου, Β.Οι Εννέα Καίσαρες(2004), Χνότα στο τζάμι.(2007),Άλφα. (2009),Στη Διαπασών (2009) και Το ημερολόγιο ενός δειλού (2014). Εντοπίζονται στο έργο του Παπαθεοδώρου στοιχεία κλασικού εφηβικού μυθιστορήματος, όπως γλωσσικά ιδιώματα οικεία στους εφήβους, κοινωνικά ζητήματα που απασχολούν το σύγχρονο έφηβο κ.ά με τα οποία ο Παπαθεοδώρου προσεγγίζει το σύγχρονο έφηβο αναγνώστη. Τα συγκεκριμένα μυθιστορήματα απεικονίζουν συγκρούσεις των ηρώων με την κοινωνία και με τον εαυτό οι οποίες συχνά καταλήγουν στη διαμόρφωση της ταυτότητας του εφήβου. Στη παρούσα εργασία εξετάζεται το πρίσμα υπό το οποίο ο Παπαθεοδώρου σχετίζεται με τον αναγνώστη υπό μια κριτική ματιά. Σε αυτή την εργασία παρουσιάζεται ο ρόλος που μπορεί να επιτελέσει το εφηβικό μυθιστόρημα στη διαμόρφωση και στο μετασχηματισμό του εφήβου. Δεδομένου ότι η αναζήτηση ταυτότητας αποτελεί ένα από τα πιεστικότερα ζητήματα στη ζωή του εφήβου το εφηβικό μυθιστόρημα επικουρεί σε πολλαπλά επίπεδα αυτή την αναζήτηση. Με μια ρεαλιστική παρουσίαση του σύγχρονου εφήβου το εφηβικό μυθιστόρημα χτίζει γέφυρα επικοινωνίας με τον έφηβο και τον καλεί να συσχετιστεί με τον ήρωα του μυθιστορήματος. Η εξέλιξη της αφήγησης, στην οποία συχνά ο έφηβος-ήρωας παρουσιάζεται να συγκρούεται με διάφορες δυνάμεις και καταστάσεις, θέτει έναν λίγο έως πολύ οικείο προβληματισμό στο σύγχρονο έφηβο. Στην αναζήτηση ταυτότητας η πάλη του εφήβου με εξωτερικές δυνάμεις που άλλοτε έχουν τη μορφή κοινωνικών προτύπων και αξιών, άλλοτε έχουν τη μορφή καταπιεστικών δυνάμεων εξουσίας, άλλοτε έχουν τη μορφή τραγικών ανατροπών στο περιβάλλον του, άλλοτε λαμβάνουν απλώς τη μορφή του άλλου προσδιορίζει και αναπροσδιορίζει την αναζητούμενη και την υπό κατασκευή ταυτότητά του. Το εφηβικό μυθιστόρημα προσφέρει έναν δυναμικό καθρέφτη στο σύγχρονο έφηβο. Συχνά το εφηβικό μυθιστόρημα έχει χαρακτήρα διδακτικό και ηθικοπλαστικό. Ακριβώς επειδή ο έφηβος μπορεί να δει τον εαυτό του στους ήρωες του μυθιστορήματος, το εφηβικό μυθιστόρημα μπορεί να μεταγγίσει στον έφηβο τα διδάγματα εκείνα που ο ενήλικας συγγραφέας επιλέγει να δώσει μέσα από τους ήρωες του. Ο έφηβος βλέπει στον δυναμικό καθρέφτη του μυθιστορήματος την εξέλιξη μιας ιστορίας που θα μπορούσε να είναι η δική του ιστορία και καλείται να προβληματιστεί και να διδαχθεί από την έκβασή της. Ωστόσο αυτή η διδακτική διάσταση ή έστω η λειτουργία της μετάγγισης μηνυμάτων που έχει συχνά το εφηβικό μυθιστόρημα είναι αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης καθώς μπορεί να χαρακτηριστεί ως επιβολή του κόσμου των ενηλίκων στον έφηβο. Οι ιστορίες των βιβλίων είναι γραμμένες μέσα από την εφηβική ματιά, καθώς οι ήρωες έχουν συνήθως την ίδια ηλικία με τον αναγνώστη. Τα κείμενα αυτά βοηθούν τους νέους να περάσουν ομαλά από την παιδική ηλικία στην εφηβεία. Μέσα από τη διαδικασία της ταύτισης με τους χαρακτήρες μπορεί ο έφηβος να αντιληφθεί τον εαυτό του και τον άλλο, ως ίδιο ή ως διαφορετικό. Έτσι ο ήρωας μπορεί να αποτελέσει πρότυπο προς μίμηση ή προς αποφυγή. Ένα εφηβικό μυθιστόρημα μπορεί να υπηρετήσει απλώς ως περιγραφή της ζωής και των μετασχηματισμών των εφήβων στις συγκεκριμένες συντεταγμένες του μυθιστορήματος οι οποίες δεν διαφέρουν από τις συντεταγμένες του εφήβου αναγνώστη, μπορεί να υπηρετήσει απελευθερωτικά για τον έφηβο αναγνώστη προσφέροντάς του νέες ιδέες και προοπτικές, μπορεί να λειτουργήσει διδακτικά για τον έφηβο αναγνώστη προσφέροντάς του μαθήματα ζωής τα οποία καλείται να εμπεδώσει προκειμένου να ενταχθεί ομαλά στον κόσμο των ενηλίκων. Tα θέματα που αναπτύσσονται είναι αυτά που απασχολούν τους έφηβους, παρουσιάζονται μέσα από τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας και μπορούν να άπτονται: α)των προσωπικών προβλημάτων, β)των κοινωνικών προβλημάτων και γ)να έχουν σχέση με πανανθρώπινα ιδανικά και αξίες. Αναλυτικότερα πραγματεύονται την αλλαγή στάσης του ήρωα ή της ηρωίδας, την αναγνώριση από τους συνομηλίκους, τη λύση μίας ή περισσότερων εσωτερικών συγκρούσεων, την αναζήτηση της ψυχολογικής ισορροπίας, το ξεπέρασμα μιας προσωπικής κρίσης, την ανακάλυψη του έρωτα και το ενδιαφέρον για το φύλο, τη κρίση της εφηβείας, το περιβάλλον του σχολείου και τις περιπέτειες. Τα δύο μεγάλα θέματα που πραγματεύονται, είναι η περιπέτεια του μυθιστορηματικού προσώπου και η ένταξή του στην κοινωνική ομάδα και από την άλλη πλευρά τα οικογενειακά και ψυχολογικά προβλήματα 2020-05-12T12:59:13Z 2020-05-12T12:59:13Z 2018-09-01 http://hdl.handle.net/11610/20787 el_GR Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ 95 σ. application/pdf Ρόδος
|