Διαχείριση και προστασία λιμναίων οικοσυστημάτων και η σημασία τους για τις τοπικές κοινωνίες: οι περιπτώσεις των λιμνών Τριχωνίδας και Λυσιμαχίας - Βαμβάτσικος, Αθανάσιος (2020)
Τα λιμναία οικοσυστήματα αποτελούν ζωτικούς πόρους για την άγρια πανίδα και τις ανθρώπινες ανάγκες. Κάθε μεταβολή της περιβαλλοντικής τους ποιότητας και των ποσοστών ανανέωσης των υδάτων τους έχει ευρείες περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Το γλυκό νερό αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για την ισορροπία του πλανήτη, την επιβίωση των ζωντανών οργανισμών, την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών και την ευημερία των κοινωνιών, οι οποίες εδώ και πολλές δεκαετίες χρησιμοποιούν αυτούς τους πολύτιμους φυσικούς πόρους, για ατομικές ανάγκες, για άρδευση των καλλιεργειών και την απαραίτητη ενέργεια για την διεξαγωγή βιομηχανικών διεργασιών. Αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών είναι τα υδρόβια οικοσυστήματα να υποβαθμίζονται, να μεταβάλλονται και καταστρέφονται πλέον με προοδευτικό ρυθμό. Τα λιμναία οικοσυστήματα κινδυνεύουν να εξαφανιστούν τόσο λόγω φυσικών αιτιών όσο και λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης. Η όξινη βροχή, η ρύπανση, ο ευτροφισμός κ.ά., που είναι αποτέλεσμα των αποβλήτων που προέρχονται από τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα, τα βιομηχανικά και αστικά απόβλητα, υποβαθμίζουν ή και καταστρέφουν πολλά υδατικά συστήματα. Ωστόσο, παρά την εκτεταμένη υποβάθμιση των λιμναίων οικοσυστημάτων, υπάρχουν τεχνικές διαχείρισης που μπορούν να αποκαταστήσουν αυτά τα συστήματα και να τα μετατρέψουν σε ένα περιβάλλον πιο φυσικό και βιώσιμο, προκειμένου να αποφευχθεί η συνεχής καταστροφή της βιοποικιλότητας, εξασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία και την οικολογική τους ακεραιότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την περίπτωση του λιμναίου οικοσυστήματος της Τριχωνίδας και της Λυσιμαχίας, τα οφέλη που αυτό παρέχει στον τοπικό πληθυσμό, τους κινδύνους που το απειλούν, καθώς και την αναγκαιότητα αειφορικής διαχείρισης και προστασίας του. Η Τριχωνίδα αποτελεί τη μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας και μαζί με την «αδελφή» της λίμνη, Λυσιμαχία, αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά λιμναία οικοσυστήματα, όχι μόνο της Δυτικής, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας. Είναι περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ύψιστης περιβαλλοντικής σημασίας και οι κάτοικοι των γύρω περιοχών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές. Ωστόσο, αυτές οι λίμνες αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερους κινδύνους υποβάθμισης, τόσο λόγω των αυξημένων και εντατικών γεωργικών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων, όσο και λόγω του πλήθους των αστικών αποβλήτων που καταλήγουν σε αυτές. Συνεπώς, είναι επιτακτική η ανάγκη προστασίας και αειφορικής διαχείρισής τους. Σκοπός λοιπόν της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση των γνώσεων και απόψεων των αρμόδιων φορέων του νομού Αιτωλοακαρνανίας, σε ότι αφορά την σημασία διατήρησης, την προστασία και την αειφορική διαχείριση του λιμναίου οικοσυστήματος της Τριχωνίδας και της Λυσιμαχίας. Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιμοποιήθηκε η ημι-δομημένη συνέντευξη ως το καταλληλότερο εργαλείο. Από τα αποτελέσματα της έρευνας, προκύπτει ότι οι εργαζόμενοι στους αρμόδιους φορείς του νομού Αιτωλοακαρνανίας γνωρίζουν τη σημασία και τα οφέλη που απορρέουν για την τοπική κοινωνία από τα δύο λιμναία οικοσυστήματα της Τριχωνίδας και της Λυσιμαχίας. Επίσης, γνωρίζουν τις δραστηριότητες και τις συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο τα δύο αυτά οικοσυστήματα. Επισημαίνουν δε, πως η πλειοψηφία της τοπικής κοινωνίας αγνοεί τα οφέλη που απορρέουν από τις δύο λίμνες και συστηματικά υιοθετεί πρακτικές που θέτουν σε κίνδυνο το οικοσύστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, προτείνουν μεθόδους, μέτρα και τρόπους προστασίας και προώθησης της αειφορίας των δύο λιμνών, εφόσον – έως και τη στιγμή της διεξαγωγής της έρευνας – δεν έχουν ληφθεί ουσιαστικά μέτρα από την πολιτεία και την τοπική αυτοδιοίκηση για την προστασία και την προώθηση της αειφορίας του οικοσυστήματος Τριχωνίδας και της Λυσιμαχίας.