Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας

Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η προσέγγιση ποικίλων θεματικών ενοτήτων της Νεοελληνικής Γλώσσας της Α΄ Γυμνασίου μέσω καθημερινών αφηγηματικών κειμένων και η γενικότερη εξοικείωση των μαθητών/τριών με τα κυριότερα δομικά/γλωσσικά χαρακτηριστικά τους, ώστε να είναι σε θέση να διατυπώσουν/συνθέσου...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: Σκρουμά, Βάια
Other Authors: Οικονομάκου, Μαριάνθη
Language:el_GR
Published: 2020
Subjects:
Online Access:http://hdl.handle.net/11610/20135
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1828461234450595840
author Σκρουμά, Βάια
author2 Οικονομάκου, Μαριάνθη
author_facet Οικονομάκου, Μαριάνθη
Σκρουμά, Βάια
author_sort Σκρουμά, Βάια
collection DSpace
description Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η προσέγγιση ποικίλων θεματικών ενοτήτων της Νεοελληνικής Γλώσσας της Α΄ Γυμνασίου μέσω καθημερινών αφηγηματικών κειμένων και η γενικότερη εξοικείωση των μαθητών/τριών με τα κυριότερα δομικά/γλωσσικά χαρακτηριστικά τους, ώστε να είναι σε θέση να διατυπώσουν/συνθέσουν εργασίες ανάλογα με την επικοινωνιακή περίσταση που κατασκευάζεται. Στόχος, συνεπώς, είναι η εξάσκηση των μαθητών/τριών στη δημιουργική και κριτική ανάγνωση του ευρύτερου κειμενικού είδους της αφήγησης και η παραγωγή δικών τους αφηγήσεων (είτε αφορούν σε προσωπικές εμπειρίες που αφορμούνται από τη διδακτική ενότητα, είτε αφορούν στην τροποποίηση των αφηγηματικών συμβάσεων του κειμένου). Με άλλα λόγια, η πολυπρισματική θέαση του κόσμου και η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας και της κοινωνίας, γενικότερα, αποτελεί το βασικό σημείο εστίασης της μελέτης του αφηγηματικού λόγου. Στο σύγχρονο σχολείο ο προσανατολισμός του γλωσσικού μαθήματος σύμφωνα με τους στόχους που θέτουν τα ΔΕΠΠΣ (2003) και ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (2011) εναρμονίζεται με τις σύγχρονες γλωσσοδιδακτικές θεωρίες. Ως εκ τούτου, η εν λόγω εργασία πλαισιώνεται με διδακτικό υλικό σύμφωνα με το παιδαγωγικό μοντέλο των πολυγραμματισμών, το οποίο αποσκοπεί στη δυναμική ενίσχυση της κριτικής γλωσσικής επίγνωσης και δημιουργικότητας των μαθητών/τριών. Πιο συγκεκριμένα, αρχικά, διερευνάται η προγενέστερη εμπειρία τους μέσα από διδακτικές δραστηριότητες συμμετοχικού τύπου και, στη συνέχεια, αξιοποιούνται ποικίλα αφηγηματικά είδη (αποσπάσματα κινηματογραφικών ταινιών, συνεντεύξεις, άρθρα) από έγκριτες ψηφιακές πηγές γύρω από ένα επίκαιρο θέμα που τους αφορά. Τα επιλεγμένα κείμενα επανανοηματοδοτούν το περιεχόμενο του παραδοσιακού σχολικού γραμματισμού, καλλιεργούν σε αυθεντικές περιστάσεις επικοινωνίας τις αναγνωστικές και κριτικές δεξιότητες των μαθητών/τριών και βελτιώνουν την παραγωγή προφορικού, γραπτού και υβριδικού λόγου μέσα από την εξοικείωσή τους με τις ποικίλες στρατηγικές αφήγησης.
id oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-20135
institution Hellanicus
language el_GR
publishDate 2020
record_format dspace
spelling oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-201352020-03-27T11:11:38Z Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας Σκρουμά, Βάια Οικονομάκου, Μαριάνθη αφηγηματικά κείμενα αφηγητής/τρια κριτικός γραμματισμός πολυγραμματισμοί καλλιέργεια κριτικών δεξιοτήτων narrative texts narrator critical literacy polygraphs critical skills Visual literacy Language arts Narration (Rhetoric) Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η προσέγγιση ποικίλων θεματικών ενοτήτων της Νεοελληνικής Γλώσσας της Α΄ Γυμνασίου μέσω καθημερινών αφηγηματικών κειμένων και η γενικότερη εξοικείωση των μαθητών/τριών με τα κυριότερα δομικά/γλωσσικά χαρακτηριστικά τους, ώστε να είναι σε θέση να διατυπώσουν/συνθέσουν εργασίες ανάλογα με την επικοινωνιακή περίσταση που κατασκευάζεται. Στόχος, συνεπώς, είναι η εξάσκηση των μαθητών/τριών στη δημιουργική και κριτική ανάγνωση του ευρύτερου κειμενικού είδους της αφήγησης και η παραγωγή δικών τους αφηγήσεων (είτε αφορούν σε προσωπικές εμπειρίες που αφορμούνται από τη διδακτική ενότητα, είτε αφορούν στην τροποποίηση των αφηγηματικών συμβάσεων του κειμένου). Με άλλα λόγια, η πολυπρισματική θέαση του κόσμου και η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας και της κοινωνίας, γενικότερα, αποτελεί το βασικό σημείο εστίασης της μελέτης του αφηγηματικού λόγου. Στο σύγχρονο σχολείο ο προσανατολισμός του γλωσσικού μαθήματος σύμφωνα με τους στόχους που θέτουν τα ΔΕΠΠΣ (2003) και ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (2011) εναρμονίζεται με τις σύγχρονες γλωσσοδιδακτικές θεωρίες. Ως εκ τούτου, η εν λόγω εργασία πλαισιώνεται με διδακτικό υλικό σύμφωνα με το παιδαγωγικό μοντέλο των πολυγραμματισμών, το οποίο αποσκοπεί στη δυναμική ενίσχυση της κριτικής γλωσσικής επίγνωσης και δημιουργικότητας των μαθητών/τριών. Πιο συγκεκριμένα, αρχικά, διερευνάται η προγενέστερη εμπειρία τους μέσα από διδακτικές δραστηριότητες συμμετοχικού τύπου και, στη συνέχεια, αξιοποιούνται ποικίλα αφηγηματικά είδη (αποσπάσματα κινηματογραφικών ταινιών, συνεντεύξεις, άρθρα) από έγκριτες ψηφιακές πηγές γύρω από ένα επίκαιρο θέμα που τους αφορά. Τα επιλεγμένα κείμενα επανανοηματοδοτούν το περιεχόμενο του παραδοσιακού σχολικού γραμματισμού, καλλιεργούν σε αυθεντικές περιστάσεις επικοινωνίας τις αναγνωστικές και κριτικές δεξιότητες των μαθητών/τριών και βελτιώνουν την παραγωγή προφορικού, γραπτού και υβριδικού λόγου μέσα από την εξοικείωσή τους με τις ποικίλες στρατηγικές αφήγησης. Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ 3 Abstract 4 Κατάλογος πινάκων 8 Κατάλογος σχημάτων 8 Ευχαριστίες 10 Εισαγωγή 11 Α΄ ΜΕΡΟΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ 13 1.1 Προφορικός - Γραπτός λόγος 13 1.2 Συνολική θεώρηση της έννοιας αφήγηση 17 1.3 Εισαγωγική προσέγγιση των καθημερινών αφηγήσεων 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΦΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΩΝ 27 2.1 Αφηγητής/τρια, οπτική γωνία αφήγησης 27 2.2 Ιστοριόκοσμος και πραγματικότητα 31 2.3 Αφηγήσεις και ταυτότητες 32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ 34 3.1 Η παιδαγωγική του κριτικού γραμματισμού 35 3.2 Η παιδαγωγική των πολυγραμματισμών 39 3.3 Η βιωματική μάθηση 43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΓΛΩΣΣΑ, ΑΦΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ 47 4.1 Η αφήγηση στα γλωσσικά εγχειρίδια 47 4.2 Η εκπαιδευτική αξιοποίηση των καθημερινών αφηγήσεων 52 4.3 Πιλοτικό Πρόγραμμα Σπουδών Γλώσσας « Νέου Σχολείου» 54 Β΄ ΜΕΡΟΣ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 58 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ 58 5.1 Εισαγωγή στην ανάλυση λόγου και στην κριτική ανάλυση λόγου 58 5.2 Προσεγγίσεις από τον χώρο ανάλυσης του λόγου 59 5.2.1 Κοινωνιολογική έρευνα του Labov 59 5.2.2 Κριτική ανάλυση λόγου του Fairclough 60 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 63 6.1 Αναγκαιότητα και οι στόχοι της έρευνας 63 6.2 Διαδικασία συλλογής δεδομένων-Μέθοδος ανάλυσης δεδομένων 65 6.3 Περιγραφή δεδομένων- επιλογή αφηγηματικού υλικού 70 6.4 Η συμβατότητα της παρέμβασης με το ΠΣ του Νέου Σχολείου 71 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΟΓΟΥ 74 7.1 Δομικές κατηγορίες και ανάλυση λόγου της συνέντευξης 74 7.1.1 Ανάλυση στο μικρο-επίπεδο: κειμενική ανάλυση 77 7.1.2 Ανάλυση στο μεσο-επίπεδο: κατασκευή ταυτοτήτων 78 7.1.3 Ανάλυση στο μακρο-επίπεδο: Η προφορική αφήγηση ως φορέας στάσεων, αξιών και ιδεολογιών 79 7.2 Δομικές κατηγορίες και ανάλυση λόγου δημοσιογραφικής είδησης 80 7.2.1 Ανάλυση στο μικρο-επίπεδο: κειμενική ανάλυση 82 7.2.2 Ανάλυση στο μεσο-επίπεδο: κατασκευή ταυτοτήτων 86 7.2.3 Ανάλυση στο μακρο-επίπεδο: Ο δημοσιογραφικός λόγος ως φορέας στάσεων, αξιών και ιδεολογιών 88 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ 89 8.1 Τοποθετημένη πρακτική 89 8.2 Άξονας προφορικής αφήγησης 91 8.2.1 Περιγραφή εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων 92 8.3 Άξονας γραπτής αφήγησης 97 8.3.1 Περιγραφή εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΣΥΖΗΤΗΣΗ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 103 9.1 Αποτελέσματα τοποθετημένης πρακτικής 103 9.2 Αποτελέσματα ανοιχτής διδασκαλίας 107 9.3 Αποτελέσματα κριτικής πλαισίωσης 112 9.4 Αποτελέσματα μετασχηματισμένης πρακτικής 115 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: ΣΥΝΟΨΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 117 10.1 Σύνοψη-συμπεράσματα θεωρητικού και ερευνητικού μέρους 117 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ 123 Ελληνόγλωσσες 123 Ξενόγλωσσες 135 Πηγές/εγχειρίδια 145 Παράρτημα Α 146 Παράρτημα Β 152 Παράρτημα Γ 157 2020-03-26T13:18:28Z 2020-03-26T13:18:28Z 2020-01 http://hdl.handle.net/11610/20135 el_GR Default License 161 σ. application/pdf Ρόδος
spellingShingle αφηγηματικά κείμενα
αφηγητής/τρια
κριτικός γραμματισμός
πολυγραμματισμοί
καλλιέργεια κριτικών δεξιοτήτων
narrative texts
narrator
critical literacy
polygraphs
critical skills
Visual literacy
Language arts
Narration (Rhetoric)
Σκρουμά, Βάια
Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
title Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
title_full Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
title_fullStr Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
title_full_unstemmed Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
title_short Ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών: εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
title_sort ανάλυση αφηγηματικών κειμένων στο πλαίσιο της παιδαγωγικής των πολυγραμματισμών εφαρμογές στη διδασκαλία της γλώσσας
topic αφηγηματικά κείμενα
αφηγητής/τρια
κριτικός γραμματισμός
πολυγραμματισμοί
καλλιέργεια κριτικών δεξιοτήτων
narrative texts
narrator
critical literacy
polygraphs
critical skills
Visual literacy
Language arts
Narration (Rhetoric)
url http://hdl.handle.net/11610/20135
work_keys_str_mv AT skroumabaia analysēaphēgēmatikōnkeimenōnstoplaisiotēspaidagōgikēstōnpolygrammatismōnepharmogesstēdidaskaliatēsglōssas