Διαταραχές ψυχικής υγείας σχετιζόμενες με τροφιμογενή παράσιτα - Χριστοδουλάκου, Σταυρούλα-Μυρτώ (2020)
Οι τροφιμογενείς και υδατογενείς παρασιτώσεις που οφείλονται σε διάφορα πρωτόζωα και έλμινθες έχουν μελετηθεί εκτενώς μέχρι σήμερα όσον αφορά στα σωματικά σημεία και συμπτώματα που προκαλούν στον άνθρωπο, όπως είναι φέρ’ ειπείν, η διάρροια, ο πυρετός, το κοιλιακό άλγος. Στην παρούσα εργασία θα επικεντρωθούμε σε μερικά από τα πιο γνωστά παράσιτα, το Toxoplasma gondii, την Taenia solium, το Cryptosporidium parvum και την Trichinella spiralis, τα οποία μεταδίδονται μέσω των ζώων (κυρίως των χοίρων), είτε κατά την κατανάλωση του κρέατός τους, είτε μέσω των κοπράνων τους που έρχονται σε επαφή με άλλα τρόφιμα, είτε μέσω του νερού που έχει επίσης μιανθεί από κόπρανα μολυσμένου ζώου. Γίνεται επομένως αντιληπτό ότι οι συνθήκες υγιεινής σε οτιδήποτε αφορά στα τρόφιμα και στο νερό παίζουν καθοριστικό ρόλο για τη μετάδοση ή μη των παρασίτων. Η παντελής έλλειψη ικανοποιητικών συνθηκών υγιεινής στις αναπτυσσόμενες χώρες συνεπάγεται υψηλότερα ποσοστά παρασιτώσεων στους κατοίκους των χωρών αυτών, σε αντίθεση με τον ανεπτυγμένο κόσμο όπου ο μόνος κίνδυνος για τέτοιες λοιμώξεις έγκειται στην, σχετικά σπάνια, αμέλεια των βιομηχανιών ή στην απροσεξία του καταναλωτή κατά τον χειρισμό των τροφίμων. Ωστόσο, αν και οι παρασιτώσεις δεν εκδηλώνονται τόσο συχνά, δεν παύουν να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για ανοσοκατεσταλμένα άτομα ή για έγκυες μητέρες, όπου υπάρχει ο κίνδυνος μετάδοσής τους στο έμβρυο, με σοβαρές συνέπειες για την υγεία του. Πίσω όμως, από τα γαστρεντερικά συμπτώματα των παρασιτώσεων ίσως να κρύβονται σοβαρότερες επιπλοκές που σταδιακά τα τελευταία χρόνια βγαίνουν στο φως. Αυτές οι επιπλοκές αφορούν στην ψυχική υγεία, καθώς δημοσιεύονται όλο και περισσότερες μελέτες που διερευνούν την συμβολή τους στην πρόκληση ψυχικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή και η σχιζοφρένεια, ως απόρροια της λοίμωξης του ατόμου από κάποιο παράσιτο. Αν και οι έρευνες αδυνατούν προς το παρόν να αποδείξουν με σαφήνεια αυτή τη συσχέτιση, διότι εμπλέκονται πολλοί παράγοντες στην εκδήλωση αυτών των νοσημάτων, παρουσιάζουν στοιχεία που δεν γίνεται να αγνοήσουμε. Γνωρίζουμε ότι το T. gondii και η T. solium έχουν την ικανότητα να εγκαθίστανται στον εγκέφαλο του ασθενούς για μεγάλα χρονικά διαστήματα, επομένως υπάρχει το ενδεχόμενο η φλεγμονή που προκαλούν και η ανοσολογική απόκριση να οδηγούν μακροπρόθεσμα σε αλλαγές στην νοητική κατάσταση του ατόμου και ίσως να επηρεάζουν την συμπεριφορά του. Ακόμα, το κρυπτοσπορίδιο και η τριχινέλλα μεταβάλλουν την εύρυθμη λειτουργία του εντερικού συστήματος και ίσως κατ’ επέκταση, δεδομένης και της σύνδεσης εντέρου και εγκεφάλου, να επιφέρουν αλλαγές σε κάποιες πτυχές της λειτουργίας του. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση των τρέχοντων ερευνητικών δεδομένων όσον αφορά στην πιθανή αιτιολογική σύνδεση των τροφιμογενών και υδατογενών παρασίτων με ορισμένες ψυχικές διαταραχές. Ακόμα, υπογραμμίζεται το κενό που υπάρχει σήμερα στις έρευνες επί της σύνδεσης αυτής και τονίζεται η ανάγκη μελλοντικών μελετών που θα την τεκμηριώνουν.