Μεθοδοι συσχεδίασης για την τεκμηρίωση και διαφύλαξη της άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς - Παναγοπούλου, Φανή (2020)
Η Πολιτιστική Κληρονομιά αποτελεί το κληροδότημα από φυσικά αντικείμενα και από άυλα χαρακτηριστικά μιας ομάδας ή κοινωνίας, τα οποία έχουν μεταβιβαστεί από τα παλαιότερα χρόνια, διατηρούνται στο παρόν, και στην συνέχεια παραχωρούνται στο μέλλον για να επωφεληθούν οι επόμενες γενιές. Σύμφωνα με την UNESCO ,o όρος “Πολιτιστική Κληρονομιά” περιλαμβάνει τον απτό πολιτισμό, όπως κτήρια, μνημεία, τοπία, βιβλία, έργα τέχνης και τεκμήρια και τον άυλο πολιτισμό όπως τη λαογραφία, τις παραδόσεις, τη γλώσσα, τη γνώση και την “φυσική” κληρονομιά, που περιλαμβάνει σημαντικά πολιτιστικά τοπία και βιοποικιλότητα. Συνεπώς η Πολιτιστική Κληρονομιά αποτελεί σημαντικό και αναντικατάστατο κομμάτι μιας κοινωνίας, γεγονός το οποίο φορτίζει τον σύγχρονο πολιτισμό με την ευθύνη της διατήρησης και διαφύλαξής της. Η φωτογραφικές συλλογές ανήκουν στο άυλο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς, αφού μέσα από αυτές μπορεί κανείς να παρατηρήσει πρόσωπα, ενδυμασίες, ακόμα και παραδόσεις ανθρώπων και κοινωνιών. Μια φωτογραφία ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις, χίλιες μνήμες και προσωπικές εμπειρίες, οι οποίες όλες μαζί συνθέτουν τις παραδόσεις, τα έθιμα και τον τρόπο σκέψης κάθε κοινωνίας. Συνεπώς, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη συλλογής και διαφύλαξης των αρχείων και συλλογών αυτών με σκοπό να διασφαλισθεί η ταυτότητα και η παράδοση των πολιτισμών. Η συλλογή και η τεκμηρίωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω παλαιών εμφανίζει κάποιες δυσκολίες που θα ληφθούν υπόψη καθ’ όλη την διάρκεια της μελέτης. Αρχικά απαιτείται καλός προγραμματισμός συναντήσεων και συνεντεύξεων με πολλαπλούς χρήστες, κατά κανόνα στην τοποθεσία και τον χρόνο που τους εξυπηρετεί, καθιστώντας την διαδικασία αρκετά δύσκολη και χρονοβόρα. Πολλές φορές οι άνθρωποι που καλούνται να συμμετάσχουν είναι μεγάλης ηλικίας, γεγονός που χρήζει ιδιαίτερη προσοχή κατά την προσέγγισή τους μέσα στα πλαίσια της συνέντευξης. Η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης καθώς και η χρήση τεχνικών και μεθόδων που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να ανακτήσουν μνήμες και εμπειρίες αποτελεί το κλειδί για μια αποτελεσματική δημιουργία συλλογής πληροφοριών. Μια άλλη δυσκολία που συναντάμε σε διαδικασίες τεκμηρίωσης παλαιών φωτογραφιών, είναι το μεγάλο πλήθος των δεδομένων, το οποίο μπορεί να διαφέρει σε κάθε περίπτωση τεκμηρίωσης, δημιουργώντας στον ερευνητή μια σύγχυση στον τρόπο οργάνωσης και ομαδοποίησης της πληροφορίας. Τέλος θα πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή στην ψηφιακή καταγραφή κάθε τεκμηρίωσης, καθώς και να υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των φωτογραφιών σε μια βάση δεδομένων ώστε να υποστηρίζεται η αναζήτηση δεδομένων. Λαμβάνοντας υπόψη λοιπόν όλα τα παραπάνω, έγινε μια μελέτη των τρόπων αξιοποίησης μεθόδων συσχεδίασης για την συλλογή, την τεκμηρίωση και κατ’ επέκταση την διαφύλαξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσα από παλιά φωτογραφικά αρχεία και συλλογές, με σκοπό την ομαδοποίηση και παρουσίασή τους.