Επίδραση της ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης στις χώρες που έλαβαν δανειακά πακέτα διάσωσης: η περίπτωση της Ελλάδας πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης
Η Ευρώπη δοκιμάστηκε ιδιαίτερα από τον Αύγουστο του 2007 καθώς μέσα από την οικονομική κρίση φάνηκαν οι αδυναμίες του ελεγκτικού μηχανισμού (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2010). Αρχικά η πρώτη χώρα που βίωσε την κρίση και αναγκάστηκε να δανειστεί για να την ξεπεράσει ήταν η Ιρλανδία και ακολούθησαν οι χώρες τ...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Other Authors: | |
| Language: | el_GR |
| Published: |
2020
|
| Subjects: | |
| Online Access: | http://hdl.handle.net/11610/19919 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Η Ευρώπη δοκιμάστηκε ιδιαίτερα από τον Αύγουστο του 2007 καθώς μέσα από την οικονομική κρίση φάνηκαν οι αδυναμίες του ελεγκτικού μηχανισμού (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2010). Αρχικά η πρώτη χώρα που βίωσε την κρίση και αναγκάστηκε να δανειστεί για να την ξεπεράσει ήταν η Ιρλανδία και ακολούθησαν οι χώρες του Νότου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και συγκεκριμένα η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία. Οι χώρες αυτές βρέθηκαν στο χείλος της χρεοκοπίας με την Ελλάδα να δέχεται σχέδια διάσωσης τόσο από την ΕΕ όσο και από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).
Την περίοδο 2008-2010 η ΕΕ κατανοεί τις πραγματικές διαστάσεις της κρίσης και προτίθεται να λάβει μέτρα προκειμένου να αντιμετωπιστεί η οικονομική αυτή ύφεση που απειλεί τη βιωσιμότητα της ΕΕ. Έγιναν έτσι οι κατάλληλες πολιτικές διεργασίες και θεσμικές μεταβολές προκειμένου να ενισχυθεί η θέση της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2011). Σκοπός επομένως της παρούσας εργασίας είναι να μελετηθεί η επίδραση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κρίσης στις χώρες που έλαβαν δανειακά πακέτα διάσωσης, και συγκεκριμένα στην Ελλάδα πριν και κατά την διάρκεια της κρίσης.
Η Ελλάδα, αντιμετωπίζοντας ένα μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα, αναγκάστηκε να προσφύγει στην βοήθεια των Ευρωπαϊκών θεσμών. Ακολούθησε μια περίοδος έντονης αμφισβήτησης και φημολογίας περί πτώχευσης του ελληνικού κράτους. Τα παραπάνω συνδυάστηκαν με την μη ενεργοποίησης της ρήτρας αλληλεγγύης από την Ε.Ε. καθώς και με την έντονη στάση της Γερμανικής πλευράς περί μη διάσωσης της χώρας. Έτσι η Ελλάδα οδηγήθηκε στην σύναψη των δανειακών συμβάσεων με τους πολύ αυστηρούς όρους και τα πολύ υψηλά επιτόκια που ορίστηκαν και τα οποία αντέβαιναν στον χαρακτήρα στήριξης τους. Η χώρα δέχθηκε τα πακέτα των μνημονιακών δανειακών συμβάσεων τα οποία όπως είναι λογικό έμελλε να έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε τομείς και μεταβλητές τις ελληνικής οικονομίας.
Στην εργασία μας αποτιμήθηκε ο αντίκτυπος της κρίσης σε μεταβλητές όπως το ΑΕΠ και η ανεργία, οι οποίες εμφάνισαν μια έντονη αρνητική πορεία κατά την διάρκεια σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο. Αποτέλεσμα των μέτρων των μνημονίων αλλά και της κατάπτωσης της οικονομίας. Επίσης, ερευνήθηκαν οι σημαντικές μεταβολές που επιτελέστηκαν σε τομείς του κράτους μετά την σύναψη των δανειακών συμβάσεων και υπό την επήρεια της κρίσης. Οι τομείς αυτοί ήταν της εργασίας, της υγείας, των συντάξεων και του τραπεζικού συστήματος της χώρας. Τέλος, διενεργείται και μία σύντομη ανασκόπηση της σημερινής κατάστασης της χώρας, η οποία φαίνεται να βιώνει ακόμα τις συνέπειες της κρίσης και έχει ένα σημαντικό δρόμο μπροστά της με στόχο την σταθερότητα και την ανάπτυξη.
Στα πλαίσια του σκοπού της παρούσας διπλωματικής για την διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η οικονομική κρίση έπληξε την Ελλάδα, διερευνήθηκαν οι βασικές μεταβλητές που δύνανται να συνεισφέρουν στην εφαρμογή και την ανάλυση συγκεκριμένων στατιστικών μοντέλων, με σκοπό την ανάδειξη των παραγόντων σε μακροοικονομικό και μικροοικονομικό επίπεδο στην περίοδο της κρίσης που διανύει η χώρα, καθώς και στο πλαίσιο των μέτρων, των περιορισμών, των απαιτήσεων και των αξιολογήσεων της υλοποίησης των συμβάσεων των μνημονιακών πακέτων διάσωσης. Η ανάλυση εστιάζει στην περίοδο πριν και κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης και συγκεκριμένα τα έτη 2006-2008 για την προ κρίσης περίοδο και τα 2009-2019 κατά την διάρκεια της κρίσης.
Στα πλαίσια της στατιστικής ανάλυσης, ορίστηκαν οι κατάλληλες μεταβλητές δηλαδή του ΑΕΠ, της ανεργίας, του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, του πληθωρισμού, του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης (CCI), του δείκτης επιχειρηματικής εμπιστοσύνης (BCΙ) και του μέσου όρου των αξιών των μετοχών της Εθνικής τράπεζας και της τράπεζας Πειραιώς. Στην συνέχεια τα δεδομένα που συλλέχθηκαν για κάθε μεταβλητή κατηγοριοποιήθηκαν στις δύο περιόδους που ορίστηκαν πριν και κατά την διάρκεια της κρίσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαδικασίες και τα αποτελέσματα που θα αναφερθούν πραγματοποιήθηκαν μέσω της χρήσης του προγράμματος IBM SPSS Statistics 25.
Σε πρώτο στάδιο έγινε μία σύγκριση μεταξύ των μέσων όρων των παραπάνω μεταβλητών και των μέσων όρων των τιμών των μετοχών για τα δύο ανεξάρτητα δείγματα πριν και κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης με την εφαρμογή της διαδικασίας του t-test, ορίζοντας ένα διάστημα εμπιστοσύνης 95%. Τα αποτελέσματα φανέρωσαν ότι οι ως άνω συγκρίσεις ανέδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές για το σύνολο των τιμών των μεταβλητών και των μέσων όρων των τιμών των μετοχών πριν και κατά την διάρκεια.
Στην συνέχεια, διενεργήθηκαν όλοι οι δυνατοί συνδυασμοί μεταξύ των μεταβλητών με σκοπό την δημιουργία μοντέλων και την επιλογή εκείνων που παρουσίασαν την μεγαλύτερη στατιστική σημαντικότητα. Πιο αναλυτικά τα μοντέλα που εφαρμόστηκαν ήταν τα εξής:
ΑΕΠ – Δείκτης CCI, Δείκτης BCI
Το ΑΕΠ βρέθηκε ότι προβλέπεται από τις σχέσεις με το δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης - CCI και με το δείκτη επιχειρηματικής εμπιστοσύνης-BCI.
Το συγκεκριμένο μοντέλο εξηγεί το 32% της μεταβλητότητας των δεδομένων. Συγκεκριμένα η συσχέτιση των τριών μεταβλητών όντας r=0.56 χαρακτηρίζεται ως μέτρια προς ικανοποιητική.
Το μοντέλο της γραμμικής παλινδρόμησης είχε την μορφή :
ΑΕΠ = -48.17 + 0.04* Δείκτης CCI + 0.1376* Δείκτης BCI
Αυτό σημαίνει ότι αν αυξηθεί κατά μία μονάδα ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης CCI και ο δείκτης επιχειρηματικής εμπιστοσύνης BCI αντίστοιχα, τότε η εκτιμώμενη μέση τιμή της εξαρτημένη μεταβλητής εν προκειμένω του ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 0.04 και 0.1376 αντίστοιχα.
Τιμές των μετοχών – Δείκτης CCI, Ανεργία
Οι τιμές των μετοχών των τραπεζών βρέθηκε ότι μπορούν να προβλεφθούν από τις σχέσεις με την ανεργία και τον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης.
Το συγκεκριμένο μοντέλο εξηγεί το 17% της μεταβλητότητας των δεδομένων.
Μάλιστα, δεδομένου ότι r=0.41 μπορεί να χαρακτηριστεί ότι η συσχέτιση μεταξύ των μεταβλητών βρέθηκε κάτω του μετρίου.
Το μοντέλο της γραμμικής παλινδρόμησης είχε την μορφή:
Τιμές μετοχών = -202330.81 + 935.67* Δείκτης CCI +816.28* Ανεργία
και μας φανερώνει ότι αν ο δείκτης CCI και η ανεργία αυξηθούν κατά μια μονάδα τότε η εκτιμώμενη μέση τιμή των τιμών των μετοχών των τραπεζών ως εξαρτημένη μεταβλητή, θα μειωθεί κατά 935.67 και 816.28 αντίστοιχα.
Ανεργία – ΑΕΠ, Πληθωρισμό, Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών
Βρέθηκε ότι η ανεργία μπορεί να προβλεφθεί από τις σχέσεις με το ΑΕΠ ,τον Πληθωρισμό και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Συγκεκριμένα το μοντέλο εξηγεί το 86% της μεταβλητότητας των δεδομένων. Ενώ το γεγονός ότι το r=0.93 μας δείχνει ότι η συσχέτιση μεταξύ των μεταβλητών βρέθηκε πολύ καλή.
Το μοντέλο της γραμμικής παλινδρόμησης είχε την μορφή:
Ανεργία = 25.43 – 0.79* Πληθωρισμός – 0.83* ΑΕΠ +0.95 *Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών
Το συμπέρασμα που βγαίνει από την εξίσωση είναι ότι αν μεταβληθούν κατά μία μονάδα ο πληθωρισμός, το ΑΕΠ και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, τότε η εκτιμώμενη μέση τιμή της εξαρτημένης μεταβλητής της ανεργίας θα μειωθεί κατά 0,79 και 0,83 αντίστοιχα ενώ θα αυξηθεί κατά 0,95.
Μέσω της παρούσας εργασίας παρατηρήσαμε, ότι τόσο η οικονομική κρίση όσο και τα μέτρα των μνημονίων με τους επώδυνους όρους που συνάφθηκαν, είχαν σημαντικό αντίκτυπο στην ελληνική οικονομία. Η οποία συνεχίζει να βιώνει μέχρι και σήμερα τις συνέπειες της κρίσης καθώς αρκετοί στόχοι των μνημονιακών συμβάσεων δεν έχουν πραγματοποιηθεί επιτυχώς. Παρατηρήσαμε επίσης, τον τρόπο με τον οποίο σημαντικές μεταβλητές και τομείς της οικονομίας μεταβλήθηκαν. Υπό την σκοπιά των μέτρων που εφαρμόστηκαν και της επίδρασης της κρίσης, τα οποία συνδυαστικά οδήγησαν σε μια καθοδική πορεία συνολικά για την οικονομία του κράτους. Ο τομέας της εργασίας άλλαξε σε πολύ μεγάλο βαθμό ενώ η ανεργία σημείωσε σημαντική αύξηση, την ίδια περίοδο το ΑΕΠ της χώρας μέχρι το 2014 σημείωνε μεγάλες μειώσεις. Σημαντικές περικοπές παρατηρήθηκαν και στον τομέα των συντάξεων αυξάνοντας το ποσοστό της φτώχειας στην χώρα. Τέλος οι τομείς της υγείας και των τραπεζών επιδέχθηκαν σημαντικές μεταβολές με σκοπό την μείωση των κρατικών δαπανών και την διάσωση τους αντίστοιχα, μεταβαίνοντας σε μία νέα πραγματικότητα μετά τις αλλαγές που εφαρμόστηκαν. Η Ελλάδα σήμερα συνεχίζει και βιώνει τις συνέπειες της ύφεσης αποτέλεσμα και της έλλειψης εσωτερικών μηχανισμών αντίδρασης και ανάπτυξης αλλά και της φύσεως των μέτρων που εφαρμόστηκαν. Κλείνοντας , μέσω των μοντέλων που χρησιμοποιήθηκαν αναδείχθηκαν σχέσεις συσχετίσεων μεταξύ των δεικτών των μεταβλητών που χρησιμοποιήθηκαν. Οι οποίες εντός του πλαισίου των μοντέλων μας δίνουν σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλονται οι εξαρτημένες μεταβλητές του ΑΕΠ, της ανεργίας και των τιμών των μετοχών. |
|---|