Εταιρική Διακυβέρνηση. Μελέτη της αποτελεσματικότητάς της στις ελληνικές συστημικές τράπεζες. - Μπίθα, Δανάη (2018)
Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν πολλές και σημαντικές εξελίξεις στον επιχειρηματικό τομέα, οι οποίες είχαν το εξής κοινό, έλαβαν χώρα χωρίς να υπάρχει το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο. Οι εξελίξεις αυτές, είχαν σημαντικό αντίκτυπο σε διάφορα εμπλεκόμενα με την επιχείρηση μέρη. Αυτό, οδήγησε στην ανάγκη δημιουργίας ενός νομοθετικού κώδικα, με στόχο τη ρύθμιση των αλλαγών στο επιχειρησιακό περιβάλλον. Διανύουμε εδώ και χρόνια την εποχή της παγκοσμιοποίησης, κατά την οποία οι δραστηριότητες των επιχειρήσεων, επεκτείνονται και εκτός των συνόρων των χωρών στις οποίες εδρεύουν. Αυτό, αναγκάζει τις επιχειρήσεις να προσαρμόζουν τις στρατηγικές τους, στους νόμους και τις διατάξεις διαφόρων χωρών. Η ανάγκη αυτή προκύπτει κυρίως, λόγω της επιθυμίας των επιχειρήσεων να δημιουργήσουν μία καλή εικόνα προς τους επενδυτές, και όχι μόνο για να συμμορφωθούν με την ισχύουσα νομοθεσία κάθε χώρας στην οποία δραστηριοποιούνται. Όπως φαίνεται, η διαφάνεια αλλά και η αξιοπιστία επηρεάζουν θετικά την εικόνα, αλλά και τη φήμη των επιχειρήσεων. Κάθε επιχείρηση, που επιθυμεί να επεκταθεί και πέραν των συνόρων της χώρας στην οποία εδρεύει, αλλά και να είναι ανταγωνιστική απέναντι στις υπόλοιπες επιχειρήσεις του τομέα δραστηριότητας της, πρέπει να ακολουθεί ορισμένους κανόνες, τόσο εσωτερικούς, όσο και εξωτερικούς. Οι κανόνες αυτοί, υιοθετούνται με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της εικόνας της επιχείρησης προς τους επενδυτές, αλλά και την κοινωνία γενικότερα. Όλα τα παραπάνω ρυθμίζονται από τα συστήματα εταιρικής διακυβέρνησης, τα οποία, όπως γίνεται αντιληπτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Όσον αφορά τους επενδυτές, εκείνοι αποφασίζουν για τις επενδύσεις τους βάσει πολλών παραγόντων. Ένας από τους βασικότερους, είναι τα νομικά πλαίσια που ισχύουν στις χώρες, όπου δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις στις οποίες επιθυμούν να επενδύσουν. Σημαντικό επίσης ρόλο παίζουν, τόσο η διαφάνεια και η αξιοπιστία, όσο και η προστασία των μετόχων που εξασφαλίζονται από τις συγκεκριμένες χώρες. Σε περίπτωση δε, που θεωρηθεί ότι είναι μη αξιόπιστες ή συσχετιστούν με κάποιο περιστατικό παραπληροφόρησης, τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ακολουθήσει η απομάκρυνση των επενδυτών από τις χώρες αυτές. Είναι ακόμη γεγονός, πως οι θεσμικοί επενδυτές, δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα συστήματα εταιρικής διακυβέρνησης των επιχειρήσεων στις οποίες επενδύουν τα χρήματά τους. Επιπλέον, τους ενδιαφέρει να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της λήψης αποφάσεων σε αυτές. Η επιθυμία αυτή αποτελεί τον κύριο λόγο δημιουργίας των συστημάτων εταιρικής διακυβέρνησης, με σκοπό την ισορροπία μεταξύ των μετόχων και των διοικούντων. Με βάση όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, είναι ξεκάθαρο το γεγονός ότι η δημιουργία της εταιρικής διακυβέρνησης προέκυψε λόγω των συνεχόμενων και σημαντικών εξελίξεων τόσο στον επιχειρηματικό τομέα, όσο και στον τομέα των επενδύσεων, τα τελευταία χρόνια. Η εξέλιξή της δε, θα είναι συνεχής, με το πέρασμα των χρόνων, και ανάλογη φυσικά με τις παγκόσμιες αλλαγές. Στην παρούσα εργασία, γίνεται προσπάθεια αποτύπωσης μίας σύντομης ιστορικής αναδρομής σε σχέση με την εταιρική διακυβέρνηση, αλλά και τις εξελίξεις της, τόσο σε παγκόσμιο, όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Επιπλέον, γίνεται ανασκόπηση της βιβλιογραφίας των μελετών που σχετίζονται με την εταιρική διακυβέρνηση και πιο συγκεκριμένα αυτών που ασχολούνται με τον τομέα των τραπεζών. Μέσα από μία εμπειρική μελέτη, παρόμοια με άλλες αντίστοιχες, γίνεται προσπάθεια να ελεγχθεί αν η εταιρική διακυβέρνηση επηρεάζει την απόδοση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Πιο συγκεκριμένα, με δείγμα τις 4 συστημικές τράπεζες της χώρας μας, μελετάται σε βάθος δεκαετίας, η επίδραση που έχουν στην απόδοση τους, ο διαχωρισμός των θέσεων του προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου και του Διευθύνοντα Συμβούλου, η ύπαρξη ανεξάρτητων μελών στο Διοικητικό Συμβούλιο, αλλά και η ύπαρξη επιτροπής εταιρικής διακυβέρνησης στα πλαίσια της επιχείρησης. Ως εξαρτημένες μεταβλητές, χρησιμοποιούνται οι δείκτες απόδοσης ROA και ROE. O ROA δείχνει την απόδοση του ενεργητικού, ενώ ο ROE δείχνει την απόδοση των επιχειρήσεων όπως αυτή περνάει στους μετόχους, δηλαδή την απόδοση των ιδίων κεφαλαίων.