Η δυναμική των ομάδων εργαζομένων στους εργασιακούς οργανισμούς και στο σχολείο: αντιλήψεις εκπαιδευτικών δημοτικών σχολείων για την επίδραση του συλλόγου διδασκόντων στον εκπαιδευτικό ως άτομο - Καληωράκη, Κατερίνα (2018)
Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στις επιρροές ομαδικής δυναμικής που ασκούν συγκεκριμένα φαινόμενα στους εργαζόμενους-μέλη ομάδων ως άτομα. Η έρευνα αφορά, συγκεκριμένα, τους Συλλόγους Διδασκόντων (ΣΔ) Δημοτικών σχολείων. Βασισμένη στις επιστήμες της οργανωσιακής ψυχολογίας και του μάνατζμεντ, η μελέτη αυτή σκοπεύει να παρέχει στους λειτουργούς της εκπαιδευτικής διοίκησης τη γνώση με την οποία δύνανται να παρεμποδίσουν τις αρνητικές επιρροές της ομάδας επάνω στους εκπαιδευτικούς ως άτομα και να προωθήσουν μια αποτελεσματικότερη και δημοκρατικότερη εργασία σε ομάδες. Τα υπό εξέταση φαινόμενα είναι η κοινωνική διευκόλυνση, η κοινωνική οκνηρία, η συλλογική σκέψη (ή groupthink), η πόλωση και η επιρροή από απόψεις μειοψηφίας. ο σκοπός της έρευνας είναι να διαπιστωθεί εάν και πώς οι δάσκαλοι-μέλη του ΣΔ του σχολείου τους επηρεάζονται από την δυναμική του ΣΔ κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων. Ειδικότερα, η έρευνα έχει ως στόχο να εξετάσει εάν και με ποιο τρόπο οι δάσκαλοι επηρεάζονται από τα πέντε φαινόμενα που αναφέρθηκαν. Ακόμα, διερευνητικά ερωτήματα τίθενται για να ερευνηθούν τυχόν διαφοροποιήσεις της εμφάνισης αυτών των φαινομένων ανάλογα με τις μεταβλητές συγκεκριμένων κοινωνικο-δημογραφικών χαρακτηριστικών των εκπαιδευτικών καθώς και μεταβλητές που αναδείχθηκαν από την σχετική βιβλιογραφική ανασκόπηση. Για τη συλλογή δεδομένων χορηγήθηκαν ερωτηματολόγια τόσο σε χαρτί όσο και ηλεκτρονικά, από την οποία διαδικασία συγκεντρώθηκε ένα δείγμα 117 υποκειμένων, αριθμός που δεν επιτρέπει τη γενίκευση των συμπερασμάτων της έρευνας. Η έρευνα έδειξε ότι τα φαινόμενα εμφανίζονται μερικώς στο δείγμα. Το σύμπτωμα της «ψευδαίσθησης της παντοδυναμίας» του groupthink σχετίζεται με τις σταθερές διαδικασίες τέλεσης των συνεδριάσεων και την έλλειψη επαναξιολόγησης των εναλλακτικών απόψεων. Η «υποτίμηση των ανταγωνιστών» συσχετίζεται με την υψηλή συνοχή των ΣΔ, ενώ η υψηλή συνοχή και το ανδρικό φύλο φαίνεται να σχετίζονται με το σύμπτωμα της «πίστης στην ομοφωνία». Οι δάσκαλοι με προϋπηρεσία 20 ετών και άνω είναι πιο πιθανό να εκδηλώσουν υψηλότερη επίδοση με την παρουσία του/της διευθυντή/διευθύντριας, οι άνδρες είναι πιο πιθανό να εκδηλώσουν κοινωνική οκνηρία, ενώ οι άνδρες με προϋπηρεσία τουλάχιστον 20 ετών και οι δάσκαλοι που ανήκουν σε συλλόγους που αντιμετωπίζουν απώλειες διαδικασίας είναι πιο επιρρεπείς στη συμπεριφορά του «τζαμπατζή». Επίσης, τόσο οι ριψοκίνδυνες όσο και οι συντηρητικές μετατοπίσεις συσχετίζονται στατιστικά σημαντικά με την αξία που αποδίδεται από την πλειοψηφία της ομάδας στο ρίσκο και την συντηρητικότητα αντίστοιχα, αν και η πειθώ αναδεικνύεται ως ένας αξιόλογος παράγοντας επίδρασης των μετατοπίσεων γνώμης που πραγματοποιούν οι δάσκαλοι. Τα συμπεράσματα της έρευνας έδειξαν ότι το πεδίο των επιρροών της ομαδικής δυναμικής είναι πλήρως εφαρμόσιμο στους εκπαιδευτικούς ως μέλη των Συλλόγων Διδασκόντων. Παρά το γεγονός ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό δασκάλων επηρεάζονται αρνητικά από τον ΣΔ τους, αυτή η μελέτη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα επαρκές κίνητρο, ώστε τέτοιου είδους γνώση να συμπεριληφθεί στην εκπαίδευση των δασκάλων και των σχολικών διευθυντών προκειμένου να προωθηθεί η ευαισθητοποίησή τους στις ψυχολογικές επιδράσεις της ομαδικής εργασίας στους δασκάλους ως μέλη ομάδας και να αποφευχθούν οι αρνητικές. Τέλος, προτείνεται η επανάληψη της έρευνας σε μεγαλύτερο δείγμα υποκειμένων και η διερεύνηση της συνεισφοράς των μεταβλητών της αυτοπεποίθησης και του στάτους στην εμφάνιση των υπό εξέταση φαινομένων.