Δημιουργικότητα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση: η συμβολή του εκπαιδευτικού δράματος στη διδασκαλία λογοτεχνικών κειμένων - Μποτέλη, Ευθαλία (2018)
Το Εκπαιδευτικό Δράμα αποτελεί μια πρωτοποριακή μορφή θεατρικής πρακτικής. Είναι μια μορφή θεατρικής τέχνης με καθαρά παιδαγωγικό χαρακτήρα. Προσφέρει πολλές θεατρικές τεχνικές, μέσω των οποίων ο μαθητής τίθεται στο επίκεντρο της μαθησιακής διαδικασίας, ενώ παράλληλα του δίνεται η δυνατότητα να αναπτύξει την κριτική και τη δημιουργική του σκέψη, να συνεργαστεί και να εμπλακεί βιωματικά στην ανακάλυψη της γνώσης. Η συμβολή του Εκπαιδευτικού Δράματος στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας, η αυτοτελής αξία της οποίας συνήθως απαξιώνεται στα ελληνικά σχολεία, καθώς η χρήση της συνδέεται με τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, μπορεί να καταστεί σπουδαία για τη διαμόρφωση μιας πολυδιάστατης και δημιουργικής προσωπικότητας του μαθητή. Η παρούσα εργασία παρουσιάζει μια πρόταση για μια εναλλακτική προσέγγιση της διδασκαλίας της Λογοτεχνίας στο δημοτικό σχολείο με τη χρήση του Εκπαιδευτικού Δράματος. Συγκεκριμένα, μέσω της υλοποίησης ενός εναλλακτικού προγράμματος διδασκαλίας της Λογοτεχνίας, βιωματικού χαρακτήρα με τη χρήση διαθεματικών σχεδίων εργασίας, μελετάται η ανίχνευση των δημιουργικών παραγωγών των παιδιών. Επιχειρείται η εξοικείωση μαθητών δημοτικού σχολείου, με νέες διδακτικές μεθόδους, όπως είναι το Εκπαιδευτικό Δράμα, μέσα σε ένα περιβάλλον που διέπεται από τις παιδαγωγικές αρχές της βιωματικής και συνεργατικής μάθησης. Ο μαθητής τίθεται στο επίκεντρο της μαθησιακής διδασκαλίας, ενώ η ανάδυση της έμφυτης δημιουργικότητάς του και η ενίσχυση της δημιουργικής φιλαναγνωσίας πλαισιώνουν έμμεσα το πρόγραμμα σε όλη τη διάρκεια. Το πρόγραμμα 50 ωρών εναλλακτικής προσέγγισης της διδασκαλίας λογοτεχνικών κειμένων, που παρουσιάζεται στην παρούσα εργασία, πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Σχολείο Λάρδου στη Ρόδο και εφαρμόστηκε σε 15 μαθητές/ μαθήτριες της Β’ τάξης Δημοτικού. Χρησιμοποιήθηκαν τρία διαθεματικά σχέδια εργασίας (project), με διάφορες δραματικές και δημιουργικές δραστηριότητες για τους μαθητές/ μαθήτριες, μέσα από τις οποίες οι τελευταίοι επεξεργάστηκαν κοινωνικά θέματα, βιώνοντας οι ίδιοι τις καταστάσεις των ηρώων από ιστορίες λογοτεχνικών βιβλίων και προσαρμόζοντας τα μηνύματα αυτά στην πραγματική ζωή. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων φαίνεται ότι η Λογοτεχνία σε συνδυασμό με τις τεχνικές του Εκπαιδευτικού Δράματος μπορούν να συμβάλλουν στην απελευθέρωση και στην ενίσχυση της φαντασίας και της δημιουργικότητας των μαθητών, ενώ αυτοί καλλιεργούνται, ταυτόχρονα, γλωσσικά και αισθητικά. Οι μαθητές απέκτησαν θετική στάση για την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων και αγάπη για τα βιβλία γενικότερα. Μέσα σε ένα περιβάλλον που προωθεί την αυτενέργεια και τη συνεργασία, έμαθαν να διερευνούν διάφορα θέματα, να εφευρίσκουν εναλλακτικές λύσεις και προσεγγίσεις για ένα θέμα, να επινοούν νέες ιδέες, να αυτοσχεδιάζουν, να βιώνουν, να δρουν και να αναστοχάζονται. Κρίνεται σημαντική η αποδοχή της αναγκαιότητας νέων διδακτικών – δημιουργικών προσεγγίσεων για τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας στο δημοτικό σχολείο, η περαιτέρω διερεύνηση της παιδαγωγικής αξίας και της χρησιμότητας του Εκπαιδευτικού Δράματος στο χώρο της εκπαίδευσης, καθώς επίσης και η επιμόρφωση και η κατάρτιση των εκπαιδευτικών για τη χρήση του Εκπαιδευτικού Δράματος.