Υποβάθμιση του εδάφους και βόσκηση σε Μεσογειακά οικοσυστήματα: εκτίμηση παραγωγικότητας και βιοποικιλότητας σε βοσκότοπους στην Άγρα Λέσβου - Κελαϊδή, Γαβριέλα (2018)
Στη Δυτική Λέσβο τις τελευταίες δεκαετίες, η εντατικοποίηση της βόσκησης έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της γης των βοσκοτόπων. Οι Kosmas κ.ά. (2000) διαπίστωσαν ότι οι αλλαγές στις χρήσεις γης στην περιοχή κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών του εικοστού αιώνα έφερε σημαντικές απώλειες του εδάφους, με το υψηλότερο να καταγράφεται στο δυτικό τμήμα του νησιού. Η παρούσα εργασία θα εξετάσει κατά πόσο αυτός ο αυξανόμενος αριθμός των εκτρεφόμενων ζώων σε εκμεταλλεύσεις προβάτων κοντά στον οικισμό Άγρα, στη Δυτική Λέσβο, έχει επηρεάσει την φέρουσα ικανότητα των βοσκοτόπων αυτών. Για να αξιολογηθεί η παραγωγικότητα και η ικανότητα αναβλάστησης της γης κάτω από την πίεση της βόσκησης ακολουθήθηκε πειραματική διαδικασία. Στην περιοχή της Άγρας επιλέχτηκαν 4 κτηνοτρόφοι με εκμεταλλεύσεις προβάτων με 17 αγροτεμάχια βόσκησης συνολικά. Εκεί πάρθηκαν δείγματα βιομάζας από τα αγροτεμάχια βόσκησης σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους για την εκτίμηση της παραγωγικότητας. Ακόμη εκτιμήθηκε η κάλυψη της γης της περιοχής και έγινε αναγνώριση των φυτικών ειδών της. Η επιλογή των 4 αγροτικών εκμεταλλεύσεων έγινε με βάση το μέγεθος τους και την απόσταση μεταξύ τους. Ως προς το μέγεθος εννοείται ο αριθμός των προβάτων της κάθε εκμετάλλευσης επιλέγοντας να είναι μέτριο προς μεγάλο, αποφεύγοντας τις πολύ μικρές εκμεταλλεύσεις και τις πολύ μεγάλες. Όσον αφορά στην απόσταση, η επιλογή των εκμεταλλεύσεων έγινε με βάση την κοντινή τους απόσταση για να αποφευχθούν αποκλίσεις λόγω μικροκλίματος και εδάφους. Η πειραματική διαδικασία έγινε σε συνεργασία με τον υποψήφιο διδάκτορα Ψύλλο Γιώργο και αποτελεί τμήμα της δικιάς του διδακτορικής έρευνας. Δεδομένα και πληροφορίες που προκύπτουν από την πειραματική διαδικασία θα επιτρέψουν την εκτίμηση της πίεσης της βόσκησης και της φέρουσας ικανότητας της γης των βοσκοτόπων με στόχο τη σύνδεση της τωρινής χρήσης των βοσκοτόπων με την βιωσιμότητα των πρακτικών διαχείρισης της βόσκησης. Στα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας παρατηρήθηκαν πολύ μεγάλες διαφορές στις μέσες τιμές της βιομάζας στα διαφορετικά αγροτεμάχια βόσκησης, π.χ. η πρωτογενής παραγωγικότητα των μη βοσκημένων περιοχών για ένα χρόνο πήρε τιμές από 212,6 kg/ha μέχρι 9955,9 kg/ha, δηλαδή υπήρξε αγροτεμάχιο που παρήγαγε 46 φορές περισσότερη βιομάζα από ένα άλλο. Μεγάλη διαφοροποίηση υπήρξε και στην κάλυψη από πόες στα διαφορετικά αγροτεμάχια βόσκησης. Οι βοσκότοποι των 3 από τους 4 κτηνοτρόφους δεν ξεπέρασαν σε πυκνότητα βόσκησης το εθνικό όριο για τη σωστή πρακτική βοσκής εκτός από έναν κτηνοτρόφο, που ωστόσο είχε και τη μεγαλύτερη παραγωγή βιομάζας συγκριτικά με τους υπόλοιπους κτηνοτρόφους. Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η παραγωγικότητα των βοσκοτόπων δεν είναι επαρκής για την κάλυψη των αναγκών σε τροφή των προβάτων καθιστώντας την χρήση ζωοτροφών αναγκαία.