Εκτίμηση της παρουσίας υπολειμματικών συγκεντρώσεων οργανοχλωριωμένων ενώσεων σε νερά του Ασωπού ποταμού - Βαζάκας, Μάριος (2017)
Ο Ασωπός είναι ένας ποταμός που χρίζει ιδιαίτερης προσοχής. Έχει συνολικό μήκος 75 km και εκβάλει στον Ευβοϊκό κόλπο. Διατρέχει τα σύνορα των νομών Βοιωτίας και Αττικής και επειδή βρίσκεται κοντά στην Αθήνα αλλά και επειδή έχει χαρακτηριστεί σαν αποδέκτης επεξεργασμένων βιομηχανικών λυμάτων, έχει προσελκύσει πολλές βιομηχανικές μονάδες στις όχθες του. Η παρούσα εργασία αποτελεί μέρος του ερευνητικού προγράμματος «ΘΑΛΗΣ 2423 – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ – Ενσωμάτωση της Βιωσιμότητας στη Συμμετοχική Λήψη Αποφάσεων» και επιχειρήθηκε η διερεύνηση της παρουσίας των οργανοχλωριωμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων (ΟΧΕ) στα επιφανειακά ύδατα του ποταμού με σκοπό την περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης. Επιπλέον, κρίθηκε σκόπιμο να επεκταθεί η εργασία και στον προσδιορισμό της πιθανής πορείας που μπορεί να ακολουθηθεί απο τα φυτοφάρμακα, με την χρήση των δεικτών Gus και Goss. Ο ποταμός μπορεί να χωριστεί σε δυο τμήματα, στην τμήμα πριν την Βιομηχανική περιοχή και στο τμήμα που περιλαμβάνει την Βιομηχανική ζώνη και τις εκβολές του. Στην περιοχή ανάντι της Βιομηχανικής ζώνης δραστηριοποιούνται μεγάλος αριθμός γεωργών και μεγάλες καλλιεργούμενες εκτάσεις, ενώ η Βιομηχανική ζώνη διαθέτει μεγάλο αριθμό βιομηχανικών μονάδων και περισσότερο αστικό πληθυσμό. Έτσι, οι αθροιστικές υπολειμματικές συγκεντρώσεις των οργανοχλωριωμένων ενώσεων (OCs) και των HCHs (hexachlorocyclohexanes) είναι υψηλότερες στα κεντρικά τμήματα του Ασωπού ποταμού, ενώ αντίθετα κοντά στις εκβολές του εμφανίζονται σαφώς χαμηλότερες. Γενικότερα τα οργανοχλωριωμένα εντομοκτόνα και ειδικά το Heptachlor μπορεί να παρατηρηθούν σχεδόν σε όλους τους σταθμούς δειγματοληψίας, γεγονός που μπορεί να αποδοθεί πιθανώς σε συνεχιζόμενη χρήση τους παρά τις απαγορευτικές διατάξεις. Όσον αφορά την προσπάθεια αποτύπωσης της πορείας των ενώσεων με την βοήθεια των δεικτών Gus και Goss, υπολογίστηκε ότι οκτώ οργανοχλωριωμένες ενώσεις διαθέτουν μικρή κινητικότητα (aldrin, dieldrin, endrin, heptachlor, methoxychlor και τα ισομερή α- HCH, DDT και DDE), ο μεταβολίτης DDD χαρακτηρίζεται από μεγάλη κινητικότητα κατείσδυσης σε υπόγεια ύδατα, ενώ για το γ-HCH προβλέπεται ενδιάμεση κινητικότητα εξαρτώμενη πιθανόν από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα των δεικτών Gus και Goss αποτελούν απλή εκτίμηση και δεν μπορούν να αποτελέσουν αξιολόγηση του περιβαλλοντικού κινδύνου. Έτσι, για την ορθότερη επεξεργασία, αποτύπωση και κατανόηση των αποτελεσμάτων, θα ήταν επιτακτική η ανίχνευση των ΟΧΕ και στα επιφανειακά ιζήματα του ποταμού, που είναι πιθανότερη η ύπαρξή τους, ούτως ώστε να πραγματοποιηθεί η σύγκριση και η καλύτερη αξιολόγησή τους.