Βιολογικά προϊόντα και διατροφή : εμπειρική μελέτη σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης - Στεφούδη, Φεβρωνία - Ζαφείριος (2015)
Η σημερινή πραγματικότητα της διατροφής και της γεωργίας αποτελείται από αντιφατικές καταστάσεις. Η εικόνα ειδικότερα της ποσοτικής και ποιοτικής κατανάλωσης των τροφίμων όπως και των μέσων παράγωγης διαφοροποιείται σε σχέση με τις χώρες, τις περιοχές και τους λαούς. Το ενδιαφέρον στη μελέτη της διατροφής προσανατολίζεται στην εξέταση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών αντιπαραθέσεων που χαρακτηρίζουν τον σημερινό κόσμο και με τις οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένη. Η σύγχρονη κατάσταση των εδαφών του πλανήτη μας είναι πολύ ανησυχητική: περισσότερες από τις μισές καλλιεργήσιμες εκτάσεις του κόσμου είναι υποβαθμισμένες. Η υποβάθμιση των εδαφών συνίσταται στην επιδείνωση της ποιότητάς του άρα και της δυνατότητάς του να είναι παραγωγικά. Αποτέλεσμα αυτού του φαινόμενου είναι η μείωση της αποδοτικότητας των καλλιεργειών σε ποσότητα και ποιότητα. Η αειφόρος κατανάλωση είναι η χρήση αγαθών και υπηρεσιών με τέτοιο τρόπο, ώστε ο άνθρωπος να καλύπτει τις βασικές ανάγκες, αλλά παράλληλα να σέβεται το περιβάλλον. Προκειμένου να επιτευχτεί η αειφορία, απαιτείται αλλαγή του τρόπου ζωής και των προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης. Το ζητούμενο μιας σύγχρονης οικονομίας πρέπει να είναι η επάρκεια και όχι η υπεραφθονία που ευνοεί την υπερκατανάλωση. Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα ο άνθρωπος έμαθε να αντιμετωπίζει και να απαλλάσσεται από τα παράσιτα και τις ασθένειες που πλήττουν τις καλλιέργειες και τα προϊόντα τους. Οι περισσότερες μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ήταν συνθετικά φυτοφάρμακα που δηλητηρίαζαν το έδαφος και τα προϊόντα. Μια εναλλακτική λύση, είναι πλέον ο βιολογικός έλεγχος που χρησιμοποιεί φυσικούς πόρους για την καταπολέμηση των παράσιτων και των ασθενειών. Ο βιολογικός έλεγχος στην παραγωγή και κατανάλωση αγαθών αποτελεί φιλική προς το περιβάλλον εναλλακτική μέθοδο αντί των ζιζανιοκτόνων. Η βιολογική γεωργία συνεργάζεται με τη φύση διατηρώντας τη βιοποικιλότητα. Στόχος των βιολογικών προϊόντων είναι η υγεία και η ποιότητα ζωής. Η βιολογική πιστοποίηση είναι εγγύηση ποιότητας και βρίσκεται στη σφραγίδα των προϊόντων. Το μεγάλο πλεονέκτημα των βιολογικών προϊόντων έγκειται στο ότι είναι απαλλαγμένα από χημικά κατάλοιπα. Δεν επιτρέπονται τα συντηρητικά, τα φυτοφάρμακα, τα λιπάσματα και οι επιπρόσθετες ορμόνες και τα βαρέα μέταλλα. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η ανίχνευση και καταγραφή των γνώσεων και αντιλήψεων των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τα βιολογικά προϊόντα. Η μελέτη είναι ατομική, συγχρονική, επιτόπια και χρησιμοποιεί τη συνέντευξη ως μέσο συλλογής δεδομένων. Εκτός από τη γενική περιγραφή των αποτελεσμάτων, πρόθεση μας είναι να εξεταστούν τα ευρήματα της μελέτης με βάση το φύλο των υποκειμένων. Το δείγμα της μελέτης αποτελείται από 30 εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και συγκεκριμένα από 17 γυναίκες και 13 άνδρες. Η μελέτη είναι ανιχνευτική χωρίς γενίκευση αποτελεσμάτων. Από τα αποτελέσματα της μελέτης προκύπτουν ότι η πλειονότητα των ερωτηθέντων είναι προβληματισμένη με τα θέματα που σχετίζονται με τη διατροφή, αναγνωρίζουν στα βιολογικά προϊόντα χαρακτηριστικά ποιότητας και αγνότητας, αλλά έχουν σοβαρές επιφυλάξεις ως προς τους μηχανισμούς ελέγχου και πιστοποίησης. Ακόμη, τα επιλέγουν αρκετά συχνά, τα αναγνωρίζουν με σχετική ευκολία και τα εντάσσουν στο καθημερινό διαιτολόγιο. Αναγνωρίζουν και θεωρούν ότι η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τις διατροφικές προτιμήσεις τους κι έχουν προβεί σε αλλαγή της διατροφικής τους φυσιογνωμίας. Στην επιλογή των προϊόντων, εστιάζονται σ’ όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που έχουν σχέση με την τιμή, τη σύσταση, την ποιότητα και την προέλευση. Τέλος, διαφαίνεται πως η συμμετοχή των μελών στο οικογενειακό τραπέζι θεωρείται σημαντική και επιδιώκεται, καθώς συνεισφέρει στην ενίσχυση των οικογενειακών δεσμών.