Τα φιλοσοφικά στοιχεία στο ελληνικό λαϊκό παραμύθι
Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να ελεγχθεί πώς και σε ποιο βαθμό το ελληνικό λαϊκό παραμύθι ενέχει στοιχεία φιλοσοφικά. Το υλικό που ερευνήθηκε είναι η εγκεκριμένη συλλογή λαϊκών παραμυθιών του Γ.Α. Μέγα: «Ελληνικά Παραμύθια» Α’ και Β’ τόμος. Πιο αναλυτικά, ερευνώντας τη σχέση λογοτεχνίας και φιλ...
Saved in:
| Summary: | Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να ελεγχθεί πώς και σε ποιο βαθμό το ελληνικό λαϊκό παραμύθι ενέχει στοιχεία φιλοσοφικά. Το υλικό που ερευνήθηκε είναι η εγκεκριμένη συλλογή λαϊκών παραμυθιών του Γ.Α. Μέγα: «Ελληνικά Παραμύθια» Α’ και Β’ τόμος. Πιο αναλυτικά, ερευνώντας τη σχέση λογοτεχνίας και φιλοσοφίας διαπιστώθηκε ότι το λαϊκό παραμύθι, παρότι δεν αποτελεί έργο φιλοσοφικό, δίνει τη δυνατότητα για φιλοσοφική ανάγνωση και επεξεργασία. Επομένως, εμπεριέχοντας, ασυνείδητα, λογοτεχνικά στοιχεία με λιγότερο ή περισσότερο φιλοσοφική υφή μπορεί κανείς να το μελετήσει είτε λογοτεχνικά είτε φιλοσοφικά είτε και με τους δύο τρόπους. Δεδομένου ότι τα βασικά χαρακτηριστικά του λαϊκού παραμυθιού συμπυκνώνονται στα μοτίβα του, μέσα από την επαναληπτικότητα και την τυποποίησή τους, το ενδιαφέρον της έρευνας εντοπίστηκε σε αυτά. Έτσι, έγινε προσπάθεια να αναγνωριστούν μοτίβα που συνδέονται με τα φιλοσοφικά στοιχεία του λαϊκού παραμυθιού, όπως τα κρίσιμα ερωτήματα, τα διλήμματα, οι κρίσεις και οι αφηρημένες ιδέες. Μέσα από την παράλληλη μελέτη τους προέκυψε μια σειρά από μοτίβα που διαμορφώθηκαν μεν από τον δημιουργό του παραμυθιού, αλλά ασυνειδήτως ως φιλοσοφικά στοιχεία, στο πλαίσιο ενός μη φιλοσοφικού δημιουργήματος, όπως είναι το παραμύθι. Αυτά είναι τα «οιονεί φιλοσοφικά μοτίβα». Με αυτή την έννοια, ο προσδιορισμός «οιονεί» επισημαίνει την περισσότερο ή λιγότερο εμφανή φιλοσοφική δυναμική, η οποία είναι δυνατόν να επιτρέψει τη φιλοσοφική επεξεργασία τους που θα αναδείξει ακριβώς το φιλοσοφικό βάθος του παραμυθιού, εφόσον ο μελετητής το αναγνωρίσει ή θελήσει να το αναγνωρίσει. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας διαπιστώθηκε ότι το μεγαλύτερο μέρος των «οιονεί φιλοσοφικών μοτίβων» εντοπίστηκε στο σύνολο των παραμυθιών της συλλογής, με κυρίαρχο την «εξαπάτηση», όπου ο ήρωας μετέχει σε μια εμπειρία σκέψης, αναδεικνύοντας, έτσι, τις φιλοσοφικές υποδοχές του παραμυθιού. Τέλος, θεωρούμε ότι τα ευρήματα αυτά είναι δυνατόν να επιτρέψουν μία περισσότερο συστηματική ανάλυση και αξιοποίηση των λαϊκών παραμυθιών σε φιλοσοφικό επίπεδο. |
|---|