Εκκλησίες και μοναστήρια της Λέσβου 16ος αι. έως και τις αρχές 19ου αιώνα: ρόλος και λειτουργίες
Στην παρούσα εργασία θα διερευνήσουμε τον ρόλο και τις λειτουργίες των εκκλησιών και των μοναστηριών της Λέσβου κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Πιο συγκεκριμένα η χρονική περίοδος την οποία θα μελετήσουμε εκτείνεται από τον 16ο αιώνα έως το 1839 (την εποχή του Τανζιμάτ). Η επιλογή της συγκεκριμ...
Saved in:
| Summary: | Στην παρούσα εργασία θα διερευνήσουμε τον ρόλο και τις λειτουργίες των εκκλησιών και των μοναστηριών της Λέσβου κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Πιο συγκεκριμένα η χρονική περίοδος την οποία θα μελετήσουμε εκτείνεται από τον 16ο αιώνα έως το 1839 (την εποχή του Τανζιμάτ). Η επιλογή της συγκεκριμένης περιόδου δεν είναι αυθαίρετη: τον 16ο αι. ιδρύονται ή επανιδρύονται μοναστήρια τα οποία ανέπτυξαν σημαντική δράση σε διάφορους τομείς: οικονομικούς, κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς και πολιτισμικούς, ενώ με την έναρξη των μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ έχουμε μια σειρά από κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές. Το κράτος γίνεται πιο συγκεντρωτικό και η οικονομία πιο φιλελεύθερη δίνοντας έτσι τη δυνατότητα ελεύθερης δράσης σε κεφαλαιούχους που ήταν Ευρωπαίοι αλλά και μη μουσουλμάνοι Οθωμανοί υπήκοοι. Αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων αυτών ήταν η ανάπτυξη μιας μέσης αστικής τάξης μέσα στους κόλπους των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων της αυτοκρατορίας της, τα μέλη της οποίας ζητούσαν συμμετοχή στη διοίκηση των κοινοτήτων αμφισβητώντας τις προϋπάρχουσες ηγεσίες που είχαν καθιερωθεί από τον 18ο αιώνα. Για τη συγγραφή της εργασίας διενεργήθηκε πρώτον μελέτη του δημοσιευμένου αρχειακού υλικού (κώδικες εκκλησιών και λυτά έγγραφα) της περιόδου και δεύτερον βιβλιογραφική έρευνα. Μέσα από τη μελέτη του αρχειακού υλικού προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε ποιος ακριβώς ήταν ο ρόλος της εκκλησίας στην κοινωνία της εποχής, εκτός από τον καθαρά ποιμαντικό. Το αρχειακό υλικό μας δίνει πολλές πληροφορίες για τον ρόλο του παπά και του μητροπολίτη στην τοπική κοινωνία της εποχής, ενώ ο μητροπολίτης συχνά λειτουργεί και ως νοτάριος (συμβολαιογράφος). Επίσης μέσα από τη μελέτη του αρχειακού υλικού παίρνουμε πληροφορίες για τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ εκκλησίας και λαϊκών. Η εκκλησία πολλές φορές φαίνεται ότι δανείζει χρηματικά ποσά σε λαϊκούς ή ενοικιάζει μέρος της ακίνητης περιουσίας της σε αυτούς. Μεταξύ εκκλησίας και λαϊκών αναπτύσσεται λοιπόν μια σχέση ιδιοκτήτη και ενοικιαστή, ή δανειζόμενου και δανειστή. Το αρχειακό υλικό, τέλος, παρέχει πληροφορίες για τον τρόπο συγκρότησης της εκκλησιαστικής περιουσίας. Σώζονται αρκετά έγγραφα με τα οποία οι χριστιανοί αφιερώνουν σπίτια, χωράφια και χρηματικά ποσά στις εκκλησίες και στις μονές. Στόχος της εργασίας είναι να παρουσιάσει την ιστορία και την συνολική παρουσία των εκκλησιών και των μοναστηριών της Λέσβου από τον 16ο αι. έως και τις αρχές του 19ου αιώνα. Επιδίωξη της εργασίας είναι να αναδειχθούν και να αναλυθούν οι πολλαπλές δραστηριότητες και λειτουργίες των εκκλησιαστικών και μοναστηριακών θεσμών όπως προκύπτουν από τη μελέτη του δημοσιευμένου αρχειακού υλικού και της βιβλιογραφίας. Θα παρουσιαστεί αναλυτικά πότε και πως στήνονται οι εκκλησίες και τα μοναστήρια στη Λέσβο, πότε χτίζονται και πότε ανακαινίζονται και με ποια πρωτοβουλία. Ένα άλλο πεδίο το οποίο θα μελετηθεί είναι η εκκλησιαστική δομή στο σύνολο της: εκκλησιαστική περιουσία, δραστηριότητες εκκλησιών και μοναστηριών, πνευματικές, ποιμαντικές, φιλανθρωπικές, οικονομικές. |
|---|