Η Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης - Πτυχές Αντισημιτικού Λόγου στην Εφημερίδα Μακεδονία (1921-1931) - Χατζηλούη, Σοφία - Ηλίας (2015)
Με την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό κράτος το 1912, επέρχεται μια σειρά από σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν τη ζωή της εβραϊκής κοινότητας της πόλης αλλά και τις διακοινοτικές σχέσεις. Η προσπάθεια του κράτους να εντάξει το μικτό πληθυσμό της Θεσσαλονίκης σε ένα ενιαίο εθνικό σώμα, έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή ενός εθνικού σχεδίου που απαιτεί από τους Εβραίους να αφομοιωθούν. Η αποτυχία της αφομοίωσης αυτής παράγει μια συγκεκριμένη μορφή αντισημιτικού λόγου, την οποία ανιχνεύουμε στην αρθρογραφία της Μακεδονίας. Στην εργασία αυτή μελετούμε πτυχές αυτού του λόγου στα άρθρα της εφημερίδας της περιόδου 1921-1931, η οποία καταλήγει στην πυρπόληση του συνοικισμού Κάμπελ, μια κορυφαία στιγμή στο συνεχές αντισημιτικού λόγου και πρακτικών που χαρακτηρίζουν όλη την προηγούμενη χρονική περίοδο μελέτης. Χρησιμοποιώντας σύγχρονες ερευνητικές κατευθύνσεις σχετικά με την επιλογή και ανάλυση της ειδησεογραφίας και αρθρογραφίας του Τύπου και τη σχέση τους με το ρατσιστικό λόγο, εκθέτουμε τα ευρήματά μας μαζί με μια ταυτόχρονη παρουσίαση του ιστορικού πλαισίου της εποχής. Τα εξέχοντα γεγονότα αυτής της περιόδου, από την κατάληψη της πόλης από τα ελληνικά στρατεύματα, μέχρι και τα γεγονότα του Κάμπελ αποτελούν τις βασικές θεματικές ενότητες της εργασίας: η μεγάλη πυρκαγιά του 1917 και η ανοικοδόμηση της πόλης, οι εκλογικές αναμετρήσεις με φόντο τις πολιτικές αντιπαραθέσεις της εποχής, οι εδαφικές αντιπαραθέσεις και η σύγκρουση των γειτονικών εθνικισμών, η Μικρασιατική καταστροφή και η προσέλευση των προσφύγων της ανατολής, η άνοδος του εγχώριου εθνικισμού κ.α. Μέσα από τη μελέτη, αναδεικνύεται ο βασικός άξονας του αντισημιτικού λόγου της Μακεδονίας, ο οποίος είναι οργανωμένος γύρω από την ιδέα ότι οι Εβραίοι είναι ξένοι ως προς το εθνικό σώμα της Ελλάδας, αρνούνται να αφομοιωθούν, εκφράζουν αντεθνική στάση και εντέλει προδοτική συμπεριφορά. Σε συνδυασμό με τον παραπάνω άξονα ανιχνεύουμε ψήγματα λαϊκού αντισημιτισμού που τροφοδοτούν την ιδέα αυτή και κάνουν ικανή την διάδραση της εφημερίδας με το αναγνωστικό κοινό και με τον ελληνικό πληθυσμό της πόλης. Η εργασία θα ακολουθήσει αυτή την αμφίδρομη σχέση μέχρι τις απώτερες συνέπειες της, δηλαδή τα γεγονότα του Κάμπελ, για τα οποία ο αντισημιτικός λόγος της εφημερίδας παίζει κεντρικό ρόλο.