«Η επικοινωνιακή διάσταση στα Αναλυτικά Προγράμματα Προσχολικής Εκπαίδευσης: ανάλυση περιεχομένου του θεσμικού πλαισίου και οι σχετικές αντιλήψεις των νηπιαγωγών»
Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να διερευνήσει τη συμβολή της επικοινωνίας στο σχεδιασμό και την εφαρμογή του ισχύοντος σήμερα στην Ελλάδα Αναλυτικού Προγράμματος για τη Προσχολική Εκπαίδευση.Η επικοινωνία, η ανταλλαγή και η αλληλεπίδραση είναι εκείνη που διασφαλίζει την αληθινή συμμετοχή σε...
Saved in:
| Summary: | Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να διερευνήσει τη συμβολή της επικοινωνίας στο σχεδιασμό και την εφαρμογή του ισχύοντος σήμερα στην Ελλάδα Αναλυτικού Προγράμματος για τη Προσχολική Εκπαίδευση.Η επικοινωνία, η ανταλλαγή και η αλληλεπίδραση είναι εκείνη που διασφαλίζει την αληθινή συμμετοχή σε μια κοινωνία. Η κοινωνική ζωή, κατά τον Dewey, είναι ταυτόσημη με την επικοινωνία, αλλά και κάθε μορφή επικοινωνίας είναι εκπαίδευση, αφού αλλάζει και εμπλουτίζει την εμπειρία αυτών που επικοινωνούν. Είναι αυτή καθ’ αυτή η διαδικασία της συνύπαρξης και επικοινωνίας που διαμορφώνει την εκπαίδευση. Το σχολείο, και κατά πολύ περισσότερο το νηπιαγωγείο – «το πρώτο» σχολείο των παιδιών – είναι ο χώρος όπου το παιδί εκπαιδεύεται και κοινωνικοποιείται, Ο αναπόφευκτος κοινωνικός του ρόλος του προσδίδει τα χαρακτηριστικά της γέφυρας, που ενώνει το σπίτι με το σχολείο, στα πλαίσια μιας διαδικασίας, όπου το παιδί, για πρώτη φορά, επιχειρεί τη μετάβαση από το ρόλο του προστατευόμενου μέλους μιας οικογένειας στο ρόλο του μέλους μιας εκπαιδευτικής κοινότητας.. Η προσχολική εκπαίδευση είναι βαθμίδα καθοριστικής σημασίας, καθώς η περίοδος των πρώτων έξι χρόνων του παιδιού είναι η πιο σημαντική, αφού κρύβονται σ’ αυτήν τα περισσότερα μυστικά και το μέγιστο μέρος της ανθρώπινης ανάπτυξης. Βασική προϋπόθεση της προσχολικής εκπαίδευσης είναι η δημιουργία αναλυτικών προγραμμάτων, τα οποία να είναι αναπτυξιακά κατάλληλα ως προς τις ανάγκες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των παιδιών αυτής της ηλικίας, αλλά και ποιοτικά ευέλικτα, για να προωθούν και να αξιοποιούν τις ιδέες και επιλογές των ίδιων των παιδιών, αντί να τις απορρίπτουν. Είναι προγράμματα σύνθετα, που βασίζονται στη σύζευξη επιστημονικής γνώσης και εκπαιδευτικής πράξης, στηρίζονται στη βιωματική μάθηση και στοχεύουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού, μέσα σε δημοκρατικό πνεύμα. Η έννοια της επικοινωνίας, η οποία πολυπλοκοποιείται και δεν έχει τη μορφή γραμμικών διμερών σχέσεων, αποτελεί κεντρικό συστατικό στοιχείο αυτών των προγραμμάτων, αφού εκπαιδευτικοί και μαθητές βρίσκονται σε διαρκή διάλογο και συνεργασία, με στόχο τη διερεύνηση και οικοδόμηση της γνώσης, Το παιδί είναι συνδιαμορφωτής της εκπαιδευτικής πράξης και μέσα από την επικοινωνία διαμορφώνεται το πλαίσιο ζωής και λειτουργίας του συστήματος «σχολική τάξη» καθώς και η ίδια η εκπαιδευτική διαδικασία. Εμπλεκόμενοι σ’ αυτήν, είναι οι εκπαιδευτικοί και τα παιδιά, αλλά και οι οικογένειες των παιδιών και η ευρύτερη κοινότητα, με τα θέματα και τα γεγονότα που την απασχολούν και αντανακλώνται συχνά στις επιλογές των παιδιών, τα οποία είναι ταυτόχρονα αγγελιοφόροι και αποδέκτες μηνυμάτων προς και από όλες τις πλευρές ή είναι αυτά τα ίδια το μήνυμα.Σκοπός αυτής της εργασίας είναι η διερεύνηση της προώθησης και ανάπτυξης των επικοινωνιακών σχέσεων στη προσχολική εκπαίδευση, μέσα από το θεσμικό πλαίσιο, που ισχύει σήμερα στην Ελλάδα: τo Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών και το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών, που, από το Σεπτέμβριο του 2003, εφαρμόζεται στα ελληνικά νηπιαγωγεία πειραματικά και από το 2006 υποχρεωτικά σε όλα τα σχολεία. Μετά από δέκα σχεδόν χρόνια επίσημης εφαρμογής του, θεωρήσαμε χρήσιμο να διερευνηθεί η ουσιαστική συμβολή του στην ευαισθητοποίηση του χώρου της προσχολικής εκπαίδευσης ως προς τη σημασία της επικοινωνίας, που αποτελεί τη βάση για την εφαρμογή του, μέσα από τις αντιλήψεις και απόψεις των νηπιαγωγών, που υπηρετούν σε νηπιαγωγεία του Νομού Αττικής. Η ερευνητική μας απόπειρα εστιάζει κυρίως στη σημασία των διαφόρων μορφών και δομών επικοινωνίας, τόσο στη διαμόρφωση του ισχύοντος αναλυτικού προγράμματος, όσο και στη διαμόρφωση της καθημερινής εφαρμογής του, μέσα στα νηπιαγωγεία, με τη διερεύνηση των ευκαιριών και δυνατοτήτων, που παρέχει για την προώθηση και ανάπτυξη των επικοινωνιακών σχέσεων σε όλο το φάσμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τα δεδομένα της έρευνας προέκυψαν από συλλογή στοιχείων με τη μέθοδο του γραπτού ανώνυμου ερωτηματολογίου, που περιείχε 22 συνολικά ερωτήσεις κλειστού τύπου και η διαδικασία συλλογής τους διεξήχθη από 1η έως 23 Νοεμβρίου, 2012. Ο πληθυσμός αναφοράς ήταν οι εκπαιδευτικοί νηπιαγωγείων από 31 Δήμους του νομού Αττικής και ο συνολικός αριθμός συμπληρωθέντων ερωτηματολογίων ανήλθε στα 104 συνολικά. Από την ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων της έρευνας, συμπεραίνεται γενικά ότι στο χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης, στη καθημερινή διαδικασία, οι νηπιαγωγοί αναζητούν τόσο τις θεωρητικές προσεγγίσεις, όσο και τις νέες μεθόδους, που θα τις βοηθήσουν στην ενίσχυση των επικοινωνιακών δικτύων της μικρής εκπαιδευτικής κοινότητας, στην οποία ανήκουν. Επίσης αναδύθηκαν αρκετές σημαντικές προτάσεις, σχετικά με την ανάγκη σχεδιασμού και εφαρμογής ενός νέου αναλυτικού προγράμματος για τη προσχολική εκπαίδευση και εναπόκειται σε κάποιο μελλοντικό ερευνητή να διερευνήσει σε βάθος, κατά πόσον το επόμενο αναλυτικό πρόγραμμα για τη προσχολική εκπαίδευση, θα λάβει σοβαρά υπόψη του αυτές τις προτάσεις και τον τρόπο που θα τις υλοποιήσει. |
|---|