Τα στερεότυπα των δύο φύλων στα σχολικά εγχειρίδια της γλώσσας της γ' δημοτικού.
Τα σχολικά εγχειρίδια είναι το βασικότερο μέσο διδασκαλίας, το οποίο οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν κατά κύριο λόγο στη διδακτική πράξη και με βάση αυτό οργανώνουν το μάθημά τους βραχυπρόθεσμα. Παράλληλα, οι μαθητές και οι μαθήτριες έρχονται σε καθημερινή επαφή εντός αλλά και εκτός σχολικής τάξης με...
Αποθηκεύτηκε σε:
| Περίληψη: | Τα σχολικά εγχειρίδια είναι το βασικότερο μέσο διδασκαλίας, το οποίο οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν κατά κύριο λόγο στη διδακτική πράξη και με βάση αυτό οργανώνουν το μάθημά τους βραχυπρόθεσμα. Παράλληλα, οι μαθητές και οι μαθήτριες έρχονται σε καθημερινή επαφή εντός αλλά και εκτός σχολικής τάξης με τα σχολικά βιβλία λαμβάνοντας πολλαπλές επιδράσεις από αυτά.Σε αυτό το πλαίσιο των μεταδιδόμενων μηνυμάτων των εγχειριδίων εντάσσονται και τα στερεότυπα που αφορούν τα δύο φύλα. Πιο συγκεκριμένα, έχουμε την αναπαράσταση ανδρών και γυναικών, σε συγκεκριμένους τομείς οι οποίοι καθορίζονται όχι με βάση τις ικανότητές τους ή τη μεταξύ τους ισότητα, αλλά σύμφωνα με τα έμφυλα πρότυπα. Αποτέλεσμα αυτής της παρουσίασης των φύλων είναι η αποτύπωση και η αναπαραγωγή των στερεοτύπων από τους/τις μαθητές/τριες, όχι μόνο στην παιδική, αλλά και στην ενήλικη ζωή τους.Η συγκεκριμένη διερεύνηση πρόκειται να διεξαχθεί, σε πρώτη φάση μέσα από τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας της Γ΄ Δημοτικού, τα οποία εισήχθησαν στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση κατά το σχολικό έτος 2006 – 2007. Βασικός σκοπός είναι η εξέταση της ύπαρξης στερεοτύπων των δύο φύλων σε όλο το εύρος αυτών των βιβλίων. Συγκεκριμένα, θα εξεταστεί η εικονογράφηση, αλλά και η χρησιμοποιούμενη γλώσσα όχι μόνο στα βασικά κείμενα κάθε ενότητας, αλλά και σε κάθε μορφή παρατιθέμενου γραπτού λόγου (π.χ. εκφωνήσεις ασκήσεων, σχόλια, λεζάντες, ασκήσεις, δραστηριότητες, περιεχόμενα, αρχικά φύλλα κάθε ενότητας), σχηματίζοντας μία αριθμητική καταγραφή των έμφυλων απεικονίσεων. Οι κατηγορίες ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης, πρόκειται να στοχεύσουν όχι μόνο στον εντοπισμό κοινωνιολογικών μηνυμάτων που αναιρούν τα θέματα της ισότητας, αλλά θα επιχειρηθεί και η διερεύνηση προώθησης του σεξισμού μέσα από γραμματικά ή συντακτικά φαινόμενα, τα οποία καλλιεργούν στερεότυπες στάσεις απέναντι στα δύο φύλα.Στο δεύτερο επίπεδο ανάλυσης του γραπτού λόγου των βιβλίων, πρόκειται να γίνει η ποιοτική εξέταση των έμφυλων προτύπων, μέσα από την ερμηνεία και τα προωθούμενα μηνύματα του διδακτικού αυτού υλικού, τα οποία πιθανόν να προκύψουν και να αντιστοιχούν στις καθορισμένες κατηγορίες ανάλυσης με στόχο μία ολοκληρωμένη αποτίμηση των έμφυλων αναπαραστάσεων στο διδακτικό αυτό υλικό.Επιπρόσθετα, σε αυτό το σημείο αναφορικά με την πρώτη αυτή φάση της έρευνας, να σημειωθεί ότι παράλληλα με τις αναφερόμενες κατηγορίες ανάλυσης, θα περιληφθεί και μία ποσοτική μέτρηση των μη στερεότυπων αναπαραστάσεων, προκειμένου να είναι ξεκάθαρος ο υφιστάμενος ή μη υπάρχων σεξισμός. Έτσι, θα είναι σαφέστερη η επίδραση των πιθανών σεξιστικών στοιχείων, αφού θα αντιπαραβληθούν στις ίδιες κατηγορίες ανάλυσης και με πιθανά μη στερεότυπα σημεία. Επιπλέον, αξίζει να τονιστεί όσον αφορά στο επίπεδο της ανάλυσης του γραπτού λόγου, ότι πρόκειται να πραγματοποιηθεί όχι μόνο σε ένα ενιαίο σύνολο ποσοτικής και ποιοτικής καταγραφής, αλλά σε δύο ξεχωριστούς τύπους μέτρησης. Στον Α’ Τύπο Μέτρησης θα διερευνηθούν τα στερεότυπα των δύο φύλων μόνο στο βασικό διδασκόμενο κείμενο κάθε ενότητας, ενώ στο Β’ Τύπο Μέτρησης θα γίνει μία ανάλυση στις λοιπές κειμενικές μορφές. Τέλος, σε τρίτο επίπεδο θα υπολογιστεί το γενικό σύνολο κάθε εξεταζόμενης κατηγορίας μέσα από το άθροισμα των δύο Τύπων Μέτρησης.Ο λόγος αυτής της διχοτόμησης της ποσοτικής καταγραφής των έμφυλων στερεοτύπων θα πραγματοποιηθεί μιας και τα περισσότερα κύρια κείμενα της κάθε ενότητας (Α’ Τύπος Μέτρησης) είναι γραμμένα από ποικίλους/ες συγγραφείς, από διάφορα χρονολογικά σημεία με ξεχωριστές κοινωνικοπολιτισμικές επιρροές και δεν όλα είναι παράγωγα της συγγραφικής ομάδας των εν λόγω εγχειριδίων. Στο Β’ αντίστοιχα Τύπο Μέτρησης, θα εξεταστούν οι ίδιες κατηγορίες ανάλυσης σε όλες τις άλλες κειμενικές μορφές, οι οποίες είναι εξολοκλήρου παράγωγες της συγγραφικής ομάδας και είναι δυνατό να διαφανεί με μεγαλύτερη σαφήνεια η θέση της απέναντι στα σεξιστικά πρότυπα. Τέλος, για κάθε αναλυόμενη κατηγορία θα πραγματωθεί και ένα συνολικός υπολογισμός του συνόλου των έμφυλων αναφορών που προκύπτει και από του δύο Τύπους Μέτρησης.Στη δεύτερη ακολούθως, φάση της έρευνας θα πραγματοποιηθούν ημιδομημένες συνεντεύξεις σε ένα δείγμα εκπαιδευτικών, οι οποίοι/ες διδάσκουν στο τρέχον σχολικό έτος το μάθημα της Γλώσσας στη Γ’ Δημοτικού. Οι ερωτήσεις που πρόκειται να τεθούν θα βασίζονται σε τρεις θεματικούς άξονες, με σκοπό να καλυφθούν όλες οι πτυχές του πιθανού υφιστάμενου σεξισμού μέσα στα σχολικά εγχειρίδια, αλλά και μέσα στον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί τα αντιλαμβάνονται και τα διαχειρίζονται κατά τη διδασκαλία τους.Τέλος, λόγω της ποικιλομορφίας του δείγματος (π.χ. λόγω φύλου, σπουδών, περιβάλλοντος όπου διδάσκει) θα αναζητηθούν σαφείς απαντήσεις όχι μόνο στην ύπαρξη των σεξιστικών προτύπων, αλλά και στις πιθανές λανθασμένες διδακτικές πρακτικές, προκειμένου να εντοπιστούν οι παράγοντες που τα προωθούν και να σχηματιστούν συγκεκριμένες προτάσεις άμβλυνσής τους. |
|---|