Ο έρωτας και ο θάνατος ως διαμορφωτικοί παράγοντες στο έργο του Παντελή Πρεβελάκη - Στέργου, Σοφία (2015)
H μυθιστορηματική τριλογία του Παντελή Πρεβελάκη Οι Δρόμοι της Δημιουργίας, σε μεγάλο ποσοστό αυτοβιογραφική, μας φέρνει πιο κοντά στην πνευματική περιπέτεια του δημιουργού της, περισσότερο ίσως από οποιοδήποτε άλλο έργο του. Τα τρία μυθιστορήματα που την απαρτίζουν παρουσιάζουν τρεις διαδοχικούς σταθμούς – εφηβική ηλικία, νεότητα, ωριμότητα – από την πορεία του αφηγητή-συγγραφέα προς τη λογοτεχνική δημιουργία, σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τον ίδιο τον αφηγητή «αρρώστια του αιώνα». Η επιλογή των συγκεκριμένων έργων υπαγορεύτηκε από το γεγονός ότι οι δύο αντίρροπες δυνάμεις του έρωτα και του θανάτου αποτελούν τα κυρίαρχα στοιχεία στην τριλογία Οι Δρόμοι της Δημιουργίας, που διαμορφώνουν και συγκροτούν την ταυτότητα των ηρώων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αγνοείται το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η προσωπική τους περιπέτεια. Το πλαίσιο αυτό – τόπος, χρόνος, φύση – μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωες, είναι συνυφασμένο με τις δυνάμεις του έρωτα και του θανάτου, μέσω των διάφορων συμβολισμών που λαμβάνει από το συγγραφέα. Όπως μαρτυρά ο τίτλος του πρώτου μυθιστορήματος, Ο Ήλιος του Θανάτου, ο βασικός συμβολισμός που διέπει την τριλογία είναι η αντίθεση ανάμεσα στον ήλιο (φως και ζωή) και στο θάνατο (σκοτάδι). Το όραμα που ο συγγραφέας προσπαθεί να εκφράσει στο έργο είναι αυτό κατά το οποίο, αντιθέσεις σαν αυτή που εξετάζουμε είναι δυνατόν να συμφιλιωθούν, και ότι, όχι μόνο το φως και το σκοτάδι, η ζωή και ο θάνατος, είναι εξίσου σημαντικά, αλλά ότι, επιπλέον, είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένα με τέτοιον τρόπο, ώστε κανένα από τα δύο μέρη δεν μπορούμε να το φανταστούμε χωρίς το άλλο. Επιπλέον, θα επιχειρήσουμε να αναδείξουμε ότι η τέχνη είναι η μόνη διέξοδος από το απολιθωτικό βλέμμα του θανάτου, αποτελώντας την ύψιστη μετουσίωση του έρωτα του ανθρώπου για τη ζωή και την πλήρη κατάφασή του προς αυτήν. Έτσι θα φανεί ότι η ποιητική καλλιτεχνική ταυτότητα είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της κατασκευής της υποκειμενικότητάς του. Ως κύριο μεθοδολογικό εργαλείο θα χρησιμοποιήσουμε τη φροϋδική ψυχαναλυτική θεωρία. Ωστόσο, τις αρχές της ψυχαναλυτικής θεωρίας συμπληρώνουν στην ανάλυση και φιλοσοφικές θέσεις, αφού το έργο έχει έντονο δοκιμιακό χαρακτήρα. Είναι, εξάλλου, γνωστό ότι ο Πρεβελάκης ως καθηγητής και συγγραφέας έχει επηρεαστεί βαθιά από τη φιλοσοφία και κυρίως από το ρεύμα του υπαρξισμού. Στην ανάλυση λοιπόν, χρησιμοποιούνται φιλοσοφικές θέσεις των Heidegger, Sartre, Camus, κ.ά. Επιπλέον, την ανάλυση φωτίζουν οι απόψεις του Γάλλου φιλόσοφου Μ. Βlanchot, οι οποίες συναντούν τα κείμενα του Πρεβελάκη, δημιουργώντας ενδιαφέρουσες συνάψεις, όσον αφορά κυρίως το ζήτημα του έρωτα και του θανάτου, όπως αυτά συναιρούνται μέσα στο χώρο της λογοτεχνίας και γενικότερα της καλλιτεχνικής και ποιητικής δημιουργίας.